İnsan orqanizminin funksiyalarının sabit pozuntularının təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin

2019-cu il __ ___ tarixli __ nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmiş "Əlilliyin müəyyən olunması

meyarları"na Əlavə

İnsan orqanizminin funksiyalarının sabit pozuntularının təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi

Bənd N- si

Xəstəliklərin , travmaların və ya çatışmazlıqların və onların

nəticələrinin adı, orqanizmin funksiyalarının davamlı

pozulmasının kliniki funksional xüsusiyyətləri

XBT-10 (kod)

Faizlə qiymət-

ləndirmə

Müddət

1. Tənəffüs orqanlarının xəstəlikləri. Tənəffüs orqanlarının xəstəlikləri nəticəsində digər orqanların zədələnmələri ilə keçən patalogiyalar

(J00-J99)

1-ci bəndə dair qeyd:

Tibbi-sosial ekspertiza zamanı xəstəliklər, travma nəticəsində və ya çatışmazlıqlar səbəbindən orqanizmin tənəffüs funksiyasının pozulmasının

ağırlıq dərəcəsinin kəmiyyət qiymətləndirilməsi, əsasən xəstəliklər, travma nəticələrində və ya çatışmazlıqlar səbəbindən əmələ gəlmiş tənəffüs

çatışmazlığının ağırlıq dərəcəsinin müəyyən edilməsinə əsaslanır. Eyni zamanda patoloji prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması

və ağırlığı, prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrinin mövcudluğu və tezliyi, onların olması zamanı paroksizml ərin olması və tezliyi, patoloji prosesin

yayılması, hədəf orqanlarının qoşulması, immunitetin azaldılmasına ehtiyac və fəsadlaşmaların mövcudluğu.

1.1

Aşağı tənəffüs yollarının xroniki xəstəlikləri

J40-J47

1.1.1

Sadə və selikli-irinli xroniki bronxit

J41

Sadə xroniki bronxit

J41.0

Selikli-irinli xroniki bronxit

J41.1

Qarışıq, sadə və selikli-irinli xroniki bronxit

J41.8

Dəqiqləşdirilməmiş xroniki bronxit

J42

Emfizema

J43

Digər xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi

J44

Aşağı tənəffüs yollarının kəskin respirator infeksiyası ilə birgə

müşahidə olunan ağciyərin xroniki obstruktiv xəstəliyinin

J44.0

Ağciyərin dəqiqləşdirilməmiş, kəskinləşmə ilə müşahidə olunan

xroniki obstruktiv xəstəliyi

J44.1

Ağciyərin digər dəqiqləşdirilmiş xroniki obstruktiv xəstəliyi

J44.8

Ağciyərin dəqiqələşdirilməmiş xroniki obstruktiv xəstəliyi

J44.9

Bronxoektaziya xəstəliyi

J47

Xarici amillərin təsirindən yaranan ağciyər xəstəlikləri

J60-J70

Əsasən interstisial toxumanın zədələnməsi ilə müşahidə olunan

digər respirator xəstəliklər

J80-J84

Aşağı tənəffüs yollarının irinli və nekrotik halları

J85-J86

Tənəffüs orqanlarının digər xəstəlikləri

J95-J99

Qiymətləndirmə

1.1.1.1

Yüngül forma, nadir kəskinləşmələrlə (ildə 2-3 dəfə), xroniki

tənəfffüs çatışmazlığı olmadan kəskinləşmə zamanı bronxial

obstruksiya ilə

1 il

1.1.1.2

Orta ağır forma, dövrü qısa kəskinləşmələrlə (ildə 4-6 dəfə),

kəskinləmə zamanı bronxial obstruksia və ağ ciyər emfizeması ilə,

0-I dərəcə tənəffüs çatışmazlığı ilə

20-30

1 il

1.1.1.3

Təngənəfəslik simptomlarının güclənməsi, qeyd olunan dövrü

kəskinləşmələrlə orta ağır forma (ildə 4-6 dəfə), hipoksemik xroniki

respirator çatışmazlığı, xroniki tənəffüs çatışmazlığı I-II dərəcə

31-60

1 il

1.1.1.4

Təngənəfəsliyin artması qeyd edilən tez-tez kəskinləşmələri olan

ağır forma (kəskinləşmələr ildə 6 dəfədən çox), hipoksemik və

hiperkapnik xroniki respirator çatışmazlığı, II və III dərəcə xroniki

tənəffüs çatışmazlığı; IIA dərəcəli xroniki ağ ciyər çatışmazlığı

61-80

2 il

1.1.1.5

Ağır forma, davamlı residivləşən gedişat, daimi ağır

təngənəfəsliklər, hiperkapniya, xroniki respirator hipoksemiya,

xroniki respirator alkaloz, II-III dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı,

xroniki ağ ciyər ürək çatışmazlığı IIB və III dərəcə

81-100

Müddətsiz

Qeyd

Bronxoektoziya xəstəliyi, emfizema və aşağı tənəffüs yollarının

irinli və nekrotik halları zamanı cərrahi müalicə üsullarından

istifadə edilmişsə onun nəticələri nəzərə alınır

1.1.2

Astma

J45

Allergik komponentin üstünlüyü ilə müşahidə olunan astma

J45.0

Qeyri-allergik astma

J45.1

Qarışıq astma

J45.8

Dəqiqləşdirilməmiş astma

J45.9

Qiymətləndirmə

1.1.2.1

Yüngül və orta ağır gedişli - nadir (ildə 2-3 dəfə) mövsümi

kəskinləşmələr və/və ya yüngül tutmalarla (nəzarət olunan, yüngül

və ya orta ağır olan persistə edən bronxial astma): 0-1 dərəcəli

xroniki tənəffüs çatışmazlığı ilə

10-30

1il

1.1.2.2

Orta ağır gedişli - mülayim tez-tez kəskinləşmələr (ildə 3-6 dəfə)

və orta ağır tutmalarla (qismən nəzarət olunan, orta ağır olan

persistə edən bronxial astma) I-II dərəcəli xroniki tənəffüs

çatışmazlığı ilə

31-60

1il

1.1.2.3

Ağır gedişli - tez-tez baş verən kəskinləşmələr (ildə 6 dəfədən

artıq) və ağır tutmalarla (nəzarət olunmayan, ağır persistə edən

bronxial astma) II-III dərəcəli xroniki tənəffüs çatışmazlığı və IIA

mərhələdə xroniki ağ ciyər-ürək çatışmazlığı ilə

61-80

1 il

1.1.2.4

Ağır gedişli - tez-tez baş verən kəskinləşmələr (ildə 6 dəfədən

artıq) və ağır tutmalarla (nəzarət olunmayan, ağır persistə edən

bronxial astma) III dərəcəli xroniki tənəffüs çatışmazlığı və IIB, III

mərhələdə xroniki ağ ciyər-ürək çatışmazlığı ilə

81-100

Müddətsiz

1.1.3

Uşaqlarda aşağı tənəffüs yollarının xroniki xəstəliyi ilə müşahidə

olunan bronxial astma

J45

J40-J47

Qiymətləndirmə

1.1.3.1

Nəzarət olunan yüngül gedişli, nadir baş verən (ildə 2-3 dəfə)

mövsümi kəskinləşmələr və/və ya yüngül tutmalarla, xroniki

tənəffüs çatışmazlığı olmadan; bronxit, ildə 6 həftədən çox

olmamaq şərti ilə

10-30

1 il

1.1.3.2

Orta ağır qismən nəzarət olunan və daha tez-tez baş verən (ildə

3-4 dəfə) və/və ya stasionar müalicə tələb edən ağır tutmalarla, I-

II dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı, ildə 2-3 ay davam edən

uzun müddət davam edən broxit

31-60

1 il

1.1.3.3

Stasionar müalicə tələb edən, II dərəcə tənəffüs çatışmazlığı ilə

müşayiət olunan tez-tez təkrarlanan (ildə 4 dəfədən çox) silsilə

ağır tutmalarla nəzarət olunmayan ağır gedişli, ildə 3 aydan çox

çəkən davamlı bronxit

61-80

2 il

1.1.4

Ağ ciyər köçürülməsi

Z94.2

Qiymətləndirmə

1.1.4.1

Köçürülmüş ağ ciyərin ilk 2 il ərzindəki vəziyyəti

100

2 il

1.1.4.2

İmmunitetin zəiflədilməsi və/və ya digər müalicə və bərpa

tədbirlərinin aprılması ehtiyacı olduğu halda köçürülmüş ağ ciyərın

2 illik müşahidədən sonrakı vəziyyəti

70-80

Müddətsiz

1.1.4.3

İmmunitetin zəiflədilməsi ehtiyacı olduğu halda əmələ gəlmiş II və

III dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı və/və ya digər sistemlərin

(məsələn, ürək-damar) ağır zədələnməsi ilə müşayiət olunan

köçürülmüş ağ ciyərın 2 illik müşahidədən sonrakı vəziyyəti

90-100

Müddətsiz

1.1.5

Sarkoidoz

D86

Ağ ciyər sarkoidozu

D86.0

Limfa düyünlərinin sarkoidozu ilə birgə müşahidə olunan ağ ciyər

sarkoidozu

D86.2

Qiymətləndirmə

1.1.5.1

Tənəffüs orqanlarının funksiyasının əhəmiyyətsiz (0-I dərəcə)

pozuntusu - ağ ciyər sarkoidozu və ya limfa düyünləri sarkoidozu

ilə ağ ciyər sarkoidozu II dərəcə, fəal mərhələ, 0-I dərəcə tənəffüs

çatışmazlığı ilə

10-30

1 il

1.1.5.2

Tənəffüs orqanlarının funksiyasının mülayim (II) dərəcə

pozuntusu - ağ ciyər sarkoidozu və ya limfa düyünləri sarkoidozu

ilə ağ ciyər sarkoidozu III dərəcə, fəal mərhələ, II dərəcə tənəffüs

çatışmazlığı ilə

40-60

1 il

1.1.5.3

Tənəffüs orqanlarının funksiyasının ağır (III) dərəcə pozuntusu -

ağ ciyər sarkoidozu və ya limfa düyünləri sarkoidozu ilə ağ ciyər

sarkoidozu III dərəcə, fəal mərhələ, fəsadlaşmalar və/və ya digər

orqanların kombinə edilmiş zədələnmələri ilə, III dərəcə tənəffüs

çatışmazlığı ilə

81-100

2 il

1.1.6

Ağ ciyər çatışmazlığı əlamətləri ilə müşayiət olunan ağ ciyər

toxumasında kistoz fibroz dəyişiklik

E84.0

Qiymətləndirmə

1.1.6.1

Yüngül dərəcəli klinik təzahür, 0-I dərəcə xroniki tənəffüs

çatışmazlığı ilə

10-30

1 il

1.1.6.2

Orta dərəcəli klinik təzahür, I-II dərəcə xroniki tənəffüs

çatışmazlığı ilə

31-60

1 il

1.1.6.3

Ağır dərəcəli klinik təzahür, II-III dərəcə xroniki tənəffüs

çatışmazlığı ilə, fəsadlaşmalar və/və ya digər orqanların kombinə

edilmiş zədələnmələri ilə

70-80

2 il

1.1.7

Tənəffüs orqanlarının bakterioloji və histoloji təsdiq edilmiş vərəmi

A15

Tənəffüs orqanlarının bakterioloji və ya histoloji təsdiq edilməmiş

vərəmi

A16

Qiymətləndirmə

1.1.7.1

I dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı ilə aktivliyin solması

mərhələsində tənəffüs orqanları vərəmi (sovurulma, qalınlaşma,

boşluğun çapıqlaşması)

10-30

1 il

1.1.7.2

I-II dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı ilə aktivliyin solması

mərhələsində tənəffüs orqanları vərəmi (sovurulma, qalınlaşma,

boşluğun çapıqlaşması)

31-60

1 il

1.1.7.3

III dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı ilə aktivliyin solması

mərhələsində tənəffüs orqanları vərəmi (sovurulma, qalınlaşma,

boşluğun çapıqlaşması)

61-80

2 il

1.1.7.4

Tənəffüs orqanlarının aktiv vərəmi (infiltrasiya, dağılma, yayılma

mərhələsi, MBT+ və ya MBT-)

81-90

2 il

1.1.7.5

Tənəffüs orqanlarının aktiv vərəmi (infiltrasiya, dağılma,

səpələnmə mərhələsi, MBT+ və ya MBT-, ağır dərəcəli

intoksikasiya simptomlarının mühüm təzahürü, kaxeksiya,

anemiya, amiloidoz, ağ ciyər ürəyi, AÜÇ II-III dərəcə)

90-100

Müddətsiz

1.1.8

Tənəffüs orqanlarının vərəminin və dəqiqləşdirilməmiş vərəmin

qalıq fəsadları

B90.9

Qiymətləndirmə

1.1.8.1

I dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı ilə müşayiət olunan tənəffüs

orqanlarının vərəminin və dəqiqləşdirilməmiş vərəmin gecikmiş

fəsadları (fibroz, fibrozlu-ocaqlı, bulloz-distrofik, kalsinatlar,

plevropnevmoskleroz, sirroz, cərrahi müdaxilə nəticələri)

10-30

1 il

1.1.8.2

II dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı ilə müşayiət olunan tənəffüs

orqanlarının vərəminin və dəqiqləşdirilməmiş vərəmin gecikmiş

fəsadları (fibroz, fibrozlu-ocaqlı, bulloz-distrofik, kalsinatlar,

plevropnevmoskleroz, sirroz, cərrahi müdaxilə nəticələri)

31-60

1 il

1.1.8.3

III dərəcə xroniki tənəffüs çatışmazlığı ilə müşayiət olunan

tənəffüs orqanlarının vərəminin və dəqiqləşdirilməmiş vərəmin

80-90

Müddətsiz

gecikmiş fəsadları (fibroz, fibrozlu-ocaqlı, bulloz-distrofik,

kalsinatlar, plevropnevmoskleroz, sirroz, cərrahi müdaxilə

nəticələri)

1.1.9

MBT-nın olması və ya olmaması ilə digər orqanların vərəmi

A17-A19

Qiymətləndirmə

1.1.9.1

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyalarının davamlı az

əhəmiyyətli pozulması ilə müxtəlif lokalizasiyalı aktivliyi itirilmiş

vərəm

10-30

1 il

1.1.9.2

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyalarının davamlı mülayim

pozulması ilə müxtəlif lokalizasiyalı aktivliyi itirilmiş vərəm

31-60

1 il

1.1.9.3

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyalarının davamlı təzahür

edən pozulması ilə müxtəlif lokalizasiyalı aktivliyi itirilmiş vərəm

61-80

2 il

1.1.9.4

Müxtəlif lokalizasiyalı aktiv vərəm (infiltrasiya, dağılma mərhələsi,

fistulaların olması)

81-90

2 il

1.1.9.5

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyalarının davamlı

əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən pozulması ilə müxtəlif

lokalizasiyalı aktivliyi itirilmiş vərəm

90-100

Müddətsiz

1.1.10

Mərkəzi sinir sistemi vərəminin qalıq fəsadları

B90.0

Sidik cinsiyyət orqanlarının vərəminin qalıq fəsadları

B90.1

Sümük və oynaq vərəminin qalıq fəsadları

B90.2

Digər dəqiqləşdirilmiş orqanların vərəminin qalıq fəsadları

B90.8

Tənəffüs orqanlarının vərəmi və dəqiqləşdirilməmiş vərəmin qalıq

fəsadları

B90.9

Qiymətləndirmə

1.1.10.1

Müxtəlif orqan və sistemlərin vərəminin müalicədən sonrakı qalıq

əlamətləri. Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının davamlı

az dərəcədə pozulması.

10-30

1 il

1.1.10.2

Müxtəlif orqan və sistemlərin vərəminin müalicədən sonrakı qalıq

əlamətləri. Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının davamlı

mülayim pozulması.

31-60

1 il

1.1.10.3

Müxtəlif orqan və sistemlərin vərəminin müalicədən sonrakı qalıq

əlamətləri. Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının təzahür

edən dərəcədə pozulması.

61-80

2 il

1.1.10.4

Müxtəlif orqan və sistemlərin vərəminin müalicədən sonrakı

gecikmiş əlamətləri. Zədələnmiş orqan və sistemlərin

funksiyasının davamlı əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən

pozulması.

81-100

Müddətsiz

2.Qan dövranı sisteminin xəstəlikləri (I00-I99)

2-ci bəndə dair qeyd:

Xəstəliklərdən, travmanın nəticələri və ya çatışmazlıqlardan irəli gələn insan orqanizminin qan dövranı sisteminin davamlı pozuntularının ağırlıq

dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi klinik-funksional təzahürlərin ifadə dərəcəsinin qiymətlədirilməsinə əsaslanır: Ağrı sindromu-kardialgiya

və ya stenokardiya, hipertonik sindrom, ağciyər hipertenziyası, ürək ritminin pozuntusu, bayılma vəziyyətləri, qan dövranı çatışmazlıqları. Patoloji

prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması və ağırlığı, prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrin olması və tezliyi, patoloji prosesin

yayılması, hədəf orqanların qoşulması, immunitetin azaldılmasına ehtiyac, fəsadların olması.

2.1

Qan təzyiqinin yüksək olması ilə səciyyələnən xəstəliklər

I10-I15

2.1.1

Essensial birincili hipertenziya

I10

Ürəyin hipertenziv xəstəliyi

I11

Əsasən böyrəklərin zədələnməsi ilə müşayiət olunan hipertenziv

hipertoniya xəstəliyi

I12

Əsasən ürəyin və böyrəklərin zədələnməsi ilə müşayiət olunan

hipertenziv hipertoniya xəstəliyi

I13

İkincili hipertenziya

I15

Renovaskulyar hipertenziya

I15.0

Böyrəyin digər zədələnmələrinə görə ikincili hipertenziya

I15.1

Endokrin pozuntulara görə ikincili hipertenziya

I15.2

Digər ikincili hipertenziya

I15.8

Dəqiqləşdirilməmiş ikincili hipertenziya

I15.9

Qiymətləndirmə

2.1.1.1

I dərəcəli arterial hipertenziya, xəstəliyin birinci mərhələsi

orqanizmin funksiyası(lar)nın az əhəmiyyətli pozuntusu zamanı;

arterial hipertenziyanın 1 və 2-ci dərəcəsi, xəstəliyin ikinci

mərhələsi, hədəf orqanların (ürək, qan damarları, torlu qişa, beyin,

böyrəklər) funksiyalarının az əhəmiyyətli pozulması ilə

zədələnməsi; yüngül və/və ya nadir baş verən (ildə 1-2 dəfə)

krizlər zamanı.

10-30

1 il

2.1.1.2

Arterial hipertenziyanın 1, 2 və 3-cü dərəcələri, xəstəliyin ikinci və

üçüncü mərhələləri, hədəf orqanlarının zədələnməsi və/və ya

əlaqəli xəstəliklərdən (ürəyin işemik xəstəliyi, xroniki ürək

çatışmazlığı, beyin qan dövranının pozulması, hipertonik

ensefalopatiya, damar demensiyası, qabarıq hipertonik

retinopatiya, xroniki böyrək çatışmazlığı arteriyaların okklüzion

xəstəliyi - ən az bir böyük arteriyada nəbzin olmaması arxa ayaq

arteriyasından başqa, aorta anevrizması) orqanizmin

funksiyası(lar)nın mülayim pozulması; orta ağır orta tezliklə baş

verən (ildə 3-5 dəfə) və ya nadir olan (ildə 1-2 dəfə) ağır krizlər

olduğu zaman

31-60

1 il

2.1.1.3

Arterial hipertenziyanın 1,2 və 3-cü dərəcələri, xəstəliyin üçüncü

mərhələləri, əlaqəli klinik vəziyyətlərdən irəli gələn orqanizmin

funksiyası(lar)nın təzahür edən pozulması, orta ağır tez-tez (ildə 6

dəfədən çox) baş verən və ya orta tezliklə (ildə 3-5 dəfə) olan ağır

krizlər olduğu zaman

61-80

1 il

2.1.1.4

Arterial hipertenziyanın 1, 2 və 3-cü dərəcələri, xəstəliyin ikinci və

üçüncü mərhələləri, əlaqəli klinik vəziyyətlərdən irəli gələn

orqanizmin funksiyası(lar)nın əhəmiyyətli təzahür edən

pozulması, tez-tez (ildə 6 dəfədən çox) olan ağır krizlər olduğu

zaman

81-100

2 il

2.2

Ürəyin işemik xəstəliyi

I20-I25

2.2.1

Stenokardiya [döş inağı]

I20

Qiymətləndirmə

2.2.1.1

Stenokardiya I FS - latent, ürək qan dövranının az əhəmiyyətli

pozuntusu (I mərhələ XÜÇ ilə müşayiət olunanda)

10-20

1 il

2.2.1.2

Stenokardiya II FS - yüngül, ürək qan dövranının mülayim

pozuntusu (I mərhələ XÜÇ ilə müşayiət olunanda)

1 il

2.2.1.3

Stenokardiya III FS - orta ağır, ürək qan dövranının təzahür edən

pozuntusu (IIA mərhələ XÜÇ ilə müşayiət olunanda)

31-60

1 il

2.2.1.4

Stenokardiya III FS - orta ağır, ürək qan dövranının təzahür edən

pozuntusu (IIB mərhələ XÜÇ ilə müşayiət olunanda)

61-80

1 il

2.2.1.5

Stenokardiya İV FS - ağır, ürək qan dövranının əhəmiyyətli

pozuntusu (III mərhələ XÜÇ ilə müşayiət olunanda)

81-100

Müddətsiz

2.2.2

Ürəyin xroniki işemik xəstəliyi

I25

Əvvəllər keçirilən miokard infarktı

I25.2

Ürək anevrizması

I25.3

Miokardın simptomsuz işemiyası

I25.6

Qiymətləndirmə

2.2.2.1

Funskiyaların əhəmiyyətsiz pozulması - stenokardiya I FS; ürək

ritminin az əhəmiyyətli davamlı və/və ya paroksizmal pozulması;

fiziki yükləməyə dözülə bilən halda I FS-ə uyğun olan miokardın

simptomsuz (ağrısız) işemiyası və EKQ monitorinqinin

nəticələrinə görə miokardın ağrısız işemiyası epizodlarının toplam

gündəlik müddəti 10 dəqiqədən az olduqda; XÜÇ I mərhələ

10-30

1 il

2.2.2.2

Funskiyaların mülayim pozulması - stenokardiya II FS; ürək

ritminin mülayim daimi və/və ya paroksizmal pozulması; II FS-ə

aid və dözülə bilən fiziki yükləmə zamanı miokardın simptomsuz

(ağrısız) işemiyası və EKQ monitorinqinin nəticələrinə görə

miokardın ağrısız işemiyası epizodlarının toplam gündəlik müddəti

11-39 dəqiqə intervalında olduqda; XÜÇ IIA mərhələ

31-60

1 il

2.2.2.3

Funksiyaların təzahür edən pozulması - stenokardiya III FS; ürək

ritminin təzahür edən daimi və/və ya paroksizmal pozulması;

ürəkdaxili trombozla postinfarkt anevrizma; III- FS-ə aid və dözülə

bilən fiziki yükləmə zamanı miokardın simptomsuz (ağrısız)

işemiyası və EKQ monitorinqinin nəticələrinə görə miokardın

ağrısız işemiyası epizodlarının toplam gündəlik müddəti 40-59

dəqiqə intervalında olduqda; XÜÇ IIB mərhələ

61-80

1 il

2.2.2.4

Funksiyaların əhəmiyyətli təzahür edən pozulması - stenokardiya

IV FS; ürək ritminin əhəmiyyətli təzahür edən daimi və/və ya

paroksizmal pozulması; ürəkdaxili trombozla postinfarkt

anevrizma; IV- FS-ə aid və dözülə bilən fiziki yükləmə zamanı

miokardın simptomsuz (ağrısız) işemiyası və EKQ monitorinqinin

nəticələrinə görə miokardın ağrısız işemiyası epizodlarının toplam

gündəlik müddəti 60 dəqiqə və daha çox olduqdan, XÜÇ III

mərhələ

81-100

Müddətsiz

2.2.3

Dilatasion kardiomiopatiya

I42

Qiymətləndirmə

2.2.3.1

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının əhəmiyyətsiz (az

əhəmiyyətli) pozulması -yüngül kardiomeqaliya, ürək ritminin az

əhəmiyyətli davamlı və/və ya paroksizmal pozulması,

trombemboliya ağırlaşmalarının olmaması, ürəyin qlobal

funksiyasının, koronar qan dövranı və beyin hemodinamikasının

əhəmiyyətsiz pozulması

10-30

1il

2.2.3.2

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının mülayim pozulması-orta

dərəcəli kardiomeqaliya, ürək ritminin mülayim davamlı və/və ya

paroksizmal pozulması, trombemboliya ağırlaşmalarının

olmaması, ürəyin qlobal funksiyasının, koronar qan dövranı və

beyin hemodinamikasının mülayim pozulması, ürək çatışmazlığı II

31-60

3 il

2.2.3.3

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının təzahür edən pozulması-

orta dərəcəli kardiomeqaliya, ürək ritminin təzahür edən davamlı

61-80

Müddətsiz

və/və ya paroksizmal pozulması, trombemboliya

ağırlaşmalarının olması, ürəyin qlobal funsiyasının, koronar qan

dövranı və beyin hemodinamikasının təzahür edən pozulması,

ürək çatışmazlığı III FS

2.2.3.4

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının əhəmiyyətli dərəcədə

təzahür edən pozulması - orta dərəcəli kardiomeqaliya, ürək

ritminin təzahür edən davamlı və/və ya paroksizmal pozulması,

trombemboliya ağırlaşmalarının olması, ürəyin qlobal

funksiyasının, koronar qan dövranı və beyin hemodinamikasının

əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən pozulması, ürək çatışmazlığı

III FS

90-100

Müddətsiz

2.2.4

Ürək çatışmazlığı

I50

Durğunluq ürək çatışmazlığı

I50.0

Sol mədəcik çatışmazlığı

I50.1

Dəqiqləşdirilməmiş ürək çatışmazlığı

I50.9

Qiymətləndirmə

2.2.4.1

XÜÇ I mərhələ, I-II FS - qan dövranı funksiyasının pozulması

əhəmiyyətsizdir

10-30

1 il

2.2.4.2

XÜÇ IIA mərhələ, II-III FS - qan dövranı funksiyasının pozulması

mülayimdir

31-60

1 il

2.2.4.3

XÜÇ IIB mərhələ, III-IV FS - qan dövranı funksiyasının pozulması

təzahür edəndir

61-80

1 il

2.2.4.4

XÜÇ III mərhələ, IV FS - qan dövranı funksiyasının pozulması

əhəmiyyətlidir

81-100

Müddətsiz

2.2.5

Ürək və damar implantantlarının və transplantantlarının olması

Z95

Süni ürək ritmi aparıcısının olması

Z95.0

Aortokoronar şuntlu transplantatın olması

Z95.1

Ürək qapağının protezinin olması

Z95.2

Ksenogen ürək qapağının olması

Z95.3

Ürək qapağının digər əvəzedicisinin olması

Z95.4

Koronar angioplastik implantatın və transplantatın olması

Z95.5

Digər ürək və damar implantatların və transplantatların olması

Z95.8

Dəqiqləşdirilməmiş ürək və damar implantatının və transplantatın

olması

Z95.9

Postkardiotomik sindrom

İ97.0

Ürək üzərində aparılan cərrahi əməliyyatlardan sonra baş verən

digər funksional pozuntular

İ97.1

Qiymətləndirmə

2.2.5.1

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının əhəmiyyətsiz

pozulmasına (I dərəcə) gətirən (XÜÇ I mərhələ, I-II FS)

1 il

2.2.5.2

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının mülayim pozulmasına (II

dərəcə) gətirən (XÜÇ IIA mərhələ, II-III FS)

31-60

1il

2.2.5.3

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının təzahür edən

pozulmasına (III dərəcə) gətirən (XÜÇ IIB mərhələ, III-IV FS)

61-80

1 il

2.2.5.4

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının əhəmiyyətli təzahür edən

pozulmasına (IV dərəcə) gətirən (XÜÇ III mərhələ, IV FS)

81-100

Müddətsiz

2.2.6

Transplantasiya olunmuş ürəyin olması

Z94.1

Transplantasiya olunmuş ürək və ağ ciyərin olması

Z94.3

Qiymətləndirmə

2.2.6.1

Ürəyin köçürülməsindən sonrakı vəziyyət ilk 2 il ərzində

100

2 il

2.2.6.2

Ürəyin köçürülməsindən sonrakı vəziyyət 2 illik müşahidədən

sonra immunitetin zəiflədilməsinə və/və ya orqanizmin

sistemlərinin sistematik müalicə edilməsinə olan ehtiyacla

Müddətsiz

2.2.7

Ürəyin digər travmaları

S26.8

Ürəyin dəqiqləşdirilməmiş travması

S26.9

Qiymətləndirmə

2.2.7.1

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının əhəmiyyətsiz

pozulmasına (I dərəcə) gətirən (XÜÇ I mərhələ, I-II FS)

1il

2.2.7.2

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının mülayim pozulmasına (II

dərəcə) gətirən (XÜÇ IIA mərhələ, II-III FS)

40-60

1il

2.2.7.3

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının təzahür edən

pozulmasına (III dərəcə) gətirən (XÜÇ IIB mərhələ, III-IV FS)

61-80

1il

2.2.7.4

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının əhəmiyyətli təzahür edən

pozulmasına (IV dərəcə) gətirən (XÜÇ III mərhələ, IV FS)

81-100

Müddətsiz

2.2.8

Paroksizmal taxikardiya

I47

Qayıdan mədəcik aritmiyası

I47.0

Mədəciküstü taxikardiya

I47.1

Mədəcik taxikardiyası

I47.2

Dəqiqləşdirilməmiş paroksizmal taxikardiya

I47.9

Qiymətləndirmə

2.2.8.1

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının az əhəmiyyətli pozulması -

ürək ritminin az əhəmiyyətli paroksizmal pozğuluğu: taxikardiya

paroksizmləri (aritmiyalar) nadir (ildə 3 dəfəyə qədər), qısa

müddətli (dəqiqələr, saatdan az), əhəmiyyətli fiziki və ya nevro-

psixoloji gərginliklə qıcıqlanan; ürəyin qlobal funksiyasının,

koronar qan dövranının və beyin hemodinamikasının pozulması

mövcud deyil və ya az əhəmiyyətlidir; müalicə tədbirləri

aparılmadan, qeyri- medikamentoz üsullarla və ya oral dərman

vasitələrinin bir-iki dəfə qəbul olnmasından sonra ritm bərpa

olunur; tutma zamanı xəstə fiziki və ya nervo-psixoloji fəaliyyətini

məhdudlaşdırır (azaldır və ya dayandırır); adətən ilk tutma zamanı

tibbi müəssisəsinə müraciət edir, sonradan həkim tövsiyyəsi

əsasında müalicəni müstəqil şəkildə davam etdirir.

10-30

1 il

2.2.8.2

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının mülayim pozulması - ürək

ritminin mülayim paroksizmal pozuntusu: mülayim fiziki və ya

nevro-psixoloji gərginliklə qıcıqlanan və ildə 3-6 dəfə, bir saatdan

12 saata qədər davam edən taxikardiya (aritmiyalar)

paroksizmləri; ürəyin qlobal funksiyasının, koronar qan

31-60

1 il

dövranının və beyin hemodinamikasının mülayim pozulması;

peroral və parenteral dərman vasitələrinin sistematik qəbulu

(sxemlə) ilə ritm bərpa olunur; tutmalar zamanı xəstə yataq

rejiminə məcbur qalır; ev və ya ümumi profilli terapevtik müəssisə

şəraitində təcili tibbi yardımın alınması üçün tibb işçilərinə

sistematik müraciətlər.

2.2.8.3

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının təzahür edən pozulması -

ürək ritminin təzahür edən paroksizmal pozuntusu: az əhəmiyyətli

fiziki və ya nevro-psixoloji gərginliklə qıcıqlanan ildə 6-9 dəfə, 12

saatdan 24 saata qədər davamiyyətlə təzahür edən taxikardiya

(aritmiyalar) paroksizmləri; ürəyin qlobal funksiyasının, koronar

qan dövranının və beyin hemodinamikasının təzahür edən

pozulması; peroral və parenteral antiaritmik dərman vasitələrinin

və əlavə simptomatik terapiyanın sistematik qəbulu (sxemlə) ilə

ritm bərpa olunur; tutmalar zamanı və onların başa çatmasından

sonra xəstə (hemodinamikanın klinik-funksional göstəricilərin

bərpa olunmasına qədər) yataq rejiminə məcbur qalır; ev

şəraitində və ya kardioloji profilli stasionarda təcili tibbi yardımın

alınması üçün tibb işçilərinə sistematik müraciətlər.

61-80

1 il

2.2.8.4

Ürək-damar sisteminin funksiyalarının əhəmiyyətli pozulması -

ürək ritminin əhəmiyyətli paroksizmal pozuntusu: taxikardiya

paroksizmləri (aritmiyalar) ildə 9 dəfədən çox, vaxtaşırı hər ay və

ya hər gün; 12 saatdan 24 saata qədər və daha çox; az

əhəmiyyətli fiziki və ya nevro-psixoloji gərginliklə qıcıqlanan, hətta

qıcıqlandırıcı amillər olmadan da baş verə bilər; ürəyin qlobal

funksiyasının, koronar qan dövranının və beyin hemodinakiasının

əhəmiyyətli təzahür edən pozulması; peroral və parenteral

antiaritmik dərman vasitələrinin sistematik qəbulu (sxemlə),

elektroimpuls terapiyası, əlavə simptomatik terapiyanın tətbiqi ilə

ritm bərpa olunur; tutmalar zamanı xəstə

81-100

Müddətsiz

(hemodinamikanın klinik-funksional göstəricilərin bərpa

olunmasına qədər) yataq rejiminə məcbur qalır; ev şəraitində,

kardioloji profilli stasionarda və ürək rtimi

pozuntusununkompleks müalicəsi üzrə ixtisaslaşmış (intensiv

terapiya) şöbədə təcili tibbi yardımın alınması üçün tibb işçilərinə

sistematik müraciətlər;

2.2.9

Qulaqcıqların fibrilyasiyası və titrəməsi

I48

Ürək ritminin digər pozuntuları

I49

Mədəciklərin fibrilyasiyası və titrəməsi

I49.0

Qulaqcığın erkən depolyarizasiyası

I49.1

Birləşmədən çıxan erkən depolyarizasiya

I49.2

Mədəciklərin erkən depolyarizasiyası

I49.3

Digər və dəqiqləşdirilməmiş erkən depolyarizasiya

I49.4

Sinus düyünün zəifliyi sindromu

I49.5

Qiymətləndirmə

2.2.9.1

Ürək-damar sisteminin az əhəmiyyətli pozuntuları - ürək ritminin

az əhəmiyyətli daimi pozuntuları: ekstrasistolalar və parasistolalar

- saatda 30-a qədər; böyüklərdə sinus tənəffüs aritmiyası;

dəqiqədə 46-50 civarında sinus bradikardiyası; sakit vəziyyətdə

tezləşdirilmiş sinus ritmi - dəqiqədə 90-99; ürəyin qlobal

funksiyası, mərkəzi və periferik hemodinamika pozulmayıb və ya

az əhəmiyyətli pozulub.

10-30

1 il

2.2.9.2

Ürək-damar sisteminin mülayim pozuntuları - ürək ritminin

mülayim daimi pozuntuları: ekstrasistolalar və parasistolalar -

saatda 30-dan çox, gün ərzində cütlü (qrup) ekstrasistolanın 35

epizodu; normosistolik formada səyirici aritmiya, dəqiqədə 4045

civarında sinus bradikardiyası; ürək ritminin 100-dən başlayan və

submaksimal tezliyinə qədər sinus taxikardiyası; ürək vurğularının

sayının 45-dən az və mədəcik sıxılmaları arasında fasilələrin iki

saniyədən az olmamaqla sinoaurikulyar

31-60

1 il

və ya atrioventrikulyar blokada səbəbindən bradiaritmiya; tam

atrioventrikulyar blokada səbəbindən ürək vurğularının 40-45- dən

az olmamaqla bradiaritmiya; ürəyin qlobal funksiyasının, koronar

qan dövranının və beyin hemodinamikasının mülayi m pozulması

2.2.9.3

Ürək-damar sisteminin təzahür edən pozuntuları - ürək ritminin

təzahür edən daimi pozuntuları: ekstrasistolalar və

parasistolalar - saatda 30-dan çox, o cümlədən polimorf və politop

alloritmiyalar; tez-tez baş verən qrup ekstrasistolalar və keçici

ektopik ritm epizodları; dəqiqədə 40-dan az olmayaraq sinus

bradikardiyası, ürək vurğularının submaksimal və daha çox olan

sinus taxikardiyası; taxi və ya bradisistolik formada səyirici

aritmiya; ürək vurğularının normal, tezləşmiş və ya ləngimiş

olması ilə müntəzəm ektopik qulaqcıq, atrioventrikulyar və

mədəcik ritmləri; ürək vurğularının sayının 45-dən az və mədəcik

sıxılmaları arasında fasilələrin iki saniyədən az olmamaqla

sinoaurikulyar və ya blokadaya görə

bradiaritmiyanın təzahür edən pozulması, o cümlədən bayılma

halları.

61-80

1il

2.2.9.4

Ürək-damar sisteminin əhəmiyyətli təzahür edən pozuntuları -

ürək ritminin əhəmiyyətli təzahür edən daimi pozuntuları: təzahür

edən kateqoriyaya aid iki və daha çox forma pozuntusu olmaqla

ürək ritminin mürəkkəb kombinə edilmiş pozuntuları; mədəciklərin

fibrilyasiyası və titrəməsi; ürəyin qlobal funksiyasının, koronar qan

dövranının və beyin hemodinamikasının əhəmiyyətli təzahür edən

pozulması, o cümlədən bayılma halları

81-100

Müddətsiz

2.3

Arteriyalar, arteriolaların və kapilyarların xəstəlikləri

I70-I79

2.3.1

Ateroskleroz, xroniki arterial çatışmazlıq, aşağı ətraf damarlarının

obliterasiya edən arteriti (və eləcə də revaskulyarizasiyadan

sonrakı vəziyyət)

I70-I79

Qiymətləndirmə

2.3.1.1

İşemiya dərəcəsi I, 1000m-dən çox məsafəyə yürümə zamanı bir

və ya ikitərəfli ağrılar və ya kliniki təzahürü olmayan instrumental

(angioqrafiya, SKT, USM) üsullarla təsdiq edilmiş ətraf

arteriyalarının seqmentar okklüziyasının və ya stenozunun (65%-

dən çox) mövcudluğu

10-20

1 il

2.3.1.2

İşemiya dərəcəsi II, qalıq qan dövranı ilə, keçici ağsama, 200m-

dən çox məsafəyə yürümə zamanı (bir və ya ikitərəfli) ağrılar,

angioqrafiya, SKT, USM üsullarla təsdiq edilmiş seqmentar

okklüziyasının və ya stenozunun (65%-dən çox) mövcudluğu

1il

2.3.1.3

Həkim nəzarəti altında tam kompensasiya ilə cərrahi

revaskulyarizasiyadan sonrakı (məsələn, protezin

implantasiyası) vəziyyət

1 il

2.3.1.4

Ətraflarda qan dövranının kompensasiyası, lakin ətrafın trofik

zədələnməsinin (xora, məhdud nekroz) qalması ilə cərrahi

revaskulyarizasiyadan sonrakı (məsələn, protezin

implantasiyası) vəziyyət

1 il

2.3.1.5

"Böyük" anevrizmaların rezeksiyasından sonrakı vəziyyət,

aortanın və çanağın iri arteriyaların protezləşdirilməsi və ya stent

qreftlərin implantasiyası

1 il

2.3.1.6

Aortanın və çanağın böyük arteriyalarının "böyük" anevrizmaları

1 il

2.3.1.7

İşemiya dərəcəsi IIb, qalıq qan dövranı ilə, keçici ağsama, 50-

200m məsafəyə yürümə zamanı (bir və ya ikitərəfli) ağrılar,

angioqrafiya, SKT, USM üsullarla təsdiq edilmiş seqmentar

okklüziyasının və ya stenozunun (65%-dən çox)

40-60

1 il

2.3.1.8

Davamlı həkim nəzarəti altında kompensasiya olmadan, sakit

vəziyyətdə dövrü ağrıların qalması ilə və (və ya) təzahür edən

trofik zədələnmələrlə (xora, nekroz)

1 il

2.3.1.9

İşemiya dərəcəsi III, qalıq qan dövranı ilə, keçici ağsama, 50m-

dən az məsafəyə yürümə zamanı (bir və ya ikitərəfli) ağrılar və ya

keçici ağsamaya görə xəstənin standart tred-mil testi yerinə

yetirməyə qadir olmaması, sakit vəziyyətdə dövrü mülayim

təzahür edən və (və ya) iltihab əlamətləri olmayan məhdud

qidalanma pozuntuları

1 il

2.3.1.10

İşemiya dərəcəsi III-IV, 50 m-dən az məsafəyə yürümə zamanı

ağrılar, sakit vəziyyət ağrıları ilə birlikdə, o cümlədən trofik

pozuntular, bir tərəfli

1 il

2.3.1.11

İşemiya dərəcəsi III-IV, yürümə zamanı, 50 m-dən az məsafədə

ağrılar, sakit vəziyyət ağrıları ilə birlikdə, o cümlədən trofik

pozuntular, iki tərəfli

90-100

Müddətsiz

2.3.2

Anevrizmalar (yerləşməsindən və ölçüsündən asılı olaraq)

I71-I72.9

Qiymətləndirmə

2.3.2.1

Damarların yerli genişlənməsi ("kiçik anevrizmalar"), fiziki

yükləməyə dözümlülük məhdudiyyəti olmadan

1 il

2.3.2.2

Damarların az əhəmiyyətli yerli genişlənməsi ("kiçik

anevrizmalar"), fiziki yükləməyə dözümlülük məhdudiyyəti ilə

1 il

2.3.2.3

Aortanın və çanağın böyük arteriyalarının "böyük" anevrizmaları

1 il

2.3.2.4

"Böyük" anevrizmaların rezeksiyasından sonrakı vəziyyət,

aortanın və çanağın iri arteriyaların protezləşdirilməsi və ya stent

qreftlərin implantasiyası

1 il

2.3.2.5

Cərrahi müalicəyə əks göstərişlər oluğu halda aortanın laylandırıcı

anevrizması, abdominal aortanın iri anevrizmaları və çanaq

arteriyaların anevrizmaları zamanı xəstənin uzunmüddətli sabit

vəziyyətdə olması hallarında

70-80

Müddətsiz

2.4

Venaların, limfa damarlarının və düyünlərini digər rubrikalarda

təsnif olunmayan xəstəlikləri

I80-I89

2.4.1

Xroniki venoz çatışmazlığı

I80-I88

Qiymətləndirmə

2.4.1.1

Varikoz xəstəlik, posttromboflebitik sindrom, bir və ya iki təfərli,

cuzi trofik pozuntularla

10-30

1 il

2.4.1.2

Varikoz xəstəlik, posttromboflebitik sindrom, bir və ya iki təfərli,

əhəmiyyətli trofik pozuntularla, xoralı çatışmazlıqlar olmadan,

tez-tez baş verən kəskinləşmələrlə (ildə bir neçə dəfə), residivli

gedişatla

31-60

1 il

2.4.1.3

Varikoz xəstəlik, posttromboflebitik sindrom, bir ya iki tərəfli,

xronik residivləşən xoralarla, yayılma və tezlikdən asılı olaraq,

ifraz olunan möhtəviyyətin əhəmiyyətli dərəcədə əmələ gəlməsi

ilə

61-80

1 il

2.4.2

Digər rubrikalarda təsnif olunmayan limfa ödemi

I89.0

Qiymətləndirmə

2.4.2.1

Trofik pozuntulardan asılı olaraq ətrafın həcminin artması ilə (3

sm-dan çox)

20-30

1 il

2.4.2.2

Ətrafın funksiyasının əhəmiyyətli dərəcədə pozulması və

limforeya olduğu zaman

31-60

1 il

2.5

2.5.1

Ürəyin xroniki revmatik xəstəlikləri

I05-I09

Mitral qapağın revmatik xəstəlikləri

I05

Mitral stenoz

I05.0

Mitral qapağın revmatik mənşəli çatışmazlığı

I05.1

Çatışmazlıqla müşayiət olunan mitral stenoz

I05.2

Mitral qapağın digər xəstəlikləri

I05.8

Mitral qapağın dəqiqləşdirilməmiş xəstəliyi

I05.9

Aorta qapağının revmatik xəstəlikləri

I06

Revmatik aortal stenoz

I06.0

Aorta qapağının revmatik mənşəli çatışmazlığı

I06.1

Çatışmazlıqla müşayiət olunan revmatik aortal stenoz

I06.2

Aorta qapağının digər revmatik xəstəlikləri

I06.8

Aorta qapağının dəqiqləşdirilməmiş revmatik xəstəliyi

I06.9

Üçtaylı qapağın revmatik xəstəliyi

I07

Üçtaylı qapaq stenoz

I07.0

Üçtaylı qapaq çatışmazlıq (-ğı)

I07.1

Çatışmazlıqla müşayiət olunan üçtaylı qapaq stenoz

I07.2

Üçtaylı qapağın digər xəstəlikləri

I07.8

Üçtaylı qapağın dəqiqləşdirilməmiş xəstəliyi

I07.9

Bir neçə qapağın zədələnməsi

I08

Mitral və aorta qapaqlarının eyni zamanda zədələnmələri

I08.0

Mitral və üçtaylı qapaqların eyni zamanda zədələnmələri

I08.1

Aortal və üçtaylı qapaqların eyni zamanda zədələnmələri

I08.2

Mitral, aortal və üçtaylı qapaqların eyni zamanda zədələnmələri

I08.3

Ürək qapaqlarının digər çoxsaylı xəstəlikləri

I08.8

Ürək qapaqlarının dəqiqləşdirilməmiş çoxsaylı zədələnmələri

I08.9

Ürəyin digər revmatik xəstəlikləri

I09

Revmatik miokardit

I09.0

Endokardın, qapaq dəqiqləşdirilmədən, revmatik xəstəlikləri

I09.1

Xroniki revmatik perikardit

I09.2

Ürəyin digər dəqiqləşdirilmiş revmatik xəstəlikləri

I09.8

Ürəyin dəqiqləşdirilməmiş revmatik xəstəlikləri

I09.9

Qiymətləndirmə

2.5.1.1

Mitral, aortal, üçtaylı qapaqların və ağciyər gövdəsi qapaqlarının

revmatik xəstəlikləri - izola edilmiş, müştərək, eyni dərəcəli və ya

üstünlük təşkil edən stenozla və qapaq çatışmazlığı ilə, iltihabi

aktivlik əlamətləri olmadan miokardit, endokardit və perikardit, qan

dövranı funksiyasının cüzi pozulması ilə, o cümlədən ürək ritminin

və ürək atım göstəricilərinin cüzi

10-30

1 il

pozulması, I dərəcə arterial hipertenziya, stenokardiya I FS, XÜÇ

I mərhələ, I və ya II FS.

2.5.1.2

Mitral, aortal, üçtaylı qapaqların və ağciyər gövdəsi qapaqlarının

revmatik xəstəlikləri - izola edilmiş, müştərək, eyni dərəcəli və ya

üstünlük təşkil edən stenozla və qapaq çatışmazlığı ilə, iltihabi

aktivlik əlamətləri olmadan miokardit, endokardit və perikardit, qan

dövranı funksiyasının mülayim pozulması ilə: ürək ritminin və ürək

atım göstəricilərinin mülayim pozulması, II dərəcə mülayim arterial

hipertenziya ilə, II dərəcə mülayim ağciyər hipertenziyası ilə,

stenokardiya II FS, XÜÇ IIA mərhələsi, II və ya III FS olduğu halda

31-60

1 il

2.5.1.3

Mitral, aortal, üçtaylı qapaqların və ağciyər gövdəsi qapaqlarının

revmatik xəstəlikləri - izola edilmiş, müştərək, eyni dərəcəli və ya

üstünlük təşkil edən stenozla və qapaq çatışmazlığı ilə, iltihabi

aktivlik əlamətləri olmadan miokardit, endokardit və perikardit, qan

dövranı funksiyasının təzahür edən dərəcədə pozulması ilə: ürək

ritminin və ürək atım göstəricilərinin təzahür edən dərəcədə

pozulması, təzahür edən arterial hipertenziya - III dərəcə, təzahür

edən ağ ciyər hipertenziyası - III dərəcə, stenikardiya III FS, XÜÇ

IIB mərhələsi, III FS olduğu halda

61-80

1 il

2.5.1.4

Mitral, aortal, üçtaylı qapaqların və ağciyər gövdəsi qapaqlarının

revmatik xəstəlikləri - izola edilmiş, müştərək, eyni dərəcəli və ya

üstünlük təşkil edən stenozla və qapaq çatışmazlığı ilə, iltihabi

aktivlik əlamətləri olmadan miokardit, endokardit və perikardit, qan

dövranı funksiyasının əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən

pozulması ilə: ürək ritminin və ürək atım göstəricilərinin

əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən pozulması, təzahür edən

arterial hipertenziya - III dərəcə, təzahür edən ağciyər

hipertenziyası - III dərəcə, stenokardiya III və ya İV FS, XÜÇ III

mərhələsi, FS IV olduğu halda

81-100

Müddətsiz

3. Həzm orqanlarının xəstəlikləri (K00-K93)

3-cü bəndə dair qeyd:

İnsan orqanizminin həzm orqanlarının xəstəliklərdən, travma və ya çatışmazlıqlardan irəli gələn davamlı funksional pozuntularının ağırlıq

dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi həzm etmə funksiyasının pozulması dərəcəsinin qiymətləndirilməsinə əsaslanır. (zülal-enerji

çatışmazlığı). Patoloji prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması və ağırlığı, prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrin olması və tezliyi,

patoloji prosesin yayılması, hədəf orqanların qoşulması, immunitetin azaldılmasına ehtiyac, fəsadların olması.

3.1

Ağız boşluğu, ağız suyu vəziləri və çənə xəstəlikləri

K00-K14

3.1.1

Üz çənə anomaliyaları (damaq, dodaq, çənə çatışmazlıqları;

kontrakturalar)

K07-K10

Qiymətləndirmə

3.1.1.1

Nitq (artikulyasiya) çatışmazlıqları ilə səciyyələnən, maye halda

və ya əzilmiş qida qəbulu zərurətini yaradan çənə kontrakturası

Müddətsiz

3.1.1.2

Çeynəmə və artikulyasiya funksiyasının əhəmiyyətli dərəcədə

pozulması halında alt çənənin bir hissəsinin itirilməsi

Müddətsiz

3.1.1.3

Üst çənənin bir hissəsinin itirilməsi, eybəcərləşdirən

çatışmazlıqlar, burunun strukturunun və üst çənə boşluqlarının

əhəmiyyətli dərəcədə pozulması ilə

Müddətsiz

3.1.1.4

Damağın əhəmiyyətli çatışmazlığı, çatışmazlıq protezi ilə

1il

3.1.1.5

Qida qəbulu və nitq çatışmazlığına səbəb olan və protezlə bərpası

mümkün olmayan damağın itirilməsi halı

Müddətsiz

3.1.1.6

Müalicə bitənə qədər uşaqlarda dodaq, çənə, sərt damaq və

yumşaq damaq yarıqları

1 il

3.1.1.7

Yarığın bağlanmasına qədər uşaqlarda dodaq, çənə, sərt damaq

və yumşaq damaq yarıqları

1 il

3.1.1.8

Birinci kurs müalicənin sonuna qədər dodağın və damağın tam

yarığı (əməliyyatdan bir il sonra) bununla əlaqəli olan eşitmənin

müntəzəm pozulmasının (eşitmə borusunun havalandırma

funksiyasının pozulması) və burun tənəffüsünün pozulmasının

nəzərə alınması ilə

1 il

3.1.1.9

Yarığın bağlanmasına qədər dodağın və damağın tam yarığı

1 il

3.1.1.10

Birinci kurs malicənin başa çatmasına qədər (əməliyyatdan bir il

sonra) çənə yarığı olmadan damağın və damaq pərdəsinin tam

yarığı, dodağın və damağın tam yarığı ilə müqayisə olunan

1 il

3.1.2

Dil xəstəlikləri

K14

Qiymətləndirmə

3.1.2.1

Həcmdən, artikulyasiyanın və çeynəmə aktının pozulmasından

asılı olaraq toxumanın itirilməsinə, çapıqlaşma fiksasiyasına və ya

dilin parezinə görə həzm funksiyasının cüzi pozulması

10-30

1 il

3.1.2.2

Həcmdən, artikulyasiyanın və çeynəmə aktının pozulmasından

asılı olaraq toxumanın itirilməsinə, çapıqlaşma fiksasiyasına və ya

dilin parezinə görə həzm funksiyasının mülayim pozulması

31-60

1 il

3.2

Qida borusu, mədə və onikibarmaq bağırsaq xəstəlikləri

K20-K31

3.2.1

Kardial hissənin axalaziyası

K22.0

Qiymətləndirmə

3.2.1.1

Həzm funksiyasının cüzi pozulması ilə - qida qəbulunun

çətinləşməsi, I dərəcə (BKİ 17,5-18,5) qidalanma çatışmazlığı

(zülal-enerji çatışmazlığı) halında nadir baş verən aspirasiyalarla

10-30

1 il

3.2.1.2

Həzm funksiyasının mülayim pozulması ilə - qida qəbulunun

çətinləşməsi, II dərəcə (BKİ 16,0-17,5) qidalanma çatışmazlığı

halında (zülal-enerji çatışmazlığı) nadir baş verən aspirasiyalarla

31-60

1 il

3.2.2

Qida borusu keçməməzliyi

K22.2

Qiymətləndirmə

3.2.2.1

Həzm funksiyasının mülayim pozulması ilə - qida qəbulunun

pozulması (qida həcminin məhdudlaşması, qida qəbulu vaxtının

uzanması), II dərəcə (BKİ 16,0-17,5) qidalanma çatışmazlığı

zamanı (zülal-enerji çatışmazlığı)

40-60

1il

3.2.2.2

Həzm funksiyasının təzahür edən pozulması ilə - qida qəbulunun

pozulması, II dərəcə (BKİ 16,0-dan az) qidalanma çatışmazlığı

zamanı (zülal-enerji çatışmazlığı)

61-80

1il

3.2.3

Qida borusunun və ya onun hissəsinin olmaması halı, qazanılmış

Z90.4

Digər dəqiqləşdirilmiş implantların (qida borusunun, qida

borusunun əvəz edilməsi) mövcudluğu

Z96.8

Qiymətləndirmə

3.2.3.1

Həzm funksiyasının mülayim pozulması ilə - qida qəbulunun

pozulması (qida həcminin məhdudlaşması, qida qəbulu vaxtının

uzanması), II dərəcə qidalanma çatışmazlığı zamanı (BKİ 16,0-

17,5)

40-60

Müddətsiz

3.2.3.2

Həzm funksiyasının təzahür edən pozulması ilə - qida qəbulunun

pozulması, III dərəcə (BKİ 16,0-dan az) qidalanma çatışmazlığı

zamanı (zülal-enerji çatışmazlığı)

61-80

Müddətsiz

3.2.4

Mədə xorası

K25

Onikibarmaq bağırsağın xorası

K26

Qiymətləndirmə

3.2.4.1

Həzm funksiyasının cüzi pozulması - xəstəliyin yüngül forması,

xroniki təkrarlanan, 2-3 ildən bir residivləşən xora, I dərəcə (BKİ

17,5-18,5)qidalanma çatışmazlığı ilə (zülal-enerji çatışmazlığı)

10-30

1 il

3.2.4.2

Həzm funksiyasının mülayim ağır pozulması - xəstəliyin orta ağır

forması, xroniki təkrarlanan, bir ildən az müddətdə residivləşən

xora, II dərəcə (BKİ 16,0-17,5)qidalanma çatışmazlığı ilə (zülal-

enerji çatışmazlığı)

31-60

1 il

3.2.4.3

Həzm funkasiyaının təzahür edən pozulması - xəstəliyin ağır

forması, xroniki təkrarlanan xora ildə 2-3 dəfə fəsadlaşmalarla

(məsələn, mədə keçidinin stenozu), III dərəcə (BKİ 16,0-dan

az)qidalanma çatışmazlığı ilə (zülal-enerji çatışmazlığı)

61-80

1 il

3.2.5

Mədənin və ya onun hissəsinin qazanılmış olmaması

Z90.3

" Əməliyyat olunmuş mədə" sindromu

K91.1

Qiymətləndirmə

3.2.5.1

Mədənin hissəvi rezeksiyasından, qastroenterostomiyadan sonra

həzm funksiyasının cüzi pozulması; yüngül dərəcəli əməliyyat

olunmuş mədə sindromu (dempinq sindrom və ya gətirici bağırsaq

ilgəyi sindromu), I dərəcə zülal-enerji çatışmazlığı ilə (BKİ 17,5-

18,5)

10-30

1 il

3.2.5.2

Mədənin hissəvi və ya tam rezeksiyasından sonra həzm

funksiyasının mülayim pozulması; orta dərəcəli əməliyyat

olunmuş mədə sindromlu qastroenteroanastomoz (dempinq

sindrom və ya gətirici bağırsaq ilgəyi sindromu), nazik bağırsağın

resedivləşən xoraları ilə, II dərəcə zülal-enerji çatışmazlığı ilə (BKİ

16,0-17,5)

31-60

1 il

3.2.5.3

Mədənin tam rezeksiyasından sonra həzm funksiyasının təzahür

edən dərəcədə pozulması; ağır dərəcəli əməliyyat olunmuş mədə

sindromlu qastroenteroanastomoz (dempinq sindrom və ya gətirici

bağırsaq ilgəyi sindromu), nazik bağırsağın resedivləşən xoraları

ilə, III dərəcə zülal-enerji çatışmazlığı ilə (BKİ 16,0-dən az)

61-80

1 il

3.3

Qeyri-infeksion enterit və kolit

K50-K52

3.3.1

Kron xəstəliyi [regionar enterit]

K50

Xoralı kolit

K51

Digər qeyri-infeksion qastroenterit və kolitlər

K52

Qiymətləndirmə

3.3.1.1

Həzm funksiyasının cüzi pozulması - xəstəliklərin yüngül

təzahürü, ishal (gündə 2-3 dəfə), I dərəcə (BKİ 17,5-18,5)

qidalanma çatışmazlığı ilə (zülal-enerji çatışmazlığı)

10-30

1 il

3.3.1.2

Həzm funksiyasının mülayim pozulması - xəstəliklərin orta ağır

təzahürü, tez-tez ishal (gündə 4-6 dəfə), II dərəcə (BKİ 16,017,5)

qidalanma çatışmazlığı ilə (zülal-enerji çatışmazlığı)

31-60

1 il

3.3.1.3

Həzm funksiyasının qabarıq pozulması - xəstəliklərin ağır

təzahürü, tez-tez gündəlik ishal (gündə 7-10 dəfə, o cümlədən

gecə), qabarıq dərəcəli anemiya, III dərəcə (BKİ 16,0-dan az)

qidalanma çatışmazlığı ilə (zülal-enerji çatışmazlığı)

61-80

1 il

3.4

Bağırsağın digər xəstəlikləri

K55-K63

3.4.1

Mədə-bağırsaq sisteminin qəbul olunmuş olmaması

(bağırsaqların hissəvi rezeksiyası)

Z90.4

Bağırsaq anastomozunun qoyulması ilə əlaqəli vəziyyət

Z98.0

Qiymətləndirmə

3.4.1.1

Həzm funksiyasının cüzi pozulması - yüngül təzahür, ishal (gündə

2-3 dəfə), I dərəcə (BKİ 17,5-18,5) qidalanma çatışmazlığı ilə

(zülal-enerji çatışmazlığı)

10-30

1 il

3.4.1.2

Həzm funksiyasının mülayim pozulması - orta ağır təzahür, tez-

tez ishal (gündə 4-6 dəfə), II dərəcə (BKİ 16,0-17,5) qidalanma

çatışmazlığı ilə (zülal-enerji çatışmazlığı)

31-60

1 il

3.4.1.3

Həzm funksiyasının qabarıq pozulması - ağır təzahür, tez-tez

gündəlik ishal (gündə 7-10 dəfə, o cümlədən gecə), qabarıq

dərəcəli anemiya, III dərəcə (BKİ 16,0-dan az)qidalanma

çatışmazlığı ilə (zülal-enerji çatışmazlığı)

61-80

Müddətsiz

3.4.2

Bağırsaq bitişmələri, keçməməzlik ilə

K56.5

Periton bitişmələri

K66.0

Qiymətləndirmə

3.4.2.1

Həzm funksiyasının cüzi pozulması - xəstəliklərin yüngül formaları

- nadir (ildə 1-4 dəfə) hallarda müşahidə olunan mədə bağırsaq

diskomfortu əlamətləri ilə ağrı tutmalar, 2 saat müddətə qədər,

bağırsaq möhtəviyyətinin ötürülməsinin pozulması ilə; tutmalar

ambulator-poliklinik şəraitdə aradan qaldırılır.

10-30

1 il

3.4.2.2

Həzm funksiyasının mülayim pozulması - xəstəliklərin orta ağır

formaları - stasionar müalicəyə ehtiyacın yaranmasına gətirən

(ildə 4 dəfəyə qədər), bəzi hallarda isə cərrahi müalicəyə səbəb

31-60

1 il

olan tez-tez (ildə 6 dəfədən çox) bağırsaq keçməməzliyi ilə

müşayiət olunan ağrı tutmaları

3.4.2.3

Həzm funksiyasının təzahür edən pozuntusu - xəstəliklərin ağır

formaları - davamlı residivləşən, proqressiv gedişatlı, dayanıqlı

qabarıq ağrı sindromu və dispeptik hallar, bədən çəkisi

çatışmazlığı; stasionar müalicə (ildə 4 dəfədən çox) və təkrar

əməliyyat tələb edən tez-tez mexaniki bağırsaq keçməməzliyi

tutmalarının baş verməsi

61-80

Müddətsiz

3.5

Qaraciyər xəstəlikləri

B18-B19

K70-K77

3.5.1

Xroniki virus hepatiti

B18

Dəqiqləşdirilməmiş virus hepatiti

B19

Qaraciyərin alkoqol xəstəliyi

K70

Alkoqol hepatiti

K70.1

Alkoqol mənşəli qaraciyər çatışmazlığı

K70.4

Qaraciyərin dəqiqləşdirilməmiş alkoqol xəstəliyi

K70.9

Qaraciyərin toksiki zədələnməsi

K71

Qaraciyərin xroniki aktiv hepatit gedişli toksiki zədələnməsi

K71.5

Başqa rubrikalarda təsnif olunmayan xroniki hepatit

K73

Qiymətləndirmə

3.5.1.1

Aktivliyin və proqressivləşmənin cüzi əlamətləri və fibrozun F0- F1

mərhələsi ilə xroniki hepatit

10-30

1 il

3.5.1.2

Proqressivləşən xroniki hepatit, aktivliyin mülayim əlamətləri və

fibrozun F2 mərhələsi ilə xroniki hepatit

31-60

1 il

3.5.1.3

Proqressivləşən xroniki hepatit, aktivliyin aşkar əlamətləri və

fibrozun F3 mərhələsi ilə xroniki hepatit

61-80

1 il

3.5.2

Qaraciyərin alkoqol mənşəli fibrozu və sklerozu

K70.2

Qaraciyərin alkoqol mənşəli sirrozu

K70.3

Qaraciyərin fibroz və sirrozla müşayiət olunan toksiki

zədələnməsi

K71.7

Qaraciyərin fibrozu və sirrozu

K74

Qiymətləndirmə

3.5.2.1

Qaraciyər sirrozu, kompensasiya olunan, qeyri aktiv və ya

aktivliyin cüzi əlamətləri ilə

20-30

1 il

3.5.2.2

Qaraciyər sirrozu, kompensasiya olunan, aktivliyin mülayim

əlamətləri ilə

31-60

1 il

3.5.2.3

Subkompensasiya olunan qaraciyər sirrozu, aktivliyin aşkar

əlamətləri ilə, mülayim portal hipertenziya ilə

61-80

1 il

3.5.2.4

Dekompensasiya olunan qaraciyər sirrozu - assit, qabarıq portal

hipertenziya və qaraciyər ensefalopatiyası

81-100

Müddətsiz

3.5.3

Transplantasiya olunmuş qaraciyərin olması

Z94.4

Qiymətləndirmə

3.5.3.1

Qaraciyər köçürülməsindən sonra ilk 2 il ərzindəki vəziyyət

90-100

2 il

3.5.3.2

Qaraciyər köçürülməsindən 2 il sonrakı vəziyyət, immunitetin

zəiflədilməsi zərurəti ilə

70-80

Müddətsiz

3.6

Öd kisəsi, öd yolları və mədəaltı vəz xəstəlikləri

K80-K93

3.6.1

Öddaşı xəstəliyi (xolelitiaz)

K80

Xolesistit

K81

Öd kisəsinin digər xəstəlikləri

K82

Postxolesistoektomik sindrom

K91.5

Qiymətləndirmə

3.6.1.1

Orta ağır gedişat, kəskinləşmələr ildə 3-4 dəfə, tutmalar ildə 5-6

dəfəyə qədər

20-30

1 il

3.6.1.2

Ağır gedişat, kəskinləşmələr ildə 5 dəfə və daha çox, tutmalar

hər ay, fəsadlaşmalar (xroniki qara ciyər çatışmazlığı, pankreatit)

31-60

1 il

3.6.2

Alkoqol mənşəli xroniki pankreatit

K86.0

Digər xroniki pankreatitlər

K86.1

Qiymətləndirmə

3.6.2.1

Orta ağır gedişli, ildə 4-5 dəfəyə qədər kəskinləşmələr, həzm

funksiyasının mülayim pozulması II dərəcə (BKİ 16,0-17,5)

qidalanma çatışmazlığı zamanı (zülal-enerji çatışmazlığı)

31-60

1 il

3.6.2.2

Ağır gedişat, tez-tez kəskinləşmələr ildə 6-7 dəfə, həzm sisteminin

aşkar pozuntusu, III dərəcə (BKİ 16,0-dan az) qidalanma

çatışmazlığı zamanı ekskretor funksiya çatışmazlığı (zülal enerji

çatışmazlığı)

61-80

1 il

3.7

Yırtıqlar

K40-K46

3.7.1

Qarın yırtığı, qarın boşluğu ön divarının anadangəlmə yırtığı və

qarın divarı çatışmazlıqları

K40-K46

Qasıq yırtığı

K40

Bud yırtığı

K41

Göbək yırtığı

K42

Qarının ön divarının yırtığı

K43

Diafraqma yırtığı

K44

Qarın boşluğunun digər yırtıqları

K45

Qarın boşluğunun dəqiqləşdirilməmiş yırtığı

K46

Qarın divarının digər anadangəlmə inkişaf çatışmazlıqları

Q79.5

Qiymətləndirmə

3.7.1.1

Fəsadlaşmamış qarın yırtıqları - xarici və daxili, o cümlədən

diafraqma yırtıqları, diafraqmanın qida borusu dəliyinin ezofagit

olmadan qastroezofaqeal reflükslü yırtığı, həzm, tənəffüs və qan

dövranı funksiyalarının yırtığın olduğu nahiyədə eləcə də, qarın

boşluğunda və döş qəfəsində ağrı hissləri formasında təzahür

edən mütəamdi əhəmiyyətsiz pozuntuları, dispeptik hallar, əsas

etibarı ilə aşkar fiziki gərginliyə görə tənəffüs pozuntusu ilə, və

fiziki yükləməyə qarşı dözümlülüyün məhdud olmasını

(azalmasını) şərtləndirən; diafraqmanın qida borusu dəliyinin

yırtıqları zamanı patoloji hisslər əsas etibarı ilə qida

10-30

1 il

qəbulu ilə əlaqələnir, xəstənin uzandığı zamanı əmələ gəlir və ya

ağırlaşır

3.7.1.2

Qarın yırtıqları - xarici və daxili, o cümlədən diafraqma,

diafraqmanın qida borusu dəliyinin ezofagit olmadan

qastroezofaqeal reflükslü yırtığı, həzm, tənəffüs və qan dövranı

funksiyalarının yırtığın olduğu nahiyədə eləcə də, qarın

boşluğunda və döş qəfəsində ağrı hissləri formasında təzahür

edən mütəamdi mülayim pozuntuları, dispeptik hallar, bağırsaq

keçməməzliyi (ildə 4-5 dəfəyə qədər), tənəffüs pozuntusu,

sistematik fiziki gərginliklə əlaqəli olan; ezofagitli qastroezofaqeal

reflükslə fəsadlaşmış qida borusu dəliyi yırtıqları zamanı;

qıcqırma, gəyirmə, hıçkırma, döş qəfəsi ağrıları formasında

patoloji hisslər gecə və gündüz vaxtları qeyd olunur, qida

qəbulundan və xəstənin üfüqi vəziyyətə gəlməsindən sonra

güclənir; fəsadlaşmış xarici və daxili qarın yırtıqları ilə xəstələrə

cərrahi müalicə göstərişdir, cərrahi müalicəyə əks göstərişlər

olduğu zaman - sistematik müalicə və müşahidə aparılmalıdır.

31-60

1 il

3.7.1.3

Qarın yırtıqları - xarici böyük (böyük ölçüsü 21 sm-dən 30 sm- dək)

və daha böyük (ən böyük ölçüdə 30 sm-dən çox), daxili yırtıqlar, o

cümlədən diafraqma yırtıqları, ezofagitli və qastroezofaqeal

reflükslü yırtığı qida borusu dəliyi yırtığı və/və ya qida borusu

xorası, həzm, tənəffüs və qan dövranı funksiyalarının yırtığın

olduğu nahiyədə eləcə də, qarın boşluğunda və döş qəfəsində

ağrı hissləri formasında təzahür edən mütəamdi təzahür edən

pozuntuları, bağırsaq keçməməzliyi ilə (ildə 6 dəfə və daha çox),

yırtıq kisəsi ətrafında dərinin sulanması, xoralaşması ilə, cüzi fiziki

gərginlik zamanı tənəffüsün və qan dövranının pozulması ilə;

ezofagitli qastroezofaqeal reflükslə və/ və ya qida borusu xorası

ilə fəsadlaşmış diafraqmanın qida borusu yırtıqları zamanı,

61-80

1 il

qıcqırma, gəyirmə, hıçkırma, döş qəfəsi ağrıları formasında

patoloji hislər davamlı qeyd olunur, qida qəbulundan, xəstənin

üfüqi vəziyyətə gəlməsindən sonra güclənir; fəsadlaşma xarici və

daxili qarın yırtıqları ilə xəstələrə cərrahi müalicə göstərişdir,

cərrahi müalicəyə əks göstərişlər olduğu zaman - sistematik

müalicə və müşahidə aparılmalıdır.

3.7.2

Diafraqmanın qida borusu dəliyinin anadangəlmə yırtığı

Q40.1

Anadangəlmə diafraqma yırtığı

Q79.0

Qiymətləndirmə

3.7.2.1

Daxili orqanların döş qəfəsinə yerdəyişməsi və ağciyərlərin

həcminin azalması zamanı həmin orqanların funksiyalarının cüzi

pozulması ilə anadangəlmə diafraqma yırtıqları; ezofagitsiz

qastroezofaqeal reflükslu diafraqmanın qida borusu dəliyi yırtığı

10-30

1 il

3.7.2.2

Daxili orqanların döş qəfəsinə yerdəyişməsi və ağciyərlərin

toxumasının azalması zamanı həmin orqanların funksiyalarının

mülayim pozulması ilə anadangəlmə diafraqma yırtıqları;

qastroezofaqeal reflükslə ezofagitlə və qida borusu xorası ilə

diafraqmanın qida borusu yırtığı zamanı cərrahi müalicə

göstərişdir, əks göstərişlər olduğu zamanı - sistematik müalicə və

müşahidə

31-60

1 il

4 Sidik-cinsiyyət sisteminin xəstəlikləri (N00-N99)

4-cü bəndə dair qeyd:

İnsan orqanizminin sidik-cinsiyyət sistemi funksiyalarının xəstəliklər, travmanın nəticələri və ya çatışmazlıqdan irəli gələn dayanıqlı pozuntularının

təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi, əsas etibarı ilə böyrək funksiyasının pozulmasının təzahür dərəcəsinin qiymətləndirilməsinə

əsaslanır (xroniki böyrək xəstəliyinin təzahür edən dərəcəsindən başlayaraq). Pataloji prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması və

ağırlığı, prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrin olması və tezliyi, patoloji prosesin yayılması, hədəf orqanların qoşulması,immunitetin azaldılmasına

ehtiyac, fəsadların olması.

4.1.

Qlomerulyar ( yumaqcıq ) xəstəliklər

N00-

N08

4.1.1

Xroniki nefritik sindrom

N03

Nefrotik sindrom

N04

Törəmələr zamanı qlomerulyar zədələnmələr

N08.1

Qan xəstəlikləri və immun pozuntular zamanı qlomerulyar zədələnmələr

N08.2

Şəkərli diabet zamanı qlomerulyar zədələnmələr

N08.3

Digər endokrin xəstəliklər, qidalanmanın pozulması və maddələr mübadiləsinin

pozuntusu zamanı qlomerulyar zədələnmələr

N08.4

Birləşdirici toxumanın sistemli xəstəlikləri zamanı qlomerulyar zədələnmələr

N08.5

Digər bölmələrdə təsnifatlaşdırılmış digər xəstəliklər zamanı qlomerulyar

zədələnmələr

N08.8

Böyrəklərin tubulointerstisial xəstəlikləri

N10-

N16

Xroniki tubulointerstisial nefrit

N11

Dəqiqləşdirilməmiş xroniki tubulointerstisial nefrit

N11.9

Kəskin və ya xroniki olduğu dəqiqləşdirilməmiş

N12

Xroniki böyrək xəstəliyi

N18

Böyrək zədələnmələrinin terminal mərhələsi

N18.0

Xroniki böyrək çatışmazlığının digər təzahürləri

N18.8

Dəqiqləşdirilməmiş böyrək çatışmazlığı

N19

Qiymətləndirmə

4.1.1.1

Xroniki böyrək xəstəliyi I mərhələ, XBÇ olmadan (qanda kreatinin səviyyəsi

123 mkmol/l-dən az aralığında )

10-30

1 il

4.1.1.2

Xroniki böyrək xəstəliyi II mərhələ, XBÇ I mərhələ (qanda kreatinin səviyyəsi

123-176 mkmol/l aralığında)

1 il

4.1.1.3

Xroniki böyrək xəstəliyi IIIa mərhələ, XBÇ II mərhələ (qanda kreatinin

səviyyəsi 177-352 mkmol/l aralığında)

61-80

2 il

4.1.1.4

Xroniki böyrək xəstəliyi IV mərhələ, XBÇ III mərhələ (qanda kreatinin səviyyəsi

352-528 mkmol/l aralığında)

81-90

Müddətsiz

4.1.1.5

Xroniki böyrək xəstəliyi V mərhələ, XBÇ IV mərhələ (qanda kreatinin səviyyəsi

528 mkmol/l-dən çox)

91-100

Müddətsiz

4.1.2

Dializ daxil olmaqla yardım

Z49

Dializin aparılması üçün hazırlıq proseduraları

Z49.0

Böyrək dializindən asılılıq

Z99.2

Qiymətləndirmə

4.1.2.1

Xroniki böyrək xəstəliyi IV mərhələ, XBÇ III mərhələ (qanda kreatinin səviyyəsi

352-528 mkmol/l aralığında)

70-80

1 il

4.1.2.2

Xroniki böyrək xəstəliyi V mərhələ, XBÇ IV mərhələ (qanda kreatinin səviyyəsi

528 mkmol/l-dən çox, proqramlı hemodializ

90-100

Müddətsiz

4.1.3

Böyrəkdaşı xəstəliyi

N20-

N23

Qiymətləndirmə

4.1.3.1

Tez-tez kəskinləşmələr (ildə 2-3 dəfə), il ərzində sidik yollarının təkrarlanan

infeksiyası

20-30

1 il

4.1.4

Böyrəyin qazanılma olmaması

Z90.5

Böyrəyin ageneziyası və digər reduksiya çatışmazlıqları

Q60

Böyrəyin birtərəfli ageneziyası

Q60.0

Böyrəyin birtərəfli hipoplaziyası

Q60.3

Qiymətləndirmə

4.1.4.1

Normal funksiya edən və yaxud böyrək funksiyasının cüzi pozulması ilə

müşahidə edilən tək böyrək olduqda. XBÇ-nin təzahürü olmadan və ya xroniki

böyrək xəstəliyinin I-II mərhələsi ilə (XBÇ I mərhələ)

31-60

Müddətsiz

4.1.4.2

Tək böyrəyin zədələnməsi xroniki böyrək xəstəliyi III mərhələ (XBÇ II mərhələ)

Müddətsiz

4.1.4.3

Tək böyrəyin zədələnməsi xroniki böyrək xəstəliyi IV mərhələ (XBÇ III

mərhələ)

Müddətsiz

4.1.4.4

Tək böyrəyin zədələnməsi xroniki böyrək xəstəliyi V mərhələ (XBÇ IV

mərhələ)

100

Müddətsiz

4.1.5

Transplantasiya olunmuş böyrəyin olması

Z94.0

Qiymətləndirmə

4.1.5.1

Böyrək transplantasiyasından sonra ilk 2 il ərzindəki vəziyyət

90-100

2 il

4.1.5.2

Böyrək transplantasiyasıın 2 illik müşahidədən sonra immunitetin zəiflədilməsi

ehtiyacının olması halı

70-80

Müddətsiz

4.1.6

İnterstisial sistit (xroniki)

N30.1

Digər xroniki sistit

N30.2

Qiymətləndirmə

4.1.6.1

Orta ağır gedişat - tez-tez (hər ay) kəskinləşmələrlə

1 il

4.1.6.2

Büzüşmüş sidik kisəsi (100 ml-dən az mayenin dolması imkanı ilə, sidik

kisəsinin tenezmləri)

1 il

4.1.7

Sidik kisəsinin başqa rubrikalarda təsnif olunmayan neyrogen zəyifliyi

N31.2

Sidik kisəsi boynunun obturasiyası

N32.0

Uretranın strikturası

N35

Prostat vəzinin hiperplaziyası

N40

Sidik kanalının əməliyyatdan sonra strikturası

N99.1

Sistostomanın olması

Z93.5

Sidik traktının süni dəliyinin olması

Z93.6

Qiymətləndirmə

4.1.7.1

Sidik kisəsinin boşalmasının cüzi pozulması, qalıq sidiyin cüzi əmələ gəlməsi,

davamlı sonradan damcılama

10-30

1 il

4.1.7.2

Sidik kisəsinin boşalmasının mülayim pozulması, əllə boşaldılmaya ehtiyac,

implantasiya olunmuş sidik kisəsinin elektrik stimulyatorundan istiafdə edilməsi,

katetrin müntəzəm şəkildə istifadə edilməsinə ehtiyac, müşayiət edən

fəsadlaşmalar olmadan; qalıq sidiyin əhəmiyyətli dərəcədə əmələ gəlməsi,

sidiyəgetmənin ağrılı olması

31-60

Müddətsiz

4.1.7.3

Sidik kisəsinin boşaldılmasının təzahür edən pozulma dərəcəsi, daimi katetrin

olması, çanaqüstü katetrin olması, sidik qəbuledicinin daimi daşınmasına

ehtiyac; əhəmiyyətli müşayiət edən fəsadlaşmalar

61-80

Müddətsiz

4.1.8

Qeyri-iradi sidiyə getmə

N39.3

Dəqiqləşdirilməmiş sidik saxlamamazlıq

R32

Qiymətləndirmə

4.1.8.1

İfraz etmə funksiyasının cüzi pozulması - sidiyin saxlanılmamasının yüngül

dərəcəsi (8 saat ərzində 400 ml), o cümlədən stress altında, bədənin

şaquliləşməsi, yüngül yüklənmə zamanı güclənən; sidiyə getmə çağırışının

aşağı səviyyədə olması, sistometriya zamanı sidik kisəsi həcmi 200-250 ml,

qalıq sidik 50 ml-ə qədər

20-30

1 il

4.1.8.2

İfraz etmə funksiyasının mülayim pozulması - sidiyin saxlanılmamasının orta

dərəcəsi (8 saat ərzində 400-600 ml), sidik kisəsinin dolması hissinin olmaması;

sistometriya zamanı detruzorun hipotoniyası zamanı sidik kisəsi həcmi 500-400

ml; qalıq sidik - 100 ml-dən çox detruzorun hipertoniyası zamanı həcm- 20-125

31-60

1 il

4.1.8.3

İfraz etmə funksiyasının əhəmiyyətli dəcərədə pozulması - sidik saxlamamanın

ağır dərəcəsi (8 saat ərzində 600 ml və daha çox) gigiyenik vasitələrin istifadə

edilməsinin qeyri-mümkün olması zamanı

Müddətsiz

4.1.9

Sidik-cinsiyyət sisteminin implantları

Z96.0

Qiymətləndirmə

4.1.9.1

Yaxşı funksiya edən sidik kisəsi sfinktoru implantının qoyulmasından sonra

2 il

4.1.9.2

Yaxşı funksional imkanları olan nazik bağırsaq seqmentlərindən ibarət süni

sidik kisəsinin qoyulmasından sonra, qalıq sidik qalmadan, sidiyəçıxmanın

əhəmiyyətli pozuntuları olmadan

20-30

2 il

4.1.9.3

Bağırsağa süni sidik kanalı (böyrəklərin ifraz etmə funksiyası pozulmadan)

Müddətsiz

4.1.9.4

Süni sidik kanalı, xaricə çıxan (dəriyə), gigiyenik vasitələrin istifadə edilməsi

imkanı ilə

Müddətsiz

4.1.9.5

Süni sidik kanalının stenozu, refraksiyası zamanı

70-80

2 il

4.1.10

Sidik kanalı fistulası

N36.0

Qiymətləndirmə

4.1.10.1

Sidik kanalı fistulası - dəriyə çıxmaqla, sidiyin saxlanılması ilə dəri-sidik kanalı

fistulası

10-30

1 il

4.1.10.2

Bağırsağa (düz bağırsağa) çıxan sidik kanalı fistulası - rekto-uretral fistula

sidiyin anal saxlanılması ilə

31-60

Müddətsiz

4.2

Kişi cinsiyyət orqanlarının xəstəlikləri

N40-

N51

4.2.1

Cinsiyyət orqanlarının (orqanın) qəbul edilmiş olmaması və ya cinsiyyət

orqanının amputasiyası

Z90.7

Qiymətləndirmə

4.2.1.1

Cinsiyyət orqanının başının hissəvi amputasiyası

1 il

4.2.1.2

Cinsiyyət orqanının başının amputasiyası

1 il

4.2.1.3

Cinsiyyət orqanının hissəvi amputasiyası

1 il

4.2.1.4

Cinsiyyət orqanının amputasiyası

1 il

4.3

Qadın cinsiyyət orqanlarının xəstəlikləri

N70-

N98

4.3.1

Qadın cinsiyyət orqanlarını zədələyən fistullar

N82

Qiymətləndirmə

4.3.1.1

Sidik kanalının uşaqlıq yoluna fistulası

40-60

1 il

4.3.1.2

Düz bağırsağın uşaqlıq yoluna fistulası

61-80

2 il

4.3.1.3

Düz bağırsağın və sidik kanalının uşaqlıq yolu fistulası

81-100

2 il

4.3.2

Qadın cinsiyyət orqanlarının sallanması

N81

Sistoselle (uşaqlıq yolunun ön divarının sallanması)

N81.1

Uşaqlığın və uşaqlıq yolunun natamam sallanması

N81.2

Uşaqlığın və uşaqlıq yolunun tam sallanması

N81.3

Uşaqlığın və uşaqlıq yolunun sallanması dəqiqləşdirilməmiş

N81.4

Uşaqlıq yolunun enterosellesi (duqlas sahəsinin yırtığı)

N81.5

Rektoselle (uşaqlıq yolunun arxa divarının sallanması)

N81.6

Sallanmasının digər formaları

N81.8

Qadın cinsiyyət orqanlarının sallanması, dəqiqləşdirilməmiş

N81.9

Qiymətləndirmə

4.3.2.1

Sidiyin saxlanmaması olmadan və ya yüngül dərəcədə (8 saata 400 ml-ə qədər

(stressli), sidiyə çağırışın zəif olması, sistometriya zamanı sidik kisəsi həcmi

200-250 ml, qalıq sidik - 50 ml-ə qədər

10-30

1 il

4.3.2.2

Sidiyin saxlanmamasının orta dərəcəsi (8 saata 400-600 ml), sidik kisəsinin

dolması hissinin olmaması, sistometriya zamanı kisənin həcmi detruzorun

hipotoniyası zamanı 500-400 ml, qalıq sidiyin həcmi - 100 ml-dən çox,

detruzorun hipertoniyası zamanı həcm - 20-125 ml

31-60

1 il

4.3.2.3

Sidiyin saxlanmamasının ağır dərəcəsi ilə (8 saat ərzində 600 ml-dən çox),

sidiyə getmə çağırışının və sidiyin kanaldan keçmə hissinin olmaması;

sistometriya zamanı detruzorun hipotoniyası olduqda kisənin həcmi 500-600 ml,

qalıq sidik - 400 ml-ə qədər, detruzorun hipertoniyası olanda - 20-30 ml

61-80

2 il

4.3.2.4

Sidiyin saxlanmamasının ağır dərəcəsi ilə (8 saat ərzində 600 ml-dən çox)

gigiyenik qulluğun mümkün olmadığı halda

Müddətsiz

4.3.3

Cinsiyyət orqanlarının anadangəlmə anomaliyaları [inkişaf çatışmazlıqları]

Q50-Q5

Uşaqlığın ageneziyası və aplaziyası

Q51.0

Uşaqlıq yolunun anadangəlmə olmaması

Q52.0

Qiymətləndirmə

4.3.3.1

Uşaqlığın ageneziyası və aplaziyası, uşaqlıq yolunun anadangəlmə olmaması,

plastik əməliyyat olmadan, 14 yaş dövrünün başa çatmasından sonra

1 il

5. Qan, qanyaradıcı orqanların xəstəlikləri və immun mexanizmin prosesə cəlb olunması ilə gedən ayrı-ayrı pozuntular(D50-D89)

5-ci bəndə dair qeyd:

İnsan orqanizminin qan, qan əmələgətirmə orqanlarının və immun sistemin xəstəliklərdən, travmanın nəticələri və ya çatışmazlıqdan irəli gələn

davamlı pozuntuların ağırlıq dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi qan əmələgətirmə və immun sisteminin funksiyasının pozulma dərəcəsinin

qiymətləndirilməsinə əsaslanır. Pataloji prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması və ağırlığı, prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrin

olması və tezliyi, patoloji prosesin yayılması, hədəf orqanların qoşulması,immunitetin azaldılmasına ehtiyac, fəsadların olması.

5.1

Hiposplenizm əməliyyatdan sonrakı aspleniya

D73.0

5.1.1

Dalağın anadangəlmə inkişaf çatışmazlıqı

Q89.0

Dalağın olmaması - qazanılmış

Z90.8

Qiymətləndirmə

5.1.1.1

Erkən uşaq yaşlarında dalağın olmaması, 8 yaş dövrünün başa çatmasına

qədər

1 il

5.1.1.2

Bundan sonra və ya daha sonrakı dövrlərdə dalağın itirilməsi, qəbul olunmuş

funksional hiposplenizm zamanı

1 il

5.1.2

Qidalanma ilə bağlı olan anemiyalar

D50-

D53

Dəmir defisitli anemiya

D50

Vitamin - B12 defisitli anemiya

D51

Fol defisitli anemiya

D52

Qidalanma ilə bağlı olan digər anemiyalar

D53

Hemolitik anemiyalar

D55-

D59

Ferment pozuntusu nəticəsində yaranan anemiya

D55

Talassemiya

D56

Orağabənzər-hüceyrə pozuntuları

D57

Digər irsi hemolitik anemiyalar

D58

Qazanılmış hemolitik anemiya

D59

Aplastik və digər anemiyalar

D60-

D64

Qazanılmış təmiz qırmızıhüceyrəli aplaziya

D60

Digər aplastik anemiyalar

D61

Kəskin posthemorragik anemiya

D62

Başqa rubrikalarda təsnif edilən xroniki xəstəliklər zamanı rast gəlinən

anemiya

D63*

Qiymətləndirmə

5.1.2.1

Qan əmələgəlmə funksiyasının cüzi pozulması ilə, sabit

10-30

1 il

5.1.2.2

Qan əmələgəlmə funksiyasının mülayim pozulması ilə, tələb olunanda dövrü

qan köçürmələrlə

31-60

1 il

5.1.2.3

Qan əmələgəlmə funksiyasının təzahür edən pozulması ilə, tez-tez (hər ay)

qan köçürməyə ehtiyacla

61-80

2 il

5.1.3

Aqranulositoz

D70

Qiymətləndirmə

5.1.3.1

Qan əmələgəlmə funksiyasının cüzi pozulması ilə

10-30

1 il

5.1.3.2

Qan əmələgəlmə funksiyasının mülayim pozulması ilə, dövrü leykositar kütlə

köçürmələri ilə

31-60

1 il

5.1.3.3

Qan əmələgəlmə funksiyasının təzahür edən pozulması ilə, tez-tez (hər ay)

qan köçürmələri, təkrarlanan infeksiyalara tutulma

61-80

2 il

5.1.3.4

Qan əmələgəlmə funksiyasının əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən pozulması

ilə, uzunmüddətli tez-tez leykosit kütləsinin köçürülməsinə ehtiyacın olması,

tez-tez infeksiyalara tutulma, qanaxmaya meyilli, leykemik transformasiya

81-100

Müddətsiz

5.1.4

Digər köçürülmüş orqanın və ya toxumanın olması (sümük iliyinin və kötük

hüceyrələrinin köçürülməsi)

Z94.8

Qiymətləndirmə

5.1.4.1

Sümük iliyinin allogen transplantasiyasından sonra 3 illik müddətə qədər

(müalicə dövrü)

100

3 il

5.1.4.2

3-4 ildən sonra qiymətləndirmə müalicənin nəticəsi və orqanizmin orqan və

sistemlərinin funksiya pozuntularının dərəcəsinin nəzərə alınması ilə aparılır

1 il

5.1.5

Mielodisplastik sindromlar

D46

Qiymətləndirmə

5.1.5.1

Qan əmələgəlmə funksiyasının cüzi pozulması ilə

10-30

1 il

5.1.5.2

Qan əmələgəlmə funksiyasının mülayim pozulması ilə (vaxtaşırı qan

köçürmələrlə)

31-60

1 il

5.1.5.3

Qan əmələgəlmə funksiyasının təzahür edən pozulması ilə, tez-tez (hər ay) qan

köçürmələri, təkrarlanan infeksiyalar

61-80

2 il

5.1.5.4

Qan əmələgəlmə funksiyasının əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən pozulması

ilə, uzunmüddətli tez-tez qan köçürməyə ehtiyac, tez-tez infeksiyalara tutulma,

ağır qanaxmaya meyillilik, leykemik transformasiya

81-100

Müddətsiz

5.1.6

Qanın laxtalanma pozuntuları, purpura və digər hemorragik hallar

D65-

D69

Disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma (defibrinasiya sindromu)

D65

VIII amilin irsi defisiti- Hemofiliya A

D66

IX amilin irsi çatışmazlığı Hemofiliya B

D67

Qiymətləndirmə

5.1.6.1

Qanın laxtalanma funksiyasının cüzi pozulması - yüngül forma, hemofiliya

zamanı defisitli laxtalanma amilinin fəallıq dərəcəsi 5-25% aralığında

10-30

1 il

5.1.6.2

Qanın laxtalanma funksiyasının mülayim pozulması - orta ağır forma, nadir baş

verən qanaxmalarla (ildə 2 dəfə və az) hemofiliya zamanı defisitli laxtalanma

amilinin fəallıq dərəcəsi 1-4% aralığında qan damarlarına və/və ya daxili

orqanlara ildə 2 dəfə və daha az qansızma

31-60

1 il

5.1.6.3

Qan laxtalanma funksiyasının təzahür edən pozulması - ağır forma, tez-tez (ildə

3-4 dəfə) stasionar şəraitdə qarşısının alınmasını tələb edən qanaxma halları,

hemofiliya zamanı defisitli laxtalanma amilinin fəallıq dərəcəsi 1%-dən az,

oynaqlara və/və ya daxili orqanlarıa ildə 2 dəfə və daha çox qansızma

61-80

2 il

5.1.7

Laxtalanmanın digər pozuntuları

D68

Purpura və digər hemorragik vəziyyətlər

D69

Qiymətləndirmə

5.1.7.1

Qanın laxtalanma funksiyasının mülayim pozulması - orta ağır forma, nadir baş

verən qanaxmalarla (ildə 3 dəfə və az)

40-60

1 il

5.1.7.2

Qan laxtalanma funksiyasının təzahür edən pozulması - ağır forma, tez-tez

(ildə 3-4 dəfə) stasionar şəraitdə qarşısının alınmasını tələb edən qanaxma

halları

70-80

2 il

5.1.7.3

Qan laxtalanma funksiyasının əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən pozulması -

ağır forma, qanaxmalara meylli (həyat üçün təhlükəli qəfil qanaxmalar)

90-100

Müddətsiz

5.1.8

İmmun mexanizmin prosesə cəlb olunması ilə gedən ayrı-ayrı pozğunluqlar

D80-

D89

Başlıca olaraq anticisimlərin çatışmazlığı ilə müşahidə olunan immun

çatışmazlıqlar

D80

Kombinə olunmuş immun çatışmazlıqlar

D81

Digər mühüm dərəcəli çatışmazlıqlarla bağlı olan immun çatışmazlıqlar

D82

Adi dəyişkən immun çatışmazlıqlar

D83

Digər immun çatışmazlıqlar

D84

Qiymətləndirmə

5.1.8.1

Klinik simptomatika olmadan

1 il

5.1.8.2

Müalicənin aparılmasına baxmayaraq spesifik infeksiyadan başqa infeksiyaya

meyillik

20-30

1 il

5.1.8.3

Müalicənin aparılmasına baxmayaraq spesifik infeksiya daxil olmaqla (ildə 12)

infeksiyaya meyillik

31-60

1 il

5.1.8.4

Xəstəliyin ağır forması uzun müddət sürən gedişatla

61-80

2 il

5.1.9

İnsanın immunçatışmazlığı virusu tərəfindən törədilən xəstəlik (İİÇV)

B20-

B24

İnsanın immunçatışmazlığı virusu tərəfindən törədilən simptomsuz infeksion

status

Z21

İnfeksion və parazitar xəstəliklərlə təzahür olunan insanın immunçatışmazlıq

virus (İİÇV) xəstəliyi

B20

Bədxassəli yenitörəmələrlə təzahür olunan insanın immunçatışmazlıq virus

[İİÇV] xəstəliyi

B21

Digər dəqiqləşdirilmiş xəstəliklərlə təzahür olunan insanınimmun çatışmazlıq

virus [İİÇV] xəstəliyi

B22

Digər patoloji hallarla təzahür olunan insanın immunçatışmazlıq virus [İİÇV]

xəstəliyi

B23

İnsanın immunçatışmazlıq virusu [İİÇV] tərəfindən törədilən dəqiqləşdirilməmiş

xəstəlik

B24

Qiymətləndirmə

5.1.9.1

İnsan immunçatışmazlığı virusunun (İİÇV) törətdiyi simptomsuz infeksion status

- infeskiya, mərhələ 3 (latent) - dərinin və selikli qişanın cüzi zədələnmələri: son

5 il ərzində kəmərləşdirici dəmrov; yuxarı tənəffüs yollarının residivləşən

infeksiyaları (bakterial sinusit)

1 il

5.1.9.2

İİÇV - infeksiya, ikincili xəstəliklər mərhələsi (mərhələ 4) - 4A mərhələsi - normal

bədən kütləsinin 10%-nin itirilməsi; dərinin və selikli qişanın göbələk, virus və

bakterial zədələnmələri; kəmərləşdirici dəmrov; təkralanan faringitlər, sinusitlər,

remissiya fazası

20-30

1 il

5.1.9.3

İİÇV - infeksiya, ikincili xəstəliklər mərhələsi (mərhələ 4) - 4A mərhələsi - normal

bədən kütləsinin 10%-nin itirilməsi; dərinin və selikli qişanın göbələk, virus və

bakterial zədələnmələri; kəmərləşdirici dəmrov; təkralanan farigintlər, sinusitlər,

proqressivləşmə mərhələsi (əməyin ağırlığının və xüsusiyyətlərinin nəzərə

alınması ilə)

31-60

1 il

5.1.9.4

İİÇV - infeksiya, ikincili xəstəliklər mərhələsi (mərhələ 4) - 4B mərhələsi - normal

bədən kütləsinin 10-15%-nin itirilməsi, izah olunmayan ishal və ya hərarət 1

aydan çox; ağciyər vərəmi; daxili orqanların təkrarlanan və ya davamlı virus,

bakterial, göbələk, protozoal zədələnmələri; təkrar və ya yayılmış kəmərləşdirici

dəmrov

61-80

2 il

5.1.9.5

İİÇV - infeksiya, ikincili xəstəliklər mərhələsi (mərhələ 4) - 4C mərhələsi -

kaxeksiya; generalizə olunmuş bakterial virus, göbələk və parazitar xəstəliklər;

pnevmosist anemiya; qida borusu, bronxların, ağciyərin kandidozu; ağciyərdən

kənar vərəm; atipik mikobakteriozlar;müxtəlif etiologiyalı MSS zədələnmələri

Müddətsiz

5.1.9.6

İİÇV infeksiyası terminal mərhələ (mərhələ 5) - orqan və sistemlərin

zədələnmələri geri dönməz patologiylar müalicəsi effektsizdir

100

Müddətsiz

5.1.10

İrsi eritropoetik porfiriya

E80.0

Ləng gedişli dəri porfiriyası

E80.1

Digər porfiriyalar

E80.2

Qiymətləndirmə

5.1.10.1

Dəri porfiriyası zəif (gecikmiş),əhəmiyyətli şikayət olmadan

10-30

1 il

5.1.10.2

Qara ciyər porfiriyası, kəskin keçici

31-60

1 il

5.1.10.3

İrsi eritropoetik porfiriya (Gunter xəstəliyi)

90-100

2 il

5.2

Birləşdirici toxuma xəstəlikləri (XIII sinifdən)( iltihabi poliartropatiyalar)

/I00-

M34

5.2 bəndinə dair qeyd:

Sümük-əzələ sisteminin və birləşdirici toxumanın funksiyalarının iltihabi poliatropatiyalar, daha dəqiq revmatoid artritlə (bundan sonra - RA)

şərtləndirilmiş davamlı pozuntularının təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi əsas etibarı ilə klinik-funksional təzahürün təzahür etmə

dərəcəsinin qiymətləndirilməsinə əsaslanır. Oynaqların funksiyalarının klinik pozuntusu, oynaq dəyişikliklərinin rentgeneloji mərhələsi, iltihabi

prosesin aktivliyinin klinik-laborator göstəriciləri, gedişatın xüsusiyyətləri, kəskinləşmə tezliyi və xəstəliyin ağırlığı, daxili orqanlar sisteminin

funksiyalarının pozulması nəzərə alınır.

5.2.1

Seropozitiv revmatoid artrit

M05

Felti sindromu

M05.

Ağciyərlərin revmatoid xəstəliyi

M05.1

Revmatoid vaskulit

M05.2

Digər orqan və sistemlərin cəlb olunması ilə müşayiət edilən revmatoid artrit

M05.3+

Digər seropozitiv revmatoid artritlər

M05.

Dəqiqləşdirilməmiş seropozitiv revmatoid artrit

M05.

Digər revmatoid artritlər

M06

Seroneqativ revmatoid artrit

M06.

Yaşlılarda inkişaf edən Still xəstəliyi

M06.

Revmatoid bursit

M06.

Revmatoid düyün

M06.

İltihabi poliartropatiya

M06.

Digər dəqiqləşdirilmiş revmatoid artritlər

M06.

Dəqiqləşdirilməmiş revmatoid artrit

M06.

Gənclik (yuvenil)artriti

M08

Gənclik revmatoid artriti

M08.

Gənclik ankilozlaşan spondilit

M08.

Sistem başlanğıclı gənclik artriti

M08.

Gənclik poliartriti (seroneqativ)

M08.

Pausiartikulyar gənclik artriti

M08.

Digər gənclik artritləri

M08.

Dəqiqləşdirilməmiş gənclik artriti

M08.

Qiymətləndirmə

5.2.1.1

Oynaqların və daxili orqanların funksiyasının əhəmiyyətli pozuntusu olmadan

RA, rentgenoloji - artritin I mərhələsi, uzun-müddətli remissiya mərhələsində,

az inkişaf edən gedişat

1 il

5.2.1.2

RA, I dərəcəli az əhəmiyyətli oynaq funksiyaları pozuntusu, rentgenoloji - artritin

I mərhələsi, uzun-müddətli remissiya mərhələsində, az inkişaf edən gedişat, I

20-30

1 il

5.2.1.3

RA, oynaqların funksiyalarının mülayim pozulması 2 dərəcə, rentgenoloji -

artritin II mərhələsi, orta-ağır forma daxili orqan sistemlərinin funksiyasının

mülayim pozulması ilə, kliniki-laborator olaraq aktivliyin 1-2 dərəcə göstəriciləri,

az inkişaf edən gedişat, nadir kəskinləşmələr, II FS

31-60

1 il

5.2.1.4

RA, oynaqların funksiyalarının aşkar pozulması 3 dərəcə, rentgenoloji - artritin

II-III mərhələsi, orta-ağır və ya ağır forma daxili orqan sistemlərinin

funksiyasının mülayim və ya aşkar pozulması ilə, kliniki-laborator olaraq

aktivliyin II dərəcə göstəriciləri, az inkişaf edən gedişat, tez-tez və ya uzun-

müddətli kəskinləşmələr, III FS

61-80

1 il

5.2.1.5

RA, təzahür edən və ya əhəmiyətli dərəcədə təzahür edən oynaq funksiyası

pozuntusu 3-4 dərəcə, rentgenoloji - artritin III-IV mərhələsi, ağır - daxili orqan

sistemlərinin, mərkəzi sinir sisteminin funksiyalarının təzahür edən və

əhəmiyyətli təzahür edən dərəcədə pozulmaları ilə oynaq və ya oynaq- visseral

forma, kaxeksiya, kliniki-laborator olaraq aktivliyin 2 və ya 3 dərəcə göstəriciləri,

zəif və ya sürətlə inkişaf edən gedişat, tez-tez və ya uzunmüddətli

kəskinləşmələr, III-IV FS

81-100

Müddətsiz

5.2.2

Sistem qırmızı qurdeşənəyi

M32

Qiymətləndirmə

5.2.2.1

Zədələnmiş sistemlərin funksiyasının cüzi pozulması; prosesin aktivliyi I dərəcə

(minimal), adekvat aparılan terapiya fonunda

0-30

1 il

5.2.2.2

Zədələnmiş sistemlərin funksiyasının cüzi pozulması; prosesin aktivliyi II dərəcə

(mülayim), adekvat aparılan terapiya fonunda

1 il

5.2.2.3

Zədələnmiş sistemlərin funksiyasının mülayim pozulması; prosesin aktivliyi II-

III dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

40-60

1 il

5.2.2.4

Zədələnmiş sistemlərin funksiyasının təzahür edən pozulması; prosesin aktivliyi

I-II-III dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

70-80

1 il

5.2.2.5

Zədələnmiş sistemlərin funksiyasının əhəmiyyətli təzahür edən pozulması;

prosesin aktivliyi I-II dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

90-100

Müddətsiz

5.2.2.6

Zədələnmiş sistemlərin funksiyasının əhəmiyyətli təzahür edən pozulması;

prosesin aktivliyi III dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

100

Müddətsiz

5.2.3

Dermatopolimiozit

M33

Qiymətləndirmə

5.2.3.1

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən cüzi

pozulması; prosesin aktivliyi I dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

10-30

1 il

5.2.3.2

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən mülayim

pozulması; prosesin aktivliyi 2 dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

31-60

1 il

5.2.3.3

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən təzahür

edən pozulması; prosesin aktivliyi 3 dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

61-80

1 il

5.2.3.4

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən əhəmiyyətli

təzahür edən pozulması; prosesin aktivliyi 4 dərəcə, adekvat aparılan terapiya

fonunda

81-100

Müddətsiz

5.2.4

Sistemli skleroz

M34

Qiymətləndirmə

5.2.4.1

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən cüzi

pozulması; prosesin aktivliyi I dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

10-30

1 il

5.2.4.2

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən mülayim

pozulması; prosesin aktivliyi 2 dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

31-60

1 il

5.2.4.3

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən təzahür

edən pozulması; prosesin aktivliyi 3 dərəcə, adekvat aparılan terapiya fonunda

61-80

1 il

5.2.4.4

Zədələnmiş orqan və sistemlərin funksiyasının xəstəlik səbəbindən əhəmiyyətli

təzahür edən pozulması; prosesin aktivliyi 4 dərəcə, adekvat aparılan terapiya

fonunda

81-100

Müddətsiz

6 Sinir sistemi xəstəlikləri (G00-G99)

6-cı bəndə dair qeyd:

İnsan orqanizminin sinir sisteminin xəstəliklərdən, travmanın nəticələri və ya çatışmazlıqdan irəli gələn davamlı pozuntularının ağırlıq dərəcəsinin

kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi hərəkət və hissiyyat pozuntularının təzahüretmə dərəcəsinin nəzərə alınması ilə hərəkət funksiyası pozuntusunun

təzahüretmə dərəcəsinin qiymətləndirilməsinə (sadə və mürəkkəb hərəkətləri icra etmək qabiliyyəti) əsaslanır. Pataloji prosesin digər amilləri də

nəzərə alınır: gedişatın forması və ağırlığı, prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrin olması və tezliyi, patoloji prosesin yayılması, hədəf orqanların

qoşulması,immunitetin azaldılmasında ehtiyac, fəsadların olması.

6.1

Kəllə beyin travması və baş beynin zədələnməsinin nəticələri: baş beynin

silkələnməsi, əzilməsi

S06-

T90

Qiymətləndirmə

6.1.1.1

Beyin silkələnməsi və onun müxtəlif təzahürlü sonrakı nəticələri

10-30

1 il

6.1.1.2

Ümumi beyinin cüzi pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası

10-30

1 il

6.1.1.3

Ümumi beyinin mülayim pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası

31-60

1 il

6.1.1.4

Ümumi beyinin təzahür edən pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası

61-80

1 il

6.1.1.5

Psixi cüzi pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası

10-30

1 il

6.1.1.6

Baş beyin əzilməsi, kontuziyası

31-60

1 il

6.1.1.7

Psixi təzahür edən pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası

61-80

1 il

6.1.1.8

Vegetativ-damar cüzi pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası, o

cümlədən ayrı-ayrı paroksizmal vəziyyətlərlə (bayılma tutmaları, vegetativ-

damar krizləri)

10-30

1 il

6.1.1.9

Vegetativ-damar mülayim pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası

1 il

6.1.1.10

Vegetativ-damar təzahür edən pozuntuları ilə baş beynin əzilməsi, kontuziyası

tez-tez baş verən paroksizmal vəziyyətlərlə (gündəlik tutmaları) və/və ya ümumi

vəziyyətə təzahür edən təsirlə

50-60

1 il

6.1.2

Sinir və sümük-əzələ sisteminə aid simptomlar və əlamətlər

Mərkəzi sinir sisteminin müvazinətin və hərəkətlərin koordinasiyasının

pozulması ilə təzahür edən üzvi zədələnmələri (damar, ilihabi, posttravmatik,

degenerativ və s.)

R25-

R29

Qiymətləndirmə

6.1.2.1

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, məqsədli motorikanın cüzi

pozuntusu, o cümlədən yürüşün və durmanın pozuntuları

10-30

1 il

6.1.2.2

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, məqsədli motorikanın mülayim

pozuntusu, o cümlədən yürüşün və durmanın pozuntuları

31-60

1 il

6.1.2.3

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, məqsədli motorikanın təzahür

edən pozuntusu, o cümlədən yürüşün və durmanın pozuntuları

61-80

1 il

6.1.2.4

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, məqsədli motorikanın

əhəmiyyətli təzahür edən pozuntusu, o cümlədən yürüşün və durmanın

pozuntuları

81-100

Müddətsiz

6.2

Mərkəzi sinir sisteminin mielinsizləşmə ilə gedən xəstəlikləri

G35-G3

6.2.1

Dağınıq skleroz

G35

Kəskin disseminə olunmuş mielinsizləşmənin digər forması

G36

Mərkəzi sinir sisteminin digər mielinsizləşmə xəstəlikləri

G37

Qiymətləndirmə

6.2.1.1

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, kiçik çanaq orqanlarının

funksiyalarının məqsədli motorikanın cüzi pozuntusu, o cümlədən yürüşün və

durmanın pozuntuları. EDSS şkalası üzrə 1-2.5 bal

10-30

1 il

6.2.1.2

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, kiçik çanaq orqanlarının

funksiyalarının məqsədli motorikanın mülayim pozuntusu, o cümlədən yürüşün

və durmanın pozuntuları. EDSS şkalası üzrə 3-4.5 bal

31-60

Müddətsiz

6.2.1.3

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, kiçik çanaq orqanlarının

funksiyalarının məqsədli motorikanın təzahür edən pozuntusu, o cümlədən

yürüşün və durmanın pozuntuları. EDSS şkalası üzrə 5-7 bal

61-80

Müddətsiz

6.2.1.4

Baş gicəllənmə, koordinasiyanın və tarazlığın, kiçik çanaq orqanlarının

funksiyalarının məqsədli motorikanın əhəmiyyətli təzahür edən pozuntusu, o

cümlədən yürüşün və durmanın pozuntuları.EDSS şkalası üzrə 7.5-9.5 bal

81-100

Müddətsiz

6.2.2

Koqnitiv funksiyasının pozulması ilə sinir sistemi xəstəlikləri, o cümlədən nitq və

səs (afaziya, apraksiya, aqnoziya formasında) pozuntularına aid simptom və

əlamətlərə yüksək qabıq pozuntusu

R47-

R48

Qiymətləndirmə

6.2.2.1

Cüzi pozuntular (yüngül qalıq afaziya)

10-30

1 il

6.2.2.2

Mülayim pozuntular (mülayim afaziya mülayim kommunikativ pozuntularla)

31-60

1 il

6.2.2.3

Təzahür edən pozuntular (təzafür edən afaziya, təzahür edən kommunikativ

pozuntularla)

61-80

1 il

6.3

Əzələlərin və sinir-əzələ sinapsının xəstəlikləri

G70-G7

6.3.1

Myasthenia gravis və sinir-əzələ sinapsının digər Pozuntuları

G70

Əzələlərin ilkin zədələnməsi

G71

Qiymətləndirmə

6.3.1.1

Cüzi əzələ zəifliyi (əzələ gücünün 4 bala qədər azalması, əzələlərin hipotrafiyası

1,5-2,0 sm, yuxarı və aşağı ətraf oynaqlarında aktiv hərəkətlərin və biləyin -

tutma və cismlərin saxlanılması kimi əsas funksiyanın tam həcmdə saxlanılması

ilə), statodinamik funksiyanın cüzi pozuntusuna gətirən

10-30

1 il

6.3.1.2

Orta dərəcəli əzələ zəifliyi (əzələ gücünün 3 bala qədər azalması, əzələlərin

hipotrafiyası 4-7 sm, yuxarı və aşağı ətraf oynaqlarında aktiv hərəkətlərin

amplitudasının məhdudlaşması çiyin oynağında 35-40 dərəcəyə, dirsəkdə 30-

45 dərəcəyə, mil-bilək oynağında 30-40 dərəcəyə, bud-çanaq oynağında 15-20

dərəcəyə, diz 16-20 dərəcəyə, aşıq-baldırda 14-18 dərəcəyə qədər, əlin böyük

barmağının qarşıdurmasının məhdudlaşdırılması ilə - böyük barmağın distal

falanqası 4 barmağın əsasına qədər çatır, barmaqların yumruğa yığılması

məhdudlaşır - barmaqların distal falanqaları ovuca 1 -2 sm çatmır, xırda

cismlərin tutulmasının çətinləşməsi ilə), statodinamik funksiyanın mülayim

pozuntusuna gətirən

31-60

1 il

6.3.1.3

Təzahür edən əzələ zəifliyi (əzələ gücünün 2 bala qədər azalması, yuxarı

ətraflarda aktiv hərəkətlərin amplitudasının 10-20 dərəcəyə qədər azalması,

barmaqların yumruğa yığılmasının təzahür edən dərəcədə məhdudlaşması ilə -

barmaqların distal falanqaları ovuca 3-4 sm çatmır, yuxarı ətrafın əsas

funksiyasının pozulması ilə: xırda cismlərin tutulması, böyük cismlərin isəuzun-

müddətli və səlist tutulması qeyri-mümkündür, və ya aşağı ətrafların bütün

oynaqlarında aktiv hərəkətlərin amplitudasının təzahür edən məhdudlaşması:

bud-çanaq oynağında 20 dərəcəyə, diz 10 dərəcəyə, aşıq-

61-80

1 il

baldırda 6-7 dərəcəyə qədər), statodinamik funksiyanın əhəmiyyətli

pozuntusuna gətirən

6.3.1.4

əhəmiyyətli təzahür edən əzələ zəifliyi (əzələ gücünün 1 bala qədər azalması,

sərbəst hərəkətin qeyri-mümkün olması, statodinamik funksiyanın təzahür

edən pozuntusu ilə - hərəkət etmək, əlləri istifadə etmək qabiliyyətinin

olmaması; yuxarı ətrafın əsas funksiyasının pozuntusu: kiçik və böyük

cismlərin tutulması və saxlanılması qeyri-mümkündür), mahiyyətcə yataq

xəstəsi

81-100

Müddətsiz

6.4

Serebral iflic

G80

6.4 bəndinə dair qeyd:

USİ səbəbindən insan orqanizminin davamlı pozuntularının təzahür dərəcəsinin kəmiyyətçə qiymətləndirilməsi xəstəliyin kliniki formasının; hərəkət

pozuntularının xüsusiyyətlərinə və dərəcəsinə; əşyaların tutulmasının və saxlanmasının pozulmasına (biləklərin bir və ya ikitərəfli pozuntusu); dayaq

və hərəkət pozuntusunun dərəcəsinə (bir və ya iki tərəfli); dil və nitq pozuntularının olması və təzahür dərəcəsinə; psixi pozulma dərəcəsinə (yüngül

kordinativ pozulma; dil və nitq çatışmazlığı olmadan əqli inkişafdan yüngül dərəcədə qalma; dizartiya ilə birgə əqli inkişafdan yüngül dərəcədə

qalma; orta dərəcə əqli inkişafdan qalma; ağır dərəcə əqli inkişafdan qalma; əqli inkişafdan dərin geri qalma); psevdobulbar sindromun olmasına

və dərəcəsinə; epileptik tutmaların olmasına (onların xüsusiyyətləri və tezliyi); bioloji yaşa uyğun fəaliyyətin məqsədyönlülüyünə; məhsuldarlığına;

bioloji yaşa və hərəkət çatışmazlığının strukturuna görə uşağın potensial qabiliyyətlərinə; potensial qabiliyyətlərin realizə etmək imkanına (realizə

edilməsinə şərait yaradan və maneə olan amillər, kontekst amilləri) əsaslanır.

6.4.1

Hemiplegik spastik serebral iflic

G80.2

Qiymətləndirmə

6.4.1.1

Nitq çatışmazlıqları ilə yüngül sağ tərəfli parezlə birtərəfli zədələnmə (kombinə

olunmuş nitq çatışmazlıqları: spevdobulbar dizartriya, patoloji dislaliya, nitqin

ritm və tempinin pozulması); məktəb vərdişlərinin formalaşmasının pozulması

(disleksiya, disqrafiya, diskalkuliya). Sağ tərəfli meyilliklə assimmetrik yeriş;

mürəkkəb hərəkətlərin çətinləşməsi (barmaqlar, dabanlar üstündə yeriş,

çöməlmiş vəziyyətdə). Dirsək oynağında yüngül qatlama kontrakturası ilə, bilək

oynağında qatlayıcı-pronator, əl barmaqları oynaqlarında qatlayıcı kontraktura;

diz və bud-çanaq oynağında qarışıq, aşıq- baldır oynağında ayaqların

gətirilməsi ilə kontraktura. Aktiv hərəkətlərin həcmi fizioloji amplituda 30%

azalmışdır (1/3 qədər). Passiv hərəkətlər fizioloji

40-60

1 il

amplitudaya uyğundur. Dil və nitq funksiyalarının dayanıqlı mülayim pozulması,

cüzi statodinamik pozuntular

6.4.1.2

Birtərəfli zədələnmə. Ayağın və/və ya biləyin deformasiyası ilə mülayim

hemiparez. Yeriş patoloji (hemiparetik), yavaş, mürəkkəb hərəkətlər qeyri-

mümkündür. Dizartriya (nitq aydın deyil, ətrafdakılar üçün başa düşülən deyil).

Çiyin oynağında mülayim gətirən-qatlayıcı kontraktura, dirsək və bilək

oynaqlarında qatlayıcı-rotasion kontraktura, əl barmaqları oynaqlarında

qatlayıcı kontraktura; bud-çanaq oynağında qarışıq kontraktura, diz və aşıq-

baldır oynağında qatlayıcı kontraktura. Hərəkətlərin həcmi fizioloji amplitudadan

(normadan) 50% azalmışdır (1/2). Cüzi dil və nitq funksiyalarının pozuntuları

dayanıqlı mülayim statodinamik pozuntular

40-60

Müddətsiz

6.4.1.3

Birtərəfli zədələnmə. Şaquli vəziyyətin saxlanmasını, dəstəyi və hərəkəti

çətinləşdirən koordinasiyasının və tarazlığın pozulması ilə ayağın və bilək

oynaqlarının fiksə olunmuş patoloji vəziyyəti ilə təzahür edən hemiparez, dil və

nitq pozuntuları ilə birgə (psevdobulbar dizartriya). Təzahür edən çiyin

oynağının qatlayıcı-gətirən, dirsək və bilək oynaqlarında qatlayıcı rotasion,əl

barmaqlarının oynaqlarının qatlayıcı; diz və bud çanaq oynaqlarında qarışıq,

aşıq-baldır oynağında qatlayıcı-gətirən kontrakturası ilə. Aktiv hərəkətlərin

həcmi fizioloji normadan 2/3 qədər azalmışdır. Yaş və sosial vərdişlərin

formalaşması pozulmuşdur. Dayanıqlı təzahür edən statodinamik pozuntular,

mülayim dil və nitq pozuntuları ilə, psixi funksiyaların pozulması ilə

61-80

Müddətsiz

6.4.1.4

Birtərəfli zədələnmə. əhəmiyyətli təzahür edən hemiparez və ya plegiya, (aşağı

və yuxarı ətrafın tam iflici), psevdobulbar sindrom, nitqin pozulması (impressiv

və ekspressiv), psixi funksiyaların pozulması (əqli inkişafdan dərin və ya ağır

geri qalma). Zədələnmiş tərəfdə oynaqlarda bütün hərəkətlər kəskin

məhduddur: zədələnmiş tərəfdə aktiv və passiv hərəkətlər yoxdur və ya fizioloji

amplitudadan 5-10 dərəcədir. Yaş və sosial vərdişlər yoxdur. əhəmiyyətli

təzahür edən statodinamik pozuntular, təzahür edən dil və nitq çatışmazlıqları,

psizi funksiyaların təzahür edən pozulması

81-100

Müddətsiz

6.4.2

Diplegik spastik serebral iflic

G80.1

Qiymətləndirmə

6.4.2.1

Mülayim dərəcəli aşağı spastik paraparez, yeriş patoloji, spastik, pəncənin ön-

xarici kənarında, əldə edilmiş korreksiyada ayaqların saxlanması imkanı ilə

(funksional əlverişli vəziyyət), dirsək oynqalarında qatlayıcı kontraktura , aşıq-

baldır oynağında bükücü-açıcı kontraktura; pəncələrin deformasiyası;

mürəkkəb hərəkətlər çətinləşib. Oynaqlarda hərəkət fizioloji amplitudanın %

(50%) qədər mümkündür. Yaş və sosial vərdişlərin əldə olunması mümkündür.

Mülayim statodinamik pozuntular

40-60

Müddətsiz

6.4.2.2

Pəncələrin kobud deformasiyası ilə təzahür edən aşağı spastik paraparez.

Mürəkkəb növ hərəkətlər qeyri-mümkündür (müntəzəm, qismən kənar yardım

tələb olunur). Aşağı ətraf oynaqlarında qarışıq qabarıq kontraktura. Aktiv

hərəkətlər yoxdur, passivlər - fizioloji amplitudanın 2/3 civarında. Qabarıq

statodinamik pozuntular

Müddətsiz

6.4.2.3

Dayağın və hərəkətin mümkün olmaması ilə aşağı ətrafların qabarıq kobud

deformasiyası ilə aşağı spastik paraparez (funksional əlverişsiz vəziyət).

Kontrakturalar daha da mürəkkəbdir, rentgenoloji olaraq geterotopik

sümükləşmə ocaqları. Davamlı kənar yardıma ehtiyac. Spevdobulbar sindrom,

dil və nitq çatışmazlıqları ilə, epileptik tutmalarla. əhəmiyyətli təzahür edən

statodinamik pozuntular, təzahür edən dil və nitq pozuntuları, təzahür edən psixi

pozuntular

90-100

Müddətsiz

6.4.3

Diskinetik serebral iflic

G80.3

Qiymətləndirmə

6.4.3.1

Kəskin dəyişən əzələ tonusuna görə iradi motorika pozulmuşdur, (distonik

hücumlar), spastiko-hiperkinetik parezlər assimmetrikdir. Şaquli vəziyyətə

gəlmə pozulmuşdur (əlavə dəstəklə dura bilər). Oynaqlarda aktiv hərəkətlə

əsasən hiperkinezlərə görə məhduddur (müntəzəm kənar yardımda ehtiyac

var), qeyri-iradi hərəkət aktları üstünlük təşkil edir, passiv hərəkətlər fizioloji

amplitudanın 10-20 dərəcə civarında mümkündür; hiperkinetik və psevdobulbar

dizartriya, psevdobulbar sindrom. Primitiv özünəxidmət vərdişlərin əldə edilməsi

mümkündür. Statodinamik funksiyaların təzahür edən pozuntusu, dil və nitq

funksiyalarının təzahür edən pozuntusu, psixi funksiyaların təzahür edən

pozuntusu

90-100

Müddətsiz

6.4.3.2

Təzahür edən spastik tetraparez (ətrafların oynaqlarına kombinə edilmiş

kontrakturalar), əqli inkişafdan ağır və ya dərin geri qalma. Yaş və sosial

vərdişlər yoxdu. Statodinamik funksiyaların pozuntusunun əhəmiyyətli təzahür

etməsi, qabarıq dil, nitq və psixi funksiya pozuntusu

100

Müddətsiz

6.4.4

Tetraplegik kvadroplegik spastik serebral iflic

G80.0

Qiymətləndirmə

6.4.4.1

Simmetrik zədələnmə. Statodinamik funksiyanın qabarıq pozulması (yuxarı və

aşağı ətraf oynaqlarında çoxsaylı kombinə olunmuş kontrakturalar); iradi

hərəkətlər yoxdu, fiksə edilmiş patoloji vəziyyət (uzanıq) cüzi hərəkətlər

mümkündür (bədənin bir tərəfə dönməsi), epilektik tutmalar olur; psixi inkişaf

kobud pozulub, emosional inkişaf primitivdir, psevdobulbar sindrom, kobud

dizartriya. əqli inkişafın ağır və ya dərin geri qalması. Yaş və sosial vərdişlər

yoxdu. Statodinamik funksiyaların əhəmiyyətli pozuntusu, təzahür edən dil, nitq

və psixi funksiya pozuntusu

100

Müddətsiz

6.4.5

Ataksik serebral iflic

G80.4

Qiymətləndirmə

6.4.5.1

Qeyri-tarazlı, əlaqələndirilməmiş yeriş, gövdə (statik) atasksiyaya görə,

oynaqlarda artıq açılma ilə əzələ hipotoniyası. Yuxarı və aşağı ətrafların

hərəkətləri dizritmikdir. Məqsədli və xırda motorika pozulmuşdur, xırda və dəqiq

hərəkətlərin icrası çətindir. Əqli inkişafdan ağır və ya dərin geri qalma; nitq

çatışmazlığı. Yaş və sosial vəridişlərin əmələ gəlməsi pozulub. Statodinamik

funksiyanın təzahür edən pozuntusu, dil və nitq funksiyalarının təzahür edən

pozuntusu, psixi funksiyaların təzahür edən pozuntusu

Müddətsiz

6.4.5.2

Əhəmiyyətli dərəcədə təzahür edən psixi pozuntularla hərəki pozuntular; şaquli

vəziyyətin alınmasının və iradi həkətlərin edilməsinin qarşısını alan hipotoniya,

gövdə (statik) ataksiyası. Dinamik ataksiya, dəqiq hərəkətlərin qarşısını alan;

dizartriya (beyincik mənşəli, psevdobulbar). Sosial və yaş vərdişləri mövcud

deyil. Statodinamik funksiyanın əhəmiyyətli təzahür edən pozuntusu, dil və nitq

funksiyalarının təzahür edən və ya əhəmiyyətli pozuntusu, psixi funksiyaların

təzahür edən pozuntusu

90-100

Müddətsiz

6.5

Serebral iflic və digər paralitik sindromlar

G81-G8

6.5.1

Serebral iflic və digər paralitik sindromlar (monoparez, hemiparez, hemiplegiya,

paraplegiya və tetraplegiya)

G81-G8

Qiymətləndirmə

6.5.1.1

Ayrı-ayrı ətrafların parezləri və tonus pozuntusu (əzələ gücünün 4 bala qədər

enməsi, əzələlərin 1,5-2 sm hipotrofiyası, yuxarı və aşağı ətraf oynaqlarında

hərəkətlərin tam həcminin, eləcə də əşyaları tutma və saxlama kimi biləyin əsas

funksiyasının saxlanılması ilə, statodinamik funksiyanın cüzi pozulmasına

gətirən

1 il

6.5.1.2

Mülayim hemiparez (əzələ gücünün 3 bala qədər enməsi, əzələlərin 4-7 sm

hipotrofiyası, yuxarı və/və ya aşağı ətraflarda aktiv hərəkət amplitudasının

məhdudlaşması: çiyin oynağında 35-40 dərəcəyə qədər, dirsək 30-45 dərəcəyə,

bilək 30-40 dərəcə, bud çanaq 15-20 dərəcə, diz 16-20 dərəcə, aşıq-baldır 14-

18 dərəcəyə qədər, əlin baş barmağının qarşıdurmasının pozulması ilə, baş

barmağın distal falanqası 4 barmağa qədər çatır, yumruq bükülməsı

məhduddur, barmaqlar əldən 1-2 sm kənarda qalır, xırda əşyaların tutulmasının

çətinləşməsi ilə), statodinamik funksiyanın mülayim pozulmasına gətirən

40-60

1 il

6.5.1.3

Cüzi tetraparez (əzələ gücünün 4 bala qədər enməsi, əzələ hipotrofiyası 1,52,0

sm, aşağı və yuxarı ətraf oynaqların aktiv hərəkətlərin tam həcminin, eləcə də

əşyaları tutma və saxlama kimi biləyin əsas funksiyasının saxlanılması ilə,

statodinamik funksiyanın mülayim pozulmasına gətirən

40-60

Müddətsiz

6.5.1.4

Təzahür edən hemiparez (əzələ gücünün 2 bala gədər azalması, yuxarı ətraf

oynaqlarında aktiv hərəkət amplitudasının 10-20 dərəcə civarında

məhdudlaşması, barmaqların yumruğa bükülməsinin təzahür edən

məhdudlaşması ilə - barmaqların distal falanqalarının 3-4 sm məafədə ələ

çatmaması, yuxarı ərafın əsas funksiyasının pozulması ilə: xırda əşyaların

tutulması, böyük əşyaların uzun müddət saxlanılması mümkün deyil və ya bütün

aşağı ətraf oynaqlarında aktiv hərəkət amplitudasının təzahür edən

məhdudlaşması: bud-çanaq 20 dərəcəyə, diz 10 dərəcəyə, aşıq-baldır 6-7

dərəcəyə qədər), statodinamik funksiyanın əhəmiyyətli pozulmasına gətirən

61-80

1 il

6.5.1.5

Mülayim tetraparez (əzələ gücünün 3 bala qədər azalması, 4-7 sm-lik əzələ

hipotrofiyası, yuxarı və/və ya aşağı ətraf oynaqlarında aktiv hərəkət

amplitudasının məhdudlaşması: çiyin 35-40 dərəcəyə, dirsək 30-45 dərəcəyə,

bilək 30-40 dərəcəyə, bud-çanaq 15-20 dərəcəyə, diz 16-20 dərəcəyə, aşıq-

baldır 14-18 dərəcəyə qədər, baş barmağın qarşı durmasının məhdudlaşması

ilə - baş barmağın distal falanqası 4 barmağın əsasına çatır, yumruğun

bükülməsi məhduddur - barmaqlar ələ 1-2 sm məsafədə çatmır, xırda əşyaların

tutulması çətindir), statodinamik funksiyanın əhəmiyyətli təzahür edən

pozuntusuna gətirən

61-80

Müddətsiz

6.5.1.6

Əhəmiyyətli təzahür edən tetraparez, əhəmiyyətli təzahür edən triparez,

hemiplegiya, triplegiya, tetraplegiya (əzələ gücünün 1 bala qədər azalması,

müstəqil yerdəyişmənin qeyri mümkün olması və statodinamik funksiyanın

əhəmiyyətli dərəcədə pozulması ilə - yerdəyişmək, əllərdən istifadə etmək

qabiliyyətin olmaması; yuxarı ətrafın əsas funksiyasının pozulması: xırda və iri

əşyaların tutulması və saxlanması qeyri-mümkündür), mahiyyət etibarı ilə

yatağa məhkum olma

81-100

Müddətsiz

6.6

Ekstrapiramid və digər hərəki pozuntular

G20-G2

6.6.1

Parkinson xəstəliyi

G20

İkincili parkinsonizm

G21

Digər rubrikalarda təsnif olunmuş xəstəliklərdə parkinsonizm

G22*

Qiymətləndirmə

6.6.1.1

Ümumən hərəkət prosesinin bir və ya iki tərəfli cüzi pozuntusu, tarazlığın

pozulmaması ilə, cüzi hipodinamiya (Xen-Yar şkalası üzrə xəstəliyin I və II

mərhələləri)

20-30

1 il

6.6.1.2

Ümumən hərəkətin mülayim pozulması, dönmə zamanı tarazlığın pozulması

(Xen-Yar şkalası üzrə xəstəliyin III mərhələsi)

31-60

1 il

6.6.1.3

Hərəkətin təzahür edən pozuntusu (Xen-Yar şkalası üzrə xəstəliyin IV

mərhələsi)

61-80

Müddətsiz

6.6.1.4

Hərəkətsizliyə qədər ümumən hərəkətin əhəmiyyətli təzahür edən pozuntusu

(Xen-Yar şkalası üzrə xəstəliyin V mərhələsi)

81-100

Müddətsiz

6.6.2

Bazal qanqlionların digər degenerativ xəstəlikləri

G23

Distoniya

G24

Digər ekstrapiramid və hərəki pozuntular

G25

Digər rubrikalarda təsnif olunmuş xəstəliklərdə ekstrapiramid və digər hərəki

pozuntular

G26*

Qiymətləndirmə

6.6.2.1

Cüzi pozuntular

10-30

1 il

6.6.2.2

Mülayim pozuntular

31-60

1 il

6.6.2.3

Təzahür edən pozuntular

61-80

1 il

6.6.2.4

Əhəmiyyətli təzahür edən pozuntular

81-100

2 il

6.6.3

Onurğa beyninin boyun səviyyəsində travması

S14

Digər və dəqiqləşdirilməmiş boyun travmaları

S19

Döş şöbəsində onurğa beyninin travması

S24

Qarnın, beldən aşağı hissənin və çanaq səviyyəsində onurğa beynin bel

səviyyəsində travması

S34

Boynun və gövdənin travmalarının nəticələri

T91

Qiymətləndirmə

6.6.3.1

Cüzi ikitərəfli motor və hissiyyət pozuntuları ilə onurğa sütununun natamam

zədələnməsi, cüzi tetraparez ilə, sidik kisəsinin və düz bağırsağın fəaliyyəti

pozulmadan

1 il

6.6.3.2

Hər iki ayağın mülayim paraparezi, mülayim çanaq zədələnmələri (sidik kisəsi

və düz bağırsağın fəaliyyətinin mülayim pozulması ilə) ilə onurğa sütununun

döş, bel və ya büzdüm səviyyəsində hissəvi zədələnmələri

Müddətsiz

6.6.3.3

Təzahür edən tetraparez, paraplegiya və çanaq orqanlarının funksiyalarının

(sidik kisəsi və/və ya düz bağırsağın fəaliyyətinin pozulması ilə) təzahür edən

dərəcədə pozuntusu ilə onurğa sütununun döş, bel və ya büzdüm səviyyəsində

hissəvi zədələnmələri

Müddətsiz

6.6.3.4

Hər iki ayağın və əlin əhəmiyyətli təzahür edən paraparezi, çanaq orqanlarının

funksiyalarının (sidik kisəsi və/və ya düz bağırsağın fəaliyyətinin pozulması

Müddətsiz

ilə) əhəmiyyətli təzahür edən dərəcədə pozuntusu ilə onurğa sütununun boyun

hissəsinin hissəvi zədələnməsi

6.6.3.5

Hər iki ayağın və əlin tam iflici, çanaq orqanlarının funksiyalarının (sidik kisəsi

və/və ya düz bağırsağın fəaliyyətinin pozulması ilə) əhəmiyyətli təzahür edən

dərəcədə pozuntusu ilə onurğa sütununun boyun hissəsinin tam zədələnməsi

100

Müddətsiz

6.6.3.6

Ayağın tam iflici (plegiya), çanaq orqanlarının funksiyalarının (sidik kisəsi və/və

ya düz bağırsağın fəaliyyətinin pozulması ilə) əhəmiyyətli təzahür edən

dərəcədə pozuntusu ilə) onurğa sütununun döş, bel və ya büzdüm səviyyəsində

tam zədələnmələri

100

Müddətsiz

6.7

Epilepsiya və cəngolma

G40

Qiymətləndirmə

6.7.1

Gündə 2-3 yüngül tutmalar yaxud 2 ayda 1 dəfə ağır tutmalarla təzahür edən,

həyat fəaliyyətinin əsas sferalarında adaptasiyanı pozmayan və şəxsiyyət

dəyişmələri olmayan yüngül dərəcəli psixopatoloji simptomatika

1 il

6.7.2

Gündə 3-4 yüngül tutmalar yaxud ayda 1-2 ağır tutmalar, ayda 1 kobud disforiya

halları, 2 ayda bir dəfə huşun tutqunlaşması yaxud huşun xüsusi halları,

epileptik status, epileptik tutma seriyası 3 ayda 1 dəfə, həyat fəaliyyətinin əsas

sferalarına adaptasiyanın çətinləşməsinə gətirən orta dərəcəli psixopatoloji

simptomatika və şəxsiyyət pozulmaları

50-60

2 il

6.7.3

Gündə 5 dəfə və daha artıq yüngül tutmalar və dezadaptasiyaya gətirən ağır

psixopatoloji simptomatika və şəxsiyyət pozulmaları; ayda 3 dəfə ağır tutmalar,

ayda bir dəfə huşun tutqunlaşması yaxud huşun xüsusi halları ayda 2-3 dəfə

kobud disforiyalar, 2 ayda 1 dəfə epileptik status, epileptik tutma seriyası, və

həyat fəaliyyətinin əsas sferalarında dezadaptasiyaya gətirən kobud

psixopatoloji simptomatika və şəxsiyyət pozulmaları

61-80

2 il

6.7.4

Ayda 4 və daha artıq ağır tutmalar, 2 və artıq huşun tutqunlaşması yaxud huşun

xüsusi halları, 4 və daha artıq kobud disforiya epizodları, 1 və artıq epileptik

status, kənar qulluğ və nəzarət tələb edən kobud psixopatoloji simptomatika və

kobud şəxsiyyət pozulmaları (əqli zəiflik)

81-100

Müddətsiz

6.8

Polineyropatiyalar

G60-G6

Qiymətləndirmə

6.8.1

Cüzi əzələ zəifliyi (əzələ gücünün 4 bala qədər azalması, əzələlərin hipotrofiyası

1.5-2.0 sm yuxarı və aşağı ətraflarda aktiv hərəkətlərin, əşyaları tutma və

saxlama kimi əsas funksiyanın tam həcmdə olması ilə), cüzi dərəcəli hissi

pozulmalar, statodinamik funksiyanın cüzi pozuntusu

1 il

6.8.2

Orta dərəcəli əzələ zəifliyi (əzələ gücünün 3 bala qədər azalması, əzələlərin

hipotra(o)fiyası 4-7 sm, yuxarı və aşağı ətraflarda aktiv hərəkətlərin

amplitudasının orta dərəcəli məhdudlaşması, yerişin çətinləşməsi, xırda

əşyaların tutulmasının çətinləşməsi), orta dərəcəli hissi pozulmalar, neyropatik

tipli ağrıların olması, statodinamik funksiyanın mülayim pozuntusuna gətirən

50-60

1 il

6.8.3

Təzahür edən əzələ zəifliyi (əzələ gücünün 2 bala qədər azalması), yuxarı və

aşağı ətraflarda aktiv hərəkətlərin amplitudasının ağır dərəcəli pozulması,

yerişin çətinləşməsi, kobud dərəcəli hissi pozulmalar, neyropatik tipli ağrıları,

statodinamik funksiyanın əhəmiyyətli pozuntusuna gətirib çıxaran

61-80

Müddətsiz

6.8.4

Əhəmiyyətli təzahür edən əzələ zəifliyi (əzələ güçünün 1 bala qədər azalması,

sərbəst hərəkətin qeyri-mümkün olması statodinamik funksiyanın təzahür edən

pozuntusu ilə), yuxarı ətrafın əsas funksiyasının pozuntusu: kiçik və böyük

əşyaların tutulması və saxlanılması qeyri mümkündür), mahiyyətcə yataq

xəstəsi

81-100

Müddətsiz

6.9

Yuxarı ətraf qurşağı və bazu səviyyəsində sinirlərin travması

S44

Sinirlərin said səviyyəsində travması

S54

Bilək və əl səviyyəsində sinirlərin travması

S64

Bud-çanaq oynağı və bud səviyyəsində sinirlərin travması

S74

Baldır səviyyəsində sinirlərin travması

S84

Aşıq-baldır oynağı və ayaq səviyyəsində sinirlərin travması

S94

Qiymətləndirmə

6.9.1

Bazu kələfi (dominant ətrafın nəzərə alınması ilə)

31-40

1 il

6.9.2

Yuxarı bazu kələfi

Müddətsiz

6.9.3

Aşağı bazu kələfi

Müddətsiz

6.9.4

Qoltuqaltı sinir

Müddətsiz

6.9.5

Uzun döş siniri

Müddətsiz

6.9.6

Əzələ-dəri siniri

Müddətsiz

6.9.7

Mil siniri

Müddətsiz

6.9.8

Dirsək siniri proksimal hissəsi və ya daha yuxarı (dominant ətrafın nəzərə

alıması ilə)

20-30

Müddətsiz

6.9.9

Orta sinir proksimal hissəsi və ya daha yuxarı (dominant ətrafın nəzərə

alınması ilə)

20-30

Müddətsiz

6.9.10

Mil və qoltuqaltı sinirlər (dominant ətrafın nəzərə alınması ilə)

31-40

1 il

6.9.11

Mil və dirsək sinirləri (dominant ətrafın nəzərə alınması ilə)

31-40

1 il

6.9.12

Mil və orta sinirlər (dominant ətrafın nəzərə alınması ilə)

31-40

1 il

6.9.13

Dirsək və orta sinirlər (dominant ətrafın nəzərə alınması ilə)

31-40

1 il

6.9.14

Mil, dirsək və qoltuqaltı sinirlər (dominant ətrafın nəzərə alınması ilə)

41-60

Müddətsiz

6.10

Aşağı ətrafın periferik sinir sisteminin zədələnmələri, o cümlədən travmatik

(tam anatomik cırılma)

S74

S84

S94

Qiymətləndirmə

6.10.1

Oma-büzdüm siniri

60-70

1il

6.10.2

Yuxarı sağrı siniri

Müddətsiz

6.10.3

Aşağı sağrı siniri

Müddətsiz

6.10.4

Bel kələfi siniri

Müddətsiz

6.10.5

Bud siniri

1 il

6.10.6

Oturaq siniri

40-50

1 il

6.10.6

İncik siniri

1 il

6.10.7

Səthi incik siniri

1il

6.10.8

Qamış siniri

1 il

6.10.9

Bir aşağı ətrafın tam iflici

Müddətsiz

7. Psixi pozuntular və davranış pozuntuları (F00-F99)

7-ci bəndə dair qeyd:

Xroniki və/və ya davamlı ağır, yaxud tez-tez kəskinləşən psixi pozuntulardan əziyyət çəkən şəxslərin dezadaptasiya dərəcəsini müəyyən etmək

üçün aşağıdakılar nəzərə alınmalıdır:

- Psixopatoloji simptomların təzahür dərəcəsi;

- Xəstəliyin davametmə müddəti, epizodların tezliyi və/və ya gedişinin növü;

- Xəstəlik nəticəsində şəxsiyyət dəyişiklikləri dərəcəsi;

- Öz xəstəliyinə, cari vəziyyətinə və ətraf reallığa tənqid dərəcəsi;

- Aqressiv və ya intihar davranışları həyata keçirmə riski də daxil olmaqla əsas həyat fəaliyyəti sahələrində funksional dezadaptasiya dərəcəsi;

- Kənar şəxslərin yardımı və müşahidəsinin vacibliyi;

- Müalicə və reabilitasiya müdaxilələrinin keçirilməsi üçün potensial.

Psixiatriya dispanser müşahidəsində və psixi pozuntusu olan şəxslərin elektron reyesterində olması.

7.1

Psixoloji inkişaf pozuntuları

F80-

F89

7.1.1

Tədris vərdişlərinin spesifik pozuntuları

F81

Oxumanın spesifik pozuntusu

F81.0

Hərifləmənin spesifik pozuntusu

F81.1

Hesablama vərdişlərinin spesifik pozuntusu

F81.2

Qiymətləndirmə

7.1.1.1

Məktəb fəaliyyətinin (yaxşı (adi) davamiyyətlə ümumitəhsil proqramı üzrə

öyrənmə) əhəmiyyətli pozulması olmadan cüzi problemlər

10-20

1 il

7.1.1.2

Diqqət cəmlənməsinin pozulması və məktəb fəaliyyətində çətinliklərlə (kafi

davamiyyətlə ümumitəhsil proqramı üzrə öyrənmə) müşahidə edilən

pozuntular

21-30

1 il

7.1.2

Psixoloji inkişafın ümumi pozuntusu (autizm spektrli pozuntular)

F84

7.1.2 bəndinə dair qeyd:

Uşaq autizmi zamanı psixi funksiyaların təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi aşağıdakılara əsaslanır:

- kommunikativ və sosial pozulmasının təzahür dərəcəsi (verbal və qeyri-verbal ünsiyyətin, nitq qabiliyyətinin olduğu halda nitq kontaktına

ehtiyacın olmaması və ya yetərsizliyi, maraqların məhdud və ya stereotipli olması, sosial aktivliyin azalması və ya olmaması və s.);

-mövcud davranış pozuntularının və psixopatoloji simptomatikanın ağırlığı (hərəkət stereotipiyası. oyun ritualları, fobiyalar, hiperaktivlik və

aqresivlik, o cümlədən özünə xəsarət yetirmə, yuxu və qida qəbulu pozuntusu və s)

- intellektual çatışmamazlığı

-əsas həyat fəaliyyəti sahələrində adaptasiya səviyyəsi.

- psixoloji və pedaqoji reabilitasiya və psixososial kompensasiyasının imkanları.

Qiymətləndirmə

7.1.2.1

Asperger sindromu - özünəxidmət vərdişləri, adaptiv davranış və ətrafa qarşı

maraq normal intellektual inkişafa müvafiq gəlir. Ətrafdakılarla qarşılıqlı təsir

zamanı müəyyən dərəcədə motor ləngimə və ya motor natarazlıq, marağın

dərin olmayan məhdudlaşması və ya bəzi stereotip hərəkətlər qeydə alına bilər.

F84.5

10-30

1 il

7.1.2.2

Atipik autizm - Anormal və ya pozulmuş inkişaf 3 və daha yuxarı yaşlarda qeydə

alınır. Ünsiyyət və sosial qarşılıqlı təsirin nəzərəçarpacaq dərəcədə

məhdudlaşması, davranış və ya maraqların stereotip formaları, həmçinin

intellektual inkişafın təhsilə maneə yaradan bəzi geri qalmaları

F84.1

31-60

2 il

7.1.2.3

Uşaq autizmi (tipik autizm, Kanner sindromu) verbal və qeyri-verbal əlaqənin

nəzərəçarpacaq dərəcədə pozulması və stereotip qeyri-funksional davranış

əhəmiyyətli dərəcədə əsas həyat bilikləri və vərdişlərinin qazanılmasına mane

olur.

F84.0

61-80

5 il

7.1.2.4

Ret sindromu - Əvvələr əldə edilmiş vərdişlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə

itirilməsi, hərəki narahatlıq, demək olar ki, bütün əşya və situasiyalara marağın

itirilməsi, bağırsaq və sidik kisəsi funksiyasına nəzarətin itirilməsi, insanlarla

əlaqənin tam itirilməsi

F84.2

81-100

Müddətsiz

7.2

Əqli gerilik

F70

7.2-ci alt

Əqli gerili

- Anada

infeksi

- Intelle

- əsas

Yanaş

bəndə dair qeyd:

k zamanı psixi funksiyaların təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi

ngəlmə və ya erkən neyronal inkişafla əlaqəli olub əqli geriliyə səəb olan

(genet yalar, intoksikasiyalar, prenatal və ya postnatal dövrdə beynin digər

zədələnmə t koeffisienti (İQ) qiymətləndirilməsi əsasında müəyyən edilən

intellektual funks əyat fəaliyyəti sahələrində adaptasiya səviyyəsi

ı davranış pozuntularının olması və təzahür dərəcəsi (məsələn, hiperaktivlik,

aşağıdakılara əsaslanır:

ik xəstəliklər, hamiləlik və doğuş zamanı patologiyalar,

ləri, həmçinin digər səbəblər).

iyaların pozulması dərəcəsi

pulsivlik, aqressiya)

Qiymətləndirmə

7.2.1

Yungul dərəcədə əqli gerilik İQ 50 - 69

F70

10-30

1 il

Təhsil və ya peşə fəaliyyətində. ətrafdakılarla qarşılıqlı əlaqədə, yeni bilik və

vərdişlərin mənimsənilməsində müəyyən çətinliklər qeyd edilir, adaptasiya

dərəcəsinə yanaşı davranış pozuntuları da təsir edə bilər.

7.2.2

Orta dərəcəli əqli gerilik İQ 35-49 Adi şərtlərlə təhsil ala və ya işləyə bilmirlər,

ətrafdakılarla adaptasiya və qarşılıqlı əlaqə zamanı nəzərəçarpacaq çətinliklər

yaşayırlar. Əksər tələbatlarını ödəmək üçün kənar şəxslərin köməyinə ehtiyac

duyurlar.

F71

31-80

Müddətsiz

7.2.3

Ağır dərəcəli əqli gerilik İQ 20-34 Xəstələr özünəxidmət, verbal əlaqə, sadə

gündəlik vəzifələri yerinə yetirə bilmirlər və daimi qayğıya ehtiyac duyurlar.

F72

81-90

Müddətsiz

7.2.4

Dərin dərəcəli əqli gerilik İQ <20 Xəstələr heç bir ünsiyyət formasını, minimal

şəxsi gigiyenanı yerinə yetirə bilmirlər və daimi müşahidə və digər şəxslərin

qayğısı olmadan yaşaya bilmirlər.

F 73

91-100

Müddətsiz

7.3

Şizofreniya, şizotipik və sayıqlama pozğunluqları

F20

7.3-cü alt bəndinə dair qeyd:

Şizofreniya zamanı psixi funksiyaların təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi aşağıdakılara əsaslanır:

- Neqativ simptomların təzahür dərəcəsi, (nitq və özünüifadənin kasadlaşması, emosional solğunluq, sosial təcridolunma, motivasiyanın

zəifləməsi, diqqətin tükənməsi, qərar planlaşdırılması və qəbul edilməsi qabiliyyətinin məhdudlaşması)

- Xəstəliyin 1 ildən az olmayan müddətdə müşahidə nəticəsində müəyyən edilən gediş tipi

- Xəstəliyin davametmə müddəti və proqradientliyi (prosessual dəyişikliklərin artma sürəti)

- Psixotik epizodların (kəskinləşmələrin) tezliyi

- Remissiyanın keyfiyyəti (tam, natamam, olmaması) və onun davametmə müddəti

- Produktiv simptomların təzahür dərəcəsi (sayıqlama, hallüsinasiyalar, aqressiv və suisidal da daxil olmaqla nizamsız davranış)

- Müalicəvi və reabilitasiya müdaxilələrinin effektliliyi

Avtonom həyat, ailə və sosial əlaqələr qurmaq və özünəqulluq qabiliyyəti

7.3.1

Şizofreniya (formadan asılı olmadan)

F20

Paranoid şizofreniya

F20.0

Hebefrenik şizofreniya

F20.1

Katatonik şizofreniya

F20.2

Differensiasiya edilməmiş şizofreniya

F20.3

Sadə şizofreniya

F20.6

Qiymətləndirmə

7.3.1.1

Şizofreniya epizodik remittent, tam remissiyalı gedişlə. Psixotik epizodlar nadir

hallarda (ildə bir dəfədən çox olmayaraq) müşahidə olunur. Remissiya zamanı

produktiv və neqativ pozuntular qeyd olunmur. Remissiya dövründə əhval-

ruhiyyənin sabit olmaması, təhsil və ya peşə fəaliyyətində müəyyən çətinlik,

sosial əlaqələrin sayının azalması

Qeyd: Şizofreniyanın ifadə olunmuş depressiv, maniakal və ya qarışıq affektiv

simptomlarla davam edən bu gediş tipi şizoaffektiv pozuntu (F25) kimi

diaqnostika edilə bilər.

10-30

1 il

7.3.1.2

Şizofreniya, epizodik gediş sabit defisit (çatışmazlıqlı) ilə . Psixotik epizodlar

arasında artması müşahidə edilməyən davamlı neqativ simptomatikanın

formalaşması ilə xarakterizə edilir. Neqativ simptomatika əhəmiyyətli dərəcədə

enmiş əmək qabiliyyəti, gündəlik fəaliyyət zamanı çətinliklər, ətrafdakılarla

ünsiyyətin, sosial marağın azalması şəklində özünü göstərir. Baxmayaraq ki,

bütövlükdə pasiyentlər sərbəst yaşamağı bacarırlar, lakin bəzi hallarda onların

kənar şəxsin köməyinə ehtiyacı olur.

31-70

2 il

7.3.1.3

Şizofreniya, epizodik gediş artan defisit (çatışmazlıqlı) ilə. İldə 2 dəfədən az

olmayan psixotik epizolar və neqativ simptomatikanın daimi artması ilə

xarakterizə edilir. Remissiyalar rezidual hallüsinator və paranoid

simptomatikanın natamam saxlanması ilə müşaiyət olunur, artan neqativ

simptomatika isə xəstəni əmək qabiliyyətindən məhrum edir, həmçinin

əhəmiyyətli dərəcədə gündəlik vəzifələrin yerinə yetirilməsi, ətrafdakılarla

əlaqələr qurmaq və özünəqulluğa mane olur. Xəstələr reallığı çətin dərk edir və

doğru mühakimələr yürüdə bilmirlər. Bir çox tələbatlarını ödəmək üçün xəstələr

daimi yardıma ehtiyac duyurlar.

71-80

5 il

7.3.1.4

Şizofreniya, fasiləsiz gediş.

Bütün müşahidə dövrü ərzində remissiya qeydə alınmır. Pasiyentin davranışı

sayıqlama ideyaları və hallüsinasiyaların təsiri altında olur. Xəstəliyin ilk 5 ili

ərzində neqativ simptomların intensiv artması səbəbindən özünəqulluq, ev

işləri, ailə və sosial əlaqələrin saxlanması, şəxsi gigiyenaya riayət kimi demək

olar bütün sahələrdə fəaliyyət qabiliyyətinin itirilməsi qeydə alınır. Öz

81-100

Müddətsiz

xəstəliyinə və ətraf reallığa qarşı tənqid tamamilə olmur. Xəstələr kənar

şəxslərin müşahidəsi və qulluğu olmadam yaşaya bilmirlər.

7.3.5

Şizotipik pozutu

F21

Qiymətləndirmə

7.3.5.1

Davranışda 2 ildən çox davam edən qəribəliklər, emosional təcridolunma,

şübhəlilik, təfəkkürün pozulması peşə vəzifələrinin effektli yerinə yetirilməsi və

ətrafdakılarla ünsiyyətə müəyyən dərəcədə maneə yaradır.

10-30

1 il

7.3.5.2

2 ildən çox davam edən qəribə davranış və kvazipsixotik epizodlar reallığın

qiymətləndirilməsinin pozulmasına, əmək qabiliyyətinin enməsinə səbəb olur,

ətrafdakılarla münaqişə yaradır və gündəlik fəaliyyətə mənfi təsir edir.

31-60

1 il

7.3.6.

Xroniki sayıqlama pozuntular

F22

Qiymətləndirmə

7.3.6.1

Rezidual sayıqlama ideyalarının olması peşə vəzifələrinin effektli yerinə

yetirilməsi və ətrafdakılarla ünsiyyətə müəyyən dərəcədə maneə yaradır.

10-30

1 il

7.3.6.2

2 il ərzində davamlı (müalicəyə rezistent) sayıqlama ideyalarının olması əmək

qabiliyyətinin enməsinə səbəb olur, ətrafdakılarla tez-tez münaqişə yaradır və

gündəlik fəaliyyətə mənfi təsir edir.

Baxmayaraq ki, bütövlükdə pasiyentlər sərbəst yaşamağı bacarırlar, lakin bəzi

hallarda onların kənar şəxsin köməyinə ehtiyacı olur.

31-60

1 il

7.3.6.3

2 il ərzində davamlı (müalicəyə rezistent) sayıqlama ideyalarının olması

cəmiyyətdə sərbəst yaşamağa mane olur. Ətrafdakılarla münaqişələr tez-tez

(ildə 3 dəfədən çox) və/və ya il ərzində uzunmüddətli stasionarlaşdırmaya

səbəb olur. Xəstə peşə fəaliyyətilə məşğul olmağı, ətrafdakılarla normal

münasibət qurmağı, gündəlik vəzifələrini yerinə yetirməyi bilmirlər.

61-80

5 il

7.4

Əhval pozuntuları (affektiv pozuntular)

F30-

F39

7.4 bəndinə dair qeyd:

Affektiv pozuntular zamanı psixi funksiyaların təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi aşağıdakılara əsaslanır:

- Affektiv epizod dövründə (Hamilton Depressiya Şkalası, Yanq Maniya Şkalası kimi müvafiq şkalalar vasitəsilə müəyyən edilir) affektiv

epizodların ağırlıq dərəcəsi və psixotik simptomların olması (sayıqlama, hallüsinasiya, nizamsız davranış)

- Epizodların tezliyi (ildə 2 və daha çox sayda olması tez-tez təkrarlanan epizod hesab edilir)

- Epizodların davametmə müddəti (3 aydan çox davam edən epizodlar davamlı, 2 ildən çox davam edənlər isə xronik sayılır)

- Remissiyanın keyfiyyəti (tam, natamam, olmaması) və onun davametmə müddəti

- Sosial təhlükəli davranışların tezliyi (ətrafdakılara qarşı aqressiv davranış və suisidal cəhdlər)

- Dəstəkləyici terapiya da daxil olmaqla müalicə və reabilitasiya müdaxilələrinin effektliliyi

- Sərbəst yaşayış, ailə və sosial əlaqələr və özünəqulluq qabiliyyətinin olması

Bipolyar affektiv pozuntu

F31

Qiymətləndirmə

7.4.1.1

Affektiv (depressiv, maniakal və ya qarışıq) epizodlar ildə bir dəfədən çox

olmayaraq müşahidə olunur. Remissiya zamanı bəzi rezidual simptomlar o

cümlədən affektiv labillik, yuxu pozuntuları, diqqətin yayınması, psixomotor

fuksiyaların dəyişilməsi peşə və gündəlik fəaliyyəti çətinləşdirə, həmçinin digər

insanlarla münasibətə mənfi təsir edə bilər.

10-30

1 il

7.4.1.2

Tez-tez (ildə 2 dəfədən az olmayan) və/və ya davamlı (3 aydan az olmayan)

affektiv epizodlar əmək qabiliyyətini azaldır, ətrafdakılarla tez-tez münaqişə

yaradır və gündəlik fəaliyyətə mənfi təsir edir. Sərbəst yaşamaq bacarığı vardır,

lakin bəzi hallarda kənar şəxsin köməyinə ehtiyacı olur.

31-60

1 il

7.4.1.3

İntihar cəhdlərilə müşaiyət olunan, tez-tez (ildə 2 dəfədən az olmayan) və/və ya

davamlı (3 aydan az olmayaraq) affektiv epizodlar, davamlı remissiya əlamətləri

olmadığı halda 2 il ərzində əmək qabiliyyətinin itirilməsi, sosial və qohumluq

əlaqələrinin zəifləməsi və gündəlik fəaliyyətin yerinə yetirilməsi zamanı

çətinliklərə səbəb olur. Təkrarlanan aqressiv davranış və ya intihar cəhdləri

səbəbindən xəstə daima müşahidədə saxlanılmalıdır.

61-80

2 il

7.4.2

Rekurrent depressiv pozuntu

F33

Qiymətləndirmə

7.4.2.1

Depressiv epizodalar ildə bir dəfədən çox olmayaraq müşahidə olunur.

Remissiya zamanı bəzi rezidual simptomlar o cümlədən emosional labillik,

10-30

1 il

yuxu pozuntuları, diqqətin yayınması, psixomotor fuksiyaların dəyişilməsi peşə

və gündəlik fəaliyyətdə çətinlik yarada, həmçinin digər insanlarla

münasibətlərinə mənfi təsir edə bilər.

7.4.2.2

Tez-tez (ildə 2 dəfədən az olmayan) və/və ya davamlı (3 aydan az olmayaraq)

depressiv epizodlar əmək qabiliyyətinin nəzərəçarpacaq dərəcədə enməsinə

səbəb olur, ətrafdakılarla tez-tez problemlər yaradır, gündəlik fəaliyyətə neqativ

təsir edir.

Sərbəst yaşamaq bacarığı vardır, lakin bəzi hallarda kənar şəxsin köməyinə

ehtiyacı olur.

31-60

1 il

7.4.2.3

2 il ərzində davamlı remissiya əlamətləri olmadan suisidal cəhdlərlə müşaiyət

ounan tez-tez (ildə 2 dəfədən az olmayan) və/və ya davamlı (3 aydan az

olmayaraq) depressiv epizodlar əmək qabiliyyətinin itirilməsinə, sosial və

qohumluq əlaqələrinin zəiflməsinə, gündəlik fəaliyyətin yerinə yetirilməsində

əhəmiyyətli çətinliklərə səbəb olur. Təkrarlanan aqressiv davranış və intihar

cəhdləri səbəbindən xəstələr daimi müşahidədə saxlanılmalıdır.

61-80

2 il

7.5

Nevrotik, stresslə əlaqədar və somatoform pozuntular

F40-

F48

7.5 bəndinə dair qeyd: ağırlıq dərəcəsi, davametmə müddəti, intihar riski

Nevrotik, stresslə əlaqədar və somatoform pozuntular zamanı psixi funksiyaların təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi

aşağıdakılara əsaslanır:

o Göstərilən pozuntuların davametmə müddəti göstərilən pozuntuların davametmə müddəti (2 ildən çox davam edən simptomlar

uzunmüddətli sayılır)

o Simptomların ağırlıq dərəcəsi (müvafiq klinik protokollarda olan şkalalar vasitəsilə müəyyən edilir)

o İntihar davranışları yerinə yetirmə riski

o Dərman və psixoterapevtik müdaxilələrin effektliliyi

7.5.1

Aqorafobiya

F40.0

Sosial fobiyalar

F40.1

Panik pozuntu

F41.0

Generalizə olunmuş təşviş pozuntu

41.1

Obsessiv-kompulsiv pozuntu

F42

Posttravmatik stress pozuntusu

F43.1

Dissosiativ (conversion)pozuntular

F44

Somatoform pozuntular

F45

Qiymətləndirmə

7.5.1.1

Orta dərəcədə ifadə olunmuş simptomlar təhsil, peşə və gündəlik fəaliyyəti

çətinləşdirə, həmçinin digər insanlarla münasibətinə mənfi təsir edə bilər.

10-30

1 il

7.5.1.2

Ağır, müalicəyə rezistent simptomlar 2 il müddətində əmək qabiliyyətinin

nəzərəçarpacaq dərəcədə enməsinə, ətrafdakılarla tez-tez problem yaradır,

gündəlik fəaliyyətin yerinə yetirilməsində əhəmiyyətli çətinliklərə səbəb olur.

Baxmayaraq ki, bütövlükdə pasiyentlər sərbəst yaşamağı bacarırlar, lakin bəzi

hallarda onların kənar şəxsin köməyinə ehtiyacı olur (məsələn, yüksək intihar

riski zamanı)

31-60

1 il

7.5.1.3

2 il müddətində müşahidə edilən ağır, müalicəyə rezistent simptomlar

digərlərindən sosial təcrid olunur və ya patoloji dərəcədə asılı olur, kəskin

ifadə olunmuş passivlik və tez-tez tibb müəssisələrinə yardım üçün

əsaslandırılmış müraciətə səbəb olur.

Qeyd: Psixi xəstəlikdən sonra xronik şəxsiyyət dəyişikliyi (F62.1 )və ya

Faciədən sonra xronik şəxsiyyət dəyişikliyi (F62.0 ) Posttravmatik stress

pozuntusu)

61-80

2 il

7.6

Simptomatik daxil olmaqla üzvi psixi pozuntular

F00-

F09

7.6 bəndinə dair qeyd:

Simptomatik daxil olmaqla üzvi psixi pozuntular zamanı psixi funksiyaların təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi aşağıdakılara

əsaslanır:

- psixi pozuntuya səbəb olan üzvi patologiyanın olması, obyekiv olaraq təsdiq edilməlidir (məsələn, MRT-da beynin atrofik dəyişiklikləri, EEQ

vasitəsilə epileptik paroksizmlər, müvafiq teslər vasitəsilə endokrin dəyişikliklər və s.)

- xəstəliyin başlama yaşı (məsələn, demesiya üçün erkən başlanğıclı Alsheymer xəstəliyi zamanı 65 yaş deməkdir)

- xəstəliyin davametmə müddəti və proqredientliyi (prosessual dəyişikliklərin artma sürəti)

- intellektual-mnestik pozuntuların təzahür dərəcəsi (Psixi statusun qısa qiymətləndirilməsi şkalası-MMSE vasitəsilə müəyyən edilir, bu şkala

Demensiyanin diaqnostika və müalicəsi üzrə klinik protokolda vardır )

- Psixotik epizodların olması (üzvi deliriy, üzvi hallüsinoz, üzvi katotonik pozuntu) və onların tezliyilə

- Aqressiv davranış və suisidal cəhdlər də daxil olmaqla şəxsiyyət və davranış dəyişikliklərinin ağırlıq dərəcəsi

- Müalicəvi və reabilitasiya müdaxilələrinin aparılmasının mümkünlüyü ilə

7.6.1

Demensiya

Alsheymer xəstəliyi zamanı demensiya

F00*

Damar demensiyası

F01

Başqa rubrikalarda təsnif edilən digər xəstəliklər zamanı demensiya

F02*

Dəqiqləşdirilməmiş demensiya

F03

Qiymətləndirmə

7.6.1.1

Yüngül təzahür dərəcəsi (MMSE - 27-20 bal) Pozuntu xəstənin digərlərindən

asılı olmadan gündəlik həyatda yeni məlumatların mənimsənilməsi və

məhsuldarlığı əhatə edir. Eyni zamanda xəstə mürəkkəb məişət məsələlərini

həll edərkən çətinlik çəkir.

Qeyd: Çox zaman yüngül koqnitiv pozuntu kimi diaqnostikası aparılır F06.7

10-30

1 il

7.6.1.2

Orta təzahür dərəcəsi (MMSE - 19-11 bal) Yalnız çox yaxşı mənimsənilmiş və

ya çox tanış material mənimsənilir. Yeni informasiya yalnız təsadüfi və ya qısa

müddətlik yadda qalır. Xəstə harada yaşadığı, yaxın zamanda nə etdiyi və ya

onun tanışlarının adının nə olduğunu yadına sala bilmir. İntellektual

qabiliyyətlərin enməsi mağazada alış-veriş və pulla davranış da daxil olmaqla

kənar şəxsin köməyi olmadan gündəlik fəaiyyəti mümkünsüz edir.

31-80

2 il

7.6.1.3

Ağır təzahür dərəcəsi (MMSE - 10-0 bal)

Yaddaşın bu pozuntu dərəcəsi zamanı informasiyanın mənimsənilməsi

tamamilə mümkünsüzdür. Xəstə hətta yaxın qohumlarını da tanıya bilmif.

Pisləşmə məntiqli təfəkkürün olmaması və sadə gigiyenik normalara riayət

edilməsinin mümkünsüzlüyü ilə xarakterizə olunur.

81-100

Müddətsiz

7.6.2

Baş beynin zədələnməsi və disfunksiyası və ya somatik xəstəliklə bağlı digər

psixi pozuntuları

F06

Üzvi hallüsinoz

F06.0

Üzvi-katatonik hal

F06.1

Üzvi sayıqlama [şizofreniyayabənzər] pozuntusu

F06.2

Əhvalın üzvi mənşəli [affektiv] pozuntusu

F06.3

Üzvi mənşəli təşviş pozuntu

F06.4

Üzvi dissosiativ pozuntu

F06.5

Qiymətləndirmə

7.6.2.1

Orta təzahürlü simptomlar təhsili, peşə və gündəlik fəaliyyəti çətinləşdirə,

həmçinin digər insanlarla münasibətinə mənfi təsir edə bilər.

Qeyd: Bu bölmədə Üzvi mənşəli emosional labil [astenik] pozuntu F06.6

nəzərdən keçirilə bilər

10-30

1 il

7.6.2.2

Ağır, müalicəyə rezistent simptomlar 2 il müddətində əmək qabiliyyətinin

nəzərəçarpacaq dərəcədə enməsinə, ətrafdakılarla tez-tez problem yaradır,

gündəlik fəaliyyətin yerinə yetirilməsində əhəmiyyətli çətinliklərə səbəb olur.

Baxmayaraq ki, bütövlükdə pasiyentlər sərbəst yaşamağı bacarırlar, lakin bəzi

hallarda onların kənar şəxsin köməyinə ehtiyacı olur (məsələn, yüksək intihar

riski zamanı)

31-60

1 il

7.6.2.3

2 il müddətində müşahidə edilən ağır, müalicəyə rezistent simptomlar və ya

tez-tez kəskinləşən psixotik epizodlar və ya dekompensasiyalar (2 ildən az

olmayaraq) məqsədyönlü fəaliyyət qabiliyyətinin enməsi, təfəkkürdə

nəzərəçarpan dəyişikliklər (müfəssəllik, rigidlik, ləngimə) davranışın

pozulmasına (impulsivlik, şəxsi gigiyenaya qarşı laqeydlik, maraqların

ləngiməsi) səbəb olur. Təkrarlanan aqressiv davranış və ya intihar cəhdləri

səbəbindən xəstə daimi müşahidədə olmalıdır.

Qeyd: Bu bölmədə Üzvi mənşəli şəxsiyyət pozuntu F07.6 nəzərdən keçirilə

bilər

61-80

2 il

7.7

Şəxsiyyət pozuntular

F60

7.7 bəndinə dair qeyd:

Şəxsiyyət pozuntuları zamanı psixi funksiyaların təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi aşağıdakılara əsaslanır:

- Şəxsiyyətin koqnitiv. Emosional, davranış və şəxslərarası sahədə anomaliyalarının təzahür dərəcəsi

- Uşaq, yeniyetmə və ya yetkin yaşlarda şəxsiyyətin anomaliyalarının başlanması

- Dekompensasiya vəziyyətinin tezliyi və davametmə müddəti

- Kompensasiya dövründə adaptasiya imkanları

- Sosial təhlükəli davranışların ağırlığı və tezliyi (ətrafdakılara qarşı qanuunazidd və ya aqressiv davranışlar və intihar cəhdləri)

- İntellektin inkişafı və öz davranışına tənqid dərəcəsi

Müalicəvi və reabilitasiya müdaxilələrinin effektliliyi

7.7.1

Spesifik şəxsiyyət pozuntuları

F60

Şəxsiyyətin paranoid pozuntusu

F60.0

Şəxsiyyətin şizoid pozuntusu

F60.1

Şəxsiyyətin dissosial (antisosial) pozuntusu

F60.2

Şəxsiyyətin emosional-davamsız pozuntusu

F60.3

Şəxsiyyətin isterik pozuntusu

F60.4

Şəxsiyyətin anankastik pozuntusu

F60.5

Şəxsiyyətin təşviş (yayınan) pozuntusu

F60.6

Şəxsiyyətin asılı tip pozuntusu

F60.7

Qiymətləndirmə

7.7.1.1

Uyğunlaşmanın olmaması, kifayət qədər olmayan adaptasiya və ya digər

şəxsiyyətin disfunksional xüsusiyyətləri üəyyən sosial situasiyalarda təzahür

edir və təhsil, peşə və sosial fəaliyyəti çətinləşdirir, həmçinin digər insanlarla

münasibəə mənfi təsir edir.

10-30

1 il

7.7.1.2

Tez-tez (ildə 3 dəfədən çox) və\və ya uzunmüddətli periodlar (3 aydan çox

davam edən dekompensasiyalar) fərdin fəaliyyətinə mənfi təsir edir (özünü necə

hiss etməsi, insanlara qarşılıqlı əlaqəsi, davranışa nəzarət). Ətrafdakılarla

münasibət münaqişəli, yayınma və ya yüksək dərəcəli asılılıqla xarakterizə

olunur. Göstərilən pozuntular ailə, peşə və sosial dezadaptasiyaya səbəb olur.

Özünə və ya ətrafına zərəryetirmə riski vardır.

31-60

1 il

7.7.1.3

2 ildən çox davam edən dekompensasiya demək olar ki, bütün həyat fəaliyyəti

sahələrində dezadaptasiyaya səbəb olur. Xəstə reallığı qiymətləndirmək,

adekvat qərarlar qəbul etmək və uzunmüddət ərzində öz davranışına nəzarət

etmək qabiliyyətinə malik deyildir.

61-80

2 il

8. Gözün və gözün əlavə aparatının xəstəlikləri (H00-

H59)

8-ci alt bəndə dair qeyd:

Tibbi-sosial ekspertizanın aparılması zamanı gözün və onun əlavə aparatının xəstəliklər, travma nəticələri və çatışmazlıqlardan irəli gələn davamlı

funksiya pozuntusunun təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi görmə funksiyalarının pozuntularının xarakterinə və təzahür dərəcəsinə

(bunlardan əsasları: görmə itiliyi şərti vahidlərlə - v) və görmə sahəsi dərəcələrlə - ° ) əsaslanır. Görmə funksiyalarının vəziyyəti onların XBT-10-da

verilmiş göstəricilərinin sıralanması vasitəsi ilə müəyyən olunur. Görmə analizatorunun pozulması dərəcəsi daha yaxşı görən (və ya yeganə) gözün

funksiyasının optimal korreksiya ilə vəziyyətinə görə qiymətləndirilir. Daha dərin müayinə tələb olunanda elektrofizioloji və digər xüsusi

morfofunksional müayinə üsullarından istifadə oluna bilər (görmənin retinal itiliyinin, törədilmiş görmə potensiallarının müəyyən edilməsi). Pataloji

prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması və mərhələsi, prosesin aktivliyi, çatışmazlığın əmələ gəlmə vaxtı, ona qarşı adaptasiya

dərəcəsi, korreksiyanın növü və xüsusiyyətləri (eynək, kontakt, intraokulyar).

8.1

Görmə itiliyi

Qiymətləndirmə

8.1.1

Görmə itiliyi (daha yaxşı görən gözlə korreksiya ilə) >0,3

10-30

1 il

8.1.2

Görmə itiliyi (daha yaxşı görən gözlə korreksiya ilə) 0,1 dan çox 0,3 qədər

31-60

1 il

8.1.3

Görmə itiliyi (daha yaxşı görən gözlə korreksiya ilə) 0,1-0,05

61-80

1 il

8.1.4

Görmə itiliyi (daha yaxşı görən gözlə korreksiya ilə) 0-0,04

Müddətsiz

8.2

Görmə sahəsinin daralması (periferik, fiksasiya nöqtəsindən radius boyu)

Qiymətləndirmə

8.2.1

Bir gözdə normal görmə sahəsi olduğu halda digər gözdə hərtərəfli daralma <

20, lakin 10-dan genişdir

1 il

8.2.2

Digər gözdə normal görmə sahəsi olduğu halda konsentrik daralma

1 il

8.2.3

Konsentrik daralma binokulyar norma və ya 40-a qədər daralmış

1 il

8.2.4

Konsentrik daralma binokulyar 40-dan az, lakin 20-dən geniş

1 il

8.2.5

Konsentrik daralma binokulyar <20, lakin 10-dan geniş

70-80

1 il

8.2.6

Konsentrik daralma binokulyar 10 - 0

Müddətsiz

8.2.7

Konsentrik daralma bir göz olmadan norma və ya 40-adək daralma

Müddətsiz

8.2.8

Konsentrik daralma bir göz olmadan <40, lakin 20-dən geniş

Müddətsiz

8.2.9

Konsentrik daralma bir göz olmadan <20, lakin 10-dan geniş

Müddətsiz

8.2.10

Konsentrik daralma bir göz olmadan 10 - 0

Müddətsiz

8.3

Mərkəzi görmə sahəsində skatoma

Qiymətləndirmə

8.3.1

Tək nisbi skatomalar

1 il

8.3.2

Tək mütləq skatomalar

1 il

8.3.3

Çoxsaylı mütləq qovuşmayan skatomalar

1 il

8.3.4

Mərkəzi mütləq skatomalar 10 dərəcə və daha çox

Müddətsiz

8.3.5

Paramərkəzi mütləq qovuşan skatomalar

Müddətsiz

9.Qulağın və məməyəbənzər çıxıntının xəstəlikləri (H9

9-cu alt bəndə dair qeyd:

Qulağın və məməvari çıxıntının funkiyalarının xəstəliklərə, travmaların nəticələrinə və çatışm

dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi əsasən ən yaxşı eşidən (yeganə) qulağın eşitmə funks

qiymətləndirilməsinə əsaslanır. Pataloji prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: xəstəliyin

gedişatın əmələ gəlməsi vaxtı, ona qarşı adaptasiya dərəcəsi, fəsadlaşmaların növləri və

xüsusiyyətləri, n olması və daha dərin müayinələrə ehtiyac olduğu halda elektrofizioloji və digər

morfofunk (audiometriya, otoakustik emissiya, törədilmiş eşitmə potensialları).

J0-H95)

azlıqlara görə davamlı pozuntularının təzahür

iyasının pozulması dərəcəsinin və xarakterinin

ın forması və mərhələsi, eşitmə çatışmazlığının

itq və psixi funksiya çatışmazlıqları ilə yanaşı

sionoloji müayinə üsullarından istifdə olunur

9.1

Eşitmənin tam itirilməsi, qulaq və məməvari çıxıntının xəstəliklərindən və digər

səbəblərdən (xəstəliklər, travma və çatışmazlıqlar) (peşə ilə əlaqəli olanlar

istisna olmaqla) irəli gələn eşitmənin azalması

H60-

H95

Qiymətləndirmə

9.1.1

7 yaşa qədər anadangəlmə və ya qazanılmış eşitmənin zəifliyi və ya eşitmənin

tam itirlməsinə yaxın azalması, yanaşı nitq çatışmazlıqları ilə (bir qayda olaraq

ömürlük nitq qabiliyyətinin ağır pozulması)

18 yaşadək

9.1.2

Daha sonra qazanılmış (8-18 yaşlarında) eşitmənin tam itirlməsi, ağır nitq

pozuntuları ilə (çətin başa düşülən uca nitq, söz ehtiyatının məhdudluğu)

18 yaşadək

9.1.3

Eşitmə zəifliyi I-IV dərəcə, birtəfəli

1 il

9.1.4

Eşitmə zəifliyi I-II dərəcə, ikitərəfli

10-30

1 il

9.1.5

Eşitmə zəifliyi III dərəcə, ikitərəfli

1 il

9.1.6

Eşitmə zəifliyi IV dərəcə, ikitərəfli

1 il

9.1.7

Eşitmənin i İkitərəfli tam itirilməsi

Müddətsiz

9.1.8

Psixi pozulmalarla müşayiət olunan eşitmənin tam itirilməsi və nitqin tam

olmaması

Müddətsiz

9.2

Peşə səbəblərindən eşitmənin tam itirilməsi və ya eşitmənin azalması

Qiymətləndirmə

9.2.1

Eşitmə zəifliyi I-IV dərəcə, birtərəfli

1 il

9.2.2

Eşitmə zəifliyi I-III dərəcə, ikitərəfli

10-30

1 il

9.2.3

Eşitmə zəifliyi IV dərəcə, ikitərəfli

Müddətsiz

9.2.4

Eşitmənin ikitərəfli tam itirlməsi

Müddətsiz

10.Görmənin və eşitmənin kombinə olunmuş pozuntuları və eləcə də, artikulyasiyanın (nitqin) və səs əmələ gəlməsinin pozuntuları

10.1

Kombinə olunmuş eşitmənin və görmənin tam itirlməsi

Qiymətləndirmə

10.1.1

Eşitmənin və görmənin tam itirlməsi - tam (total) və ya praktiki, nitqin

əhəmiyyətli pozuntusu ilə

100

Müddətsiz

10.1.2

Eşitmənin və görmənin tam itirlməsi - tam (total) və ya praktiki, nitqin

əhəmiyyətli pozuntusu olmadan

100

Müddətsiz

10.1.3

III-IV eşitmə zəifliyi ilə birgə tam (total) və ya praktiki görmənin tam itirlməsi

100

Müddətsiz

10.1.4

Yüksək dərəcəli zəifgörmə (görmə itiliyi (yaxşı görən gözlə korreksiya ilə) 0,1-

0,05) tam və ya praktiki eşitmənin tam itirlməsi birgə

80-90

Müddətsiz

10.2

Səsin əmələgəlməsinin pozuntusu

Qiymətləndirmə

10.2.1

Cüzi və ya mülayim xırıldama ilə səsin əmələgəlmə funksiyasının pozulması

10-20

1 il

10.2.2

Təzahür edən xırıldama ilə səsin əmələgəlmə funksiyasının pozulması

1 il

10.2.3

Əhəmiyyətli təzahür edən xırıldama ilə səsin əmələgəlmə funksiyasının

pozulması (yalnız pışıldama mümkündür, praktiki anlaşılmayan nitq)

1 il

10.2.4

Səsin tam olmaması ilə səsin əmələgəlmə funksiyasının pozulması

Müddətsiz

10.3

İflic və ya ağız boşluğunda və ya udlaqda baş verən dəyişikliklərə görə

artikulyasiya pozuntusu

Qiymətləndirmə

10.3.1

Cüzi və mülayim dərəcədə artikulyasiya pozuntusu (başa düşülən (zəif

anlaşılan) nitqlə)

10-30

1 il

10.3.2

Təzahür edən və əhəmiyyətli təzahür edən artikulyasiya pozuntusu (praktiki

başa düşülməyən nitqlə)

1 il

10.3.3

Artikulyasiya qabiliyyətinin olmaması

Müddətsiz

10.4

T raxeostoma

Qiymətləndirmə

10.4.1

Cüzi qıcıqlandırıcı (traxeit, bronxit) hallarla traxeostoma, saxlanılmış və ya zəif

anlaşılan nitq

40-60

1 il

10.4.2

Əhəmiyyətli qıcıqlandırıcı hallarla və/və ya nitqin tam itirilməsinə qədər nitqin

əhəmiyyətli pozulması ilə traxeostoma (məsələn, udlaqda ağır dəyişiklər

olduğu halda)

70-80

1 il

10.4.3

Ağciyərin xroniki obstruktiv xəstəliyi zamanı traxeostoma

50-60

1 il

10.4.4

Aspirasion pnevmoniya zamanı traxeostoma, bu halda əlavə olaraq tənəffüs

funksiyasının pozuntusunu nəzərə almaq lazımdır.

50-80

1 il

11.Endokrin sistemin xəstəlikləri, qidalanma və maddələr mübadiləsi pozuntuları (E00-E90)

11-ci bəndə dair qeyd:

İnsan orqanizminin endokrin sisteminin xəstəliklər, travma nəticələri və ya çatışmazlıqlar səbəbindən əmələ gəlmiş davamlı pozuntuların

kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi simtomatikanın təzahür dərəcəsinin və xarakterinin, klinik və instrumental müayinə üsullarının nəticələrinin və eləcə

də müasir reabilitasiya üsullarının tətbiqi ilə pozulmuş funksiyaların kompensasiya edilməsi imkanlarının qiymətləndirilməsinə əsaslanır.

11.1

Qalxanabənzər vəzinin xəstəlikləri

E00-

E07

11.1 altbəndinə dair qeyd:

Qalxanvari vəz patalogiyası səbəbindən əmələ gəlmiş funksiya pozuntusunun təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi həmin

patologiyanın müasir dərman vasitələri ilə yaxşı müalicə olunduğunun və insan orqanizminin funksiyalarının davamlı pozulmasına gətirmədiyinin

nəzərə alınması ilə aparılır. Funksiyaların mülayim pozulmasına qalxanvari vəzin xəstəliklərinin fəsadlaşmaları gətirə bilər, onların təzahürünün

qiymətləndirilməsi isə yalnız əsas xəstəliyin kompensasiyasından sonra aparılır.

11.1.1

Yod çatışmazlığı ilə bağlı qalxanvari vəz xəstəlikləri (endemik zob); yod

çatışmazlığına görə subklinik hipotireoz

E01-

E02

Qiymətləndirmə

11.1.1.1

Xəstəliyin klinik-funksional xarakteristikası müalicəyə yaxşı tabe olan və qeyri-

davamlı cüzi pozulmalarla müşayiət olunan xoşxassəli gedişatla səciyyələnir

1 il

11.1.2

Hipotireozun digər formaları

E03

Qiymətləndirmə

11.1.2.1

Psixi funksiyaların cüzi pozuntusu ilə

1 il

11.1.2.2

Psixi funksiyaların mülayim pozuntusu ilə

40-60

1 il

11.1.2.3

Psixi funksiyaların qabarıq pozuntusu ilə

70-80

1 il

11.1.3

Dəqiqləşdirilmiş və dəqiqləşdirilməmiş hipotireozlar, manifestli, digər orqan və

sistemlərində olan fəsadlaşmaların təzahür dərəcəsindən asılı olaraq

Qiymətləndirmə

11.1.3.1

Ürək-damar sisteminin cüzi pozuntusu ilə (koronar, ürək çatışmazlığı, ritm və

keçiricilik pozuntusu, hidroperikard)

1 il

11.1.3.2

Ürək-damar sisteminin mülayim pozuntusu ilə (koronar, ürək çatışmazlığı, ritm

və keçiricilik pozuntusu, hidroperikard)

40-60

1 il

11.1.3.3

Ürək-damar sisteminin təzahür edən pozuntusu ilə (koronar, ürək çatışmazlığı,

ritm və keçiricilik pozuntusu, hidroperikard)

70-80

1 il

11.1.3.4

Cüzi statodinamik pozuntulara gətirən əzələ toxumasının (miopatiya) və sinir

sisteminin (neyropatiya) cüzi patologiyası ilə

20-30

1 il

11.1.3.5

Mülayim statodinamik pozuntulara gətirən əzələ toxumasının (miopatiya) və

sinir sisteminin (neyropatiya) mülayim patologiyası ilə

40-60

1 il

11.1.3.6

Təzahür edən statodinamik pozuntulara gətirən əzələ toxumasının (miopatiya)

və sinir sisteminin (neyropatiya) təzahür edən patologiyası ilə

70-80

1 il

11.1.3.7

Psixi funksiyaların (cüzi koqnitiv pozuntularla astenik və asteno-nevrotik

sindrom) cüzi pozuntusu ilə

1 il

11.1.3.8

Psixi funksiyaların (davamlı koqnitiv və affektiv-iradə pozuntularla astenik və

asteno-nevrotik sindrom) mülayim pozuntusu ilə

40-60

1 il

11.1.4

Tibbi proseduralardan sonra əmələ gələn hipotiroidizm

E89.0

Qiymətləndirmə

11.1.4.1

Udlağın cüzi stenozu, TÇ 0-1 dərəcə

1 il

11.1.4.2

Udlağın mülayim stenozu, TÇ 2 dərəcə

40-60

1 il

11.1.4.3

Udlağın təzahür edən stenozu, TÇ 3 dərəcə

70-80

1 il

11.1.4.4

Cüzi səs və nitq pozuntuları (disfoniya)

1 il

11.1.4.5

Mülayim (afoniyaya qədər) səs və nitq pozuntuları (disfoniya)

40-60

1 il

11.1.5

Tireotoksikoz (hipertireoz)

E05

Qiymətləndirmə

11.1.5.1

Qan dövranının (miokardiodistrofiya, cüzi ritm pozuntusu) cüzi pozuntularına,

psixi funksiyaların yüngül pozuntularına və görmənin (endokrin oftalmopoatiya

I dərəcə) pozulmasına gətirib çıxaran fəsadlar

20-30

1 il

11.1.5.2

Qan dövranının (miokardiodistrofiya, orta ağır ritm pozuntusu), psixi

funksiyaların və sinir sisteminin mülayim pozuntularına və görmənin (endokrin

oftalmopoatiya II dərəcə: buynuz qişasının mülayim trofik dəyişiklikləri, daxili və

xarici oftalmoplegiya keçici diplopia ilə), şəkərli diabet və osteoporozla olan

dəyişikliklərinə gətirib çıxaran fəsadlar

31-60

1 il

11.1.5.3

Qan dövranının (miokardiodistrofiya, ağır dərəcə ritm pozuntusu) əhəmiyyətli

təzahür edən pozuntularına, psixi funksiyaların və sinir sisteminin əhəmiyyətli

və görmənin (endokrin oftalmopoatiya III dərəcə, daha sonra çəpgözlüyün

əmələ gəlməsi ilə davamlı diplopiyaya gətirən təzahür edən xarici və daxili

oftalmoplegiya zamanı endokrin oftalmopatiya), çoxsaylı fəsadlaşmalarla

şəkərli diabet, ağır gedişatlı osteoporoza gətirib çıxaran fəsadlar

61-80

1 il

11.2

Şəkərli diabet

E10-

E14

11.2 bəndə dair qeyd:

Şəkərli diabet səbəbindən insan orqanizmin funksiyalarının davamlı pozuntularının kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi şəkərli diabetin ən geniş

yayılmış endokrin patologiyası olaraq xroniki əlillik vəziyyətinə çatdıran fəsadlaşmalara gətirən xəstəlik olduğunun nəzərə alınması ilə aparılır.

Şəkərli diabetin ağırlaşmalarına kamorbidliyin yüksək göstəriciləri ilə səciyyələnən diabetik mikro və makro angiopatiyalar aid edilir.

11.2.1

İnsulindən asılı şəkərli diabet

E10

İnsulindən asılı olmayan şəkərli diabet

E11

Qiymətləndirmə

11.2.1.1

İstənilən tezlikdə olan simptomlu yüngül hipoglikemik vəziyyətlərlə olan şəkərli

diabet

10-20

1 il

11.2.1.2

Şəkərli diabet nadir simptomsuz hipoglikemik hallarla

1 il

11.2.1.3

Şəkərli diabet tez-tez olan simptomsuz hipoglikemik hallarla və şəkərli diabet

ağır hipoglikemik vəziyyətlərlə (simptomlu) tez-tez (ayda 1-2 dəfə) müşayiət

olunan mülayim intellektual-mnestik pozuntularla

31-60

1 il

11.2.2

Böyrəklərin zədələnməsi ilə şəkərli diabet-diabetik nefropatiya (ifrazetmə

funksiyasının pozuntusu dərəcəsindən asılı olaraq)

E10-

E14.2

Qiymətləndirmə

11.2.2.1

Diabetik nefropatiya, mikroalbuminuriya mərhələsi, XBX 1, mərhələ, XBÇ 0 və

ya 1 mərhələ

10-20

1 il

11.2.2.2

Diabetik nefropatiya, mikroalbuminuriya və ya proteinuriya mərhələsi, XBX 2,

mərhələ, XBÇ 0 və ya 1 mərhələ

1 il

11.2.2.3

Diabetik nefropatiya, proteinuriya mərhələsi, XBX 3B-4 mərhələ, XBÇ 2

mərhələ

31-60

1 il

11.2.2.4

Diabetik nefropatiya, XBX 5 mərhələ, XBÇ 3 mərhələ adekvat effektiv əvəzedici

terapiyanın (heomdializ, peritoneal dializ, böyrək köçürülməsi) aparılması şərti

ilə, şəkərli diabetin digər ağır və aparılan müalicənin fəsadlarının olmadığı halda

Müddətsiz

11.2.2.5

Diabetik nefropatiya, XBX 5 mərhələ, XBÇ 3 mərhələ adekvat effektiv əvəzedici

terapiyanın aparılmaması (aparılması qeyri mümkün olduğu) və ya qeyri effektiv

olduğu halda, eyni zamanda, şəkərli diabetin və/və ya aparılan müalicənin

çoxsaylı fəsadların olması

90-100

Müddətsiz

11.2.3

Gözlərin zədələnməsi ilə şəkərli diabet - diabetik retinopatiya (görmə

funksiyasının pozuntusu dərəcəsindən asılı olaraq (görmə itiliyi, torlu qişasının

lazerkoaqulyasiyasından sonra skatomaların olması)

E10-

E14.3

Qiymətləndirmə

11.2.3.1

Diabetik retinopatiya, qeyri-proliferativ (mikroanevrizmalar, xırda intersitsial

qansızmalar, torlu qişasının şişkinliyi, sərt və yumşaq eksudativ ocaqlar,

makulopatiya (eksudativ, işemik, ödemli) >0,3 görmə itiliyi ilə (monokulyar, yaxşı

görən gözlə korreksiyadan sonra) və/və ya periferiyadan görmə sahəsinin

daralması fiksasiya nöqtəsindən radius boyu 40 dərəcəyə qədər

10-30

1 il

11.2.3.2

Diabetik retinopatiya, qeyri-proliferativ və ya proliferativ önü (venoz

anomaliyaların qoşulması - dəqiq görmə, əyrilik, kolibr rəqsi, çoxsaylı yumşaq

və sərt eksudatlar, daha böyük retinal qansızmalar) və ya proliferativ (görmə

sinirinin diskinin və/və ya torlu qişanın digər hissələrinin neovaskulyarizasiyası,

retinal, periretinal və intraviteral

qansızmalar/hemoftalm, qansızma sahəsində və neovaskulryarizasiya boyu

fibroz toxumanın əmələ gəlməsi) və/və ya makulopatiyalar görmə itiliyinin 0,1-

dən çox və 0,3-ə qədər olması ilə (monokulyar, yaxşı görən gözlə korreksiyadan

sonra) və/və ya periferiyadan görmə sahəsinin daralması fiksasiya nöqtəsindən

radius boyu 40 dərəcəyə qədər lakin 20 dərəcədən geniş

31-60

1 il

11.2.3.3

Diabetik retinopatiya qeyri-proliferativ və ya pre\proliferativ və ya terminal

(gözün ön kamerasının küncünün neovaskulyarizasiyası, ikincili rubeoz

qlaukomanın əmələ gəlməsinə gətirən; torlu qişanın ayrılmasına gətirən

traksion sindromlu vitreoretinal şvartların əmələ gəlməsi) və/və ya

makulopatiyalar görmə itiliyinin (monokulyar, yaxşı görən gözlə korreksiyadan

sonra) 0,1-0,05 qədər olması ilə və/və ya periferiyadan görmə sahəsinin

daralması fiksasiya nöqtəsindən radius boyu < 20 dərəcəyə qədər lakin 10

dərəcədən geniş

61-80

1 il

11.2.3.4

Diabetik retinopatiya proliferativ və/və ya və/və ya makulopatiyalar görmə itiliyi

(monokulyar, yaxşı görən gözlə korreksiyadan sonra) 0,1-0,04 aralığında,

periferiyadan görmə sahəsinin daralması fiksasiya nöqtəsindən radius boyu 10

- 0 dərəcə

81-100

Müddətsiz

11.2.4

Şəkərli diabet nevroloji fəsadlaşmalarla (diabetik tipik distal sensomotor və

avtonom nevropatiya)

Qiymətləndirmə

11.2.4.1

Cüzi/mülayim sensor və distal senso-motor və avtonom nevropatiya

10-20

1 il

11.2.4.2

Cüzi/mülayim sensor və distal senso-motor və avtonom nevropatiya mülayim

xroniki ağrı sindromu ilə

1 il

11.2.4.3

Təzahür edən senso-motor neyropatiya pəncənin parezi ilə və/və ya tarazlığın

pozulması ilə, və ya pəncə xorasının residivinin yüksək riskinin formalaşması ilə

və/və ya təzahür edən xroniki ağrı sindromu ilə

31-60

1 il

11.2.4.4

Kardial avtonom neyropatiya > 4 bal

10-30

1 il

11.2.4.5

Kardial avtonom neyropatiya > 7 bal

1 il

11.2.5

Şəkərli diabet periferik qan dövranının pozulması ilə (diabetik angiopatiya,

qanqrena)

E10-

E14.5

11.2.5.1

Diabetik makroangionpatiya hər iki aşağı ətrafda XAÇ 0-I mərhələ

10-20

1 il

11.2.5.2

Diabetik makroangionpatiya hər iki aşağı ətrafda XAÇ II mərhələ

1 il

11.2.5.3

Diabetik makroangionpatiya hər iki aşağı ətrafda XAÇ III mərhələ

70-80

1 il

11.2.5.4

Diabetik makroangionpatiya hər iki aşağı ətrafda, qanqrenanın əmələ gəlməsi

ilə, tələb olunanda hər iki ətrafın yuxarı hissədən amputasiyası və qan

dövranının bərpa edilməsinin və protezləşdirilməsinin qeyri-mümükün olması ilə

XAÇ IV mərhələ

90-100

Müddətsiz

11.2.6

Şəkərli diabet digər dəqiqləşdirilmiş fəsadlaşmalarla (diabetik neyro-

osteoatropatiya (Şarko)

E10-

E14.6

Qiymətləndirmə

11.2.6.1

Diabetik neyro-osteoatropatiya səbəbindən bir və ya hər iki pəncənin cüzi

deformasiyası, cüzi statodinamik pozuntularla

1 il

11.2.6.2

Diabetik neyro-osteoatropatiya səbəbindən bir və ya hər iki pəncənin mülayim

deformasiyası, mülayim statodinamik pozuntularla

31-60

1 il

11.2.6.3

Diabetik neyro-osteoatropatiya səbəbindən bir ayaqda əhəmiyyətli təzahür

edən deformasiya, digər ətrafın amputasiyası ilə birgə

61-80

Müddətsiz

11.2.7

Şəkərli diabet çoxsaylı fəsadlarla

E10-

E14.7

Qiymətləndirmə

11.2.7.1

Orqan və sistemlərin cüzi çoxsaylı pozuntuları ilə

10-30

1 il

11.2.7.2

Orqan və sistemlərin mülayim çoxsaylı pozuntuları ilə

31-60

1 il

11.2.7.3

Orqan və sistemlərin təzahür edən çoxsaylı pozuntuları ilə

61-80

1 il

11.2.7.4

Orqan və sistemlərin əhəmiyyətli təzahür edən çoxsaylı pozuntuları ilə

81-100

Müddətsiz

11.2.8

Diabetik periferik nefropatiya və/və ya makroangiopatiya fonunda diabetik ayaq

sindromunun müxtəlif formaları

Qiymətləndirmə

11.2.8.1

Sağalmadıqdan və ya pəncə səviyyəsində amputasiyadan sonra deformasiya

və pəncə xorasının residivləşməsinin yüksək riski zonasının formalaşması ilə

xroniki xoralı çatışmazlıq

Müddətsiz

11.2.8.2

Bir və ya hər iki pəncənin xroniki residivləşən xoralı çatışmazlığı

1 il

11.2.8.3

Bir və ya ihər ki pəncə səviyyəsində amputasiyadan sonrakı vəziyyət

(metatarzal səviyyə, Lisfranka, Şopar və ya digər atipik formalar), pəncə

barmaqlarının amputasiyası, xoranın residivləşməsinin yüksək riski zonasının

formalaşması ilə və/və ya statodinamikanın mülayim pozulması ilə müşayiət

olunan xroniki residivləşən xoralı çatışmazlıqlarlar

Müddətsiz

11.2.9

Ətrafın amputasiyasından sonrakı güdülü

Qiymətləndirmə

11.2.9.1

Pəncənin amputasiyası

Müddətsiz

11.2.9.2

Baldırın amputasiyası

Müddətsiz

11.2.9.3

Budun amputasiyası

Müddətsiz

11.2.9.4

Bir ətrafın amputasion bud/baldır güdülləri və XAÇ II mərhələ, digər ətrafda

osteoartropatiya

Müddətsiz

11.2.9.5

Hər iki pəncənin amputasion güdülü, protezləşmə

Müddətsiz

11.2.9.6

Protezləşmənin mümkün olmadığı halda hər iki ətrafın bud/baldır güdülləri

90-100

Müddətsiz

11.3

Mədəaltı vəzinin daxili sekresiya fəaliyyətinin və qlükoza tənziminin digər

pozuntuları

E15-

E16

11.3.1

Qeyri diabetik hipoglikemiyalar

E15-

E16

Qiymətləndirmə

11.3.1.1

Nadir yüngül hipoglikemiyalar cüzi psixi pozuntularla

1 il

11.3.1.2

Hipoglikemiyalar orta tezliklə (ayda 1-2 dəfə) və\və ya mülayim psixi

pozuntularla

1 il

11.3.1.3

Tez-tez olan hipoglikemiyalar (ayda 2 dəfədən çox və\və ya təzahür edən psixi

pozuntularla)

1 il

11.4

Digər endokrin vəzilərinin pozuntuları

E20-

E35

11.4.1

Hipoparatireoz

E20

Qiymətləndirmə

11.4.1.1

Nadir qıcolmalarla

1 il

11.4.1.2

Tez-tez baş verən qıcolmalarla, o cümlədən - davamlı müalicə fonunda bronxo

və larinqospazmla

40-60

1 il

11.4.2

Hiperparatireoz və qalxanabənzər ətraf vəzinin digər pozuntuları

E21

Qiymətləndirmə

11.4.2.1

Yüngül və orta ağır osteoporoz cüzi statodinamik pozuntularla

10-30

1 il

11.4.2.2

Ağır gedişatlı osteoporoz patoloji sınıqlarla, mülayim statodinamik pozuntularla

1 il

11.4.2.3

Ağır osteoparoz çoxsaylı patoloji sınıqlarla təzahür edən statodinamik

pozuntularla

Müddətsiz

11.4.3

Hipofizin hiperfunksiyası

E22

Akromeqaliya və hipofizar qiqantizm

E22.0

Qiymətləndirmə

11.4.3.1

Akromeqaliya (və hipofizar qiqantizm), cüzi, qan dövranının cüzi pozuntusu,

cüzi hipertenzion-likvor sindromu, cüzi görmə və psixi funksiyaların pozuntusu

ilə dishormonal miokardio-distrofiya zamanı

10-30

1 il

11.4.3.2

Akromeqaliya (və hipofizar qiqantizm), mülayim, qan dövranının mülayim

pozuntusu, mülayim hipertenzion-likvor sindromu, mülayim görmə və psixi

funksiyaların pozuntusu ilə dishormonal miokardio-distrofiya zamanı

31-60

1 il

11.4.3.3

Müalicənin təsiri az olduğu halda akromeqaliyanın təzahür edən klinik

vəziyyəti (müalicəyə qarşı rezistentlik) görmə sahəsinin təzahür edən

daralması ilə, təzahür edən psixi, nevroloji, kardial pozuntularla, xarici

eybəcərlik əlamətləri ilə müşayiət olunmaqla

61-80

Müddətsiz

11.4.3.4

Hipofizin əhəmiyyətli qabarıq hiperfunksiyası təzahürü, qabarıq təzahür edən

optik, psixi, nevroloji, kardial pozuntularla, xarici eybəcərlik əlamətləri ilə

müşayiət olunmaqla

81-100

Müddətsiz

11.4.4

Hipofizin hipofunksiyası və digər pozuntuları

E23

Hipopituitarizm

E23.0

Qiymətləndirmə

11.4.4.1

Hipoqonadotrop hipoqonadizm

1 il

11.4.4.2

Cırtdanlıq olmadan STH çatışmazlığı

1 il

11.4.4.3

Cırtdanlıqla STH çatışmazlığı

Müddətsiz

11.4.4.4

Panhipopituitarizm, medikamentoz kompensasiya və ya subkompensasiya

1 il

11.4.4.5

Mülayim təzahür edən endokrin, nevroloji v ə/və ya psixi pozuntularla

panhipopituitarizm

50-60

Müddətsiz

11.4.5

Şəkərsiz diabet

E23.2

Nefrogen şəkərsiz diabet

N25.1

Qiymətləndirmə

11.4.5.1

Nefrogen qeyri-şəkərli diabet, kompensasiya və ya subkompensasiya olan

1 il

11.4.5.2

Nefrogen qeyri-şəkərli diabet müalicəyə rezistent olduğu üçün davamlı

dekompensasiya ilə

40-60

1 il

11.4.6

İsenko-Kuşinq sindromu

E24

Qiymətləndirmə

11.4.6.1

Ağır gedişatlı hiperkortisizm və ya bəzi hallarda prosesin təzahür edən aktivliyi

ilə orta ağır

1 il

11.4.6.2

Çoxsaylı ağır fəsadlaşmalarla ağır formada İsenko-Kuşinq sindromu və

xəstəliyi

70-80

Müddətsiz

11.4.7

Fermentlərin çatışmazlığı ilə əlaqədar anadangəlmə adrenogenital pozuntular

E25.0

Qiymətləndirmə

11.4.7.1

Viril və hipertonik forma

1 il

11.4.7.2

Nadir krizlərlə duz itirən forma

1 il

11.4.7.3

Tez-tez olan krizlərlə duz itirən forma

1 il

11.4.8

Hiperaldosteronizm

E26

Qiymətləndirmə

11.4.8.1

Birincili (Konn sindromu) və ikincili hiperaldosteronizm nadir orta ağır

hipertonik krizlərlə və ya yüngül krizlərlə müalicənin qeyri-effektivliyi (residiv)

zamanı

20-30

1 il

11.4.8.2

Birincili (Konn sindromu) və ikincili hiperaldosteronizm orta ağır hipertonik

krizlərlə müalicənin qeyri-effektivliyi (residiv) zamanı

40-60

Müddətsiz

11.4.8.3

Birincili (Konn sindromu) və ikincili hiperaldosteronizm tez-tez olan ağır

hipertonik krizlərlə müalicənin qeyri-effektivliyi (residiv) zamanı

70-80

Müddətsiz

11.4.9

Böyrəküstü vəzilərin digər pozuntuları

E27

Qiymətləndirmə

11.4.9.1

Cüzi tezliklə və demkompensasiya epizodlarının ağırlığı ilə

10-30

1 il

11.4.9.2

Mülayim tezliklə və demkompensasiya epizodlarının ağırlığı ilə

31-60

1 il

11.4.9.3

Təzahür edən tezliklə və demkompensasiya epizodlarının ağırlığı ilə

61-80

1 il

11.4.9.4

Əzələ toxumasının cüzi patologiyası ilə

10-30

1 il

11.4.9.5

Əzələ toxumasının mülayim patologiyası ilə

40-50

1 il

11.4.9.6

Əzələ toxumasının təzahür edən patologiyası ilə:

1 il

11.4.9.7

İkincili miopatiya fonunda cüzi asteniya ilə

10-30

1 il

11.4.9.8

İkincili miopatiya fonunda mülayim asteniya ilə

1 il

11.4.9.9

İkincili miopatiya fonunda təzahür edən asteniya ilə

1 il

11.4.10

Piylənmə və artıq qidalanmanın digər növləri

E65-

E68

11.4.10-cu bəndə dair qeyd:

Maddələr mübadiləsinin pozulmasından irəli gələn insan orqanizminin davamlı pozuntularının təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi

qan dövranı, tənəffüs, dayaq-hərəkət, həzm, reproduktiv və psixi funksiyaların pozulma dərəcəsi əsasında aparılır.

11.4.10.1

Orqanizmin sistem və orqanlarının cüzi pozuntusu

10-30

1 il

11.4.10.2

Orqanizmin sistem və orqanlarının mülayim pozuntusu

31-60

1 il

11.4.10.3

Orqanizmin sistem və orqanlarının təzahür edən pozuntusu

61-80

1 il

11.4.10.4

Orqanizmin sistem və orqanlarının əhəmiyyətli təzahür edən pozuntusu

81-100

Müddətsiz

12. Dəri və dərialtı toxumanın xəstəlikləri L00-L99

12-ci bəndə dair qeyd:

Xəstəliklər, travma nəticələri və ya çatışmazlıqlar səbəbindən əmələ gəlmiş dəri və dərialtı qatın pozuntularının təzahür etmə dərəcəsinin

kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi əsasən dəri funksiyasının pozulmasının təzahür etmə dərəcəsinin qiymətləndirilməsinə əsaslanır. Patoloji prosesin

digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması və ağırlığı, prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrin olması və tezliyi, patoloji prosesin yayılması, hədəf

orqanların qoşulması, immunitetin azaldılmasına ehtiyac; fəsadların olması.

12.1

Dəri və dərialtı toxumanın infeksiyaları

L00-L08

12.1.1

Piodermiya

L08.0

Qiymətləndirmə

12.1.1.1

Xroniki, nadir residivləri ilə, irinli ifrazatlı xoralaşdırıcı düyünlərin əmələ gəlməsi

ilə

1 il

12.1.1.2

Xroniki, tez-tez və orta tezliklə olan residivlərlə, irinli ifrazatlı xoralaşdırıcı

düyünlərin, uzun müddət sağalmayan fistulaların (hiqradenit, başın follikuliti)

əmələ gəlməsi ilə

40-60

1 il

12.2

Bullyoz pozuntular

L10-

L14

12.2.1

Pemfiqus

L10

Qiymətləndirmə

12.2.1.1

Dəri və selikli qişa zədələnməsi ocaqlarının mülayim yayılması, az təzahür

edən ümumi vəziyyətin pozuntusu ilə

1 il

12.2.1.2

Dəri və selikli qişanın yayılmış zədələnməsi və ümumi vəziyyətin pozulması ilə

(vulqar, həqiqi akantolitik pemfiqua)

1 il

12.2.2

Qazanılmış bullyoz epidermoliz

L12.3

12.2.2.1

Ümumi vəziyyəti nəzərə çarpmayan dərəcədə dəyişən və çapıq əmələ

gəlməməsi ilə müşayiət olunan dəri və selikli qişanın zədələnməsi

1 il

12.2.2.2

Ümumi vəziyyəti dəyişən və çapıq əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunan dəri və

selikli qişanın zədələnməsi

1 il

12.3

Dermatit və ekzema

L20-L30

12.3.1

Atopik dermatit

L20

Qiymətləndirmə

12.3.1.1

Məhdud, ildə iki dəfəyə qədər kəskinləşən

1 il

12.3.1.2

Yayılmış, ildə bir neçə dəfədən çox kəskinləşmələr

20-30

1 il

12.3.2

Allergik təmas dermatiti

L23

Qiymətləndirmə

12.3.2.1

Məhdud, ildə iki dəfədən çox baş verməyən

1 il

12.3.2.2

Yayılmış, ildə bir neçə dəfədən çox kəskinləşmələr

20-30

1 il

12.3.3

Digər dermatitlər (ekzema)

L30

Qiymətləndirmə

12.3.3.1

Məhdud, ildə iki dəfədən çox baş verməyən

1 il

12.3.3.2

Yayılmış, ildə bir neçə dəfədən çox kəskinləşmələr

20-30

1il

12.4

Papulaskvamoz pozuntular

L40-L45

12.4.1

Psoriaz

L40

Qiymətləndirmə

12.4.1.1

Büküş səthlərinin pullu dəmrovu və ya "əks tərəfli pullu dəmrov", yüngül ağırlıq

dərəcəsi (zədələnmiş səthin 3%-ə qədər), yalnız dəri qatlarında yerləşən,

dərinin digər hissələrinin zədələnməsinin olmadığı və ya cüzi olduğu halda,

fəsadsız

1il

12.4.1.2

Lövhəvari pullu dəmrov, və ya adi pullu dəmrov, orta dərəcə (zədələnmiş səthin

3-10%) və ağır dərəcəli, lakin yayılmamış, geniş zədələnmə sahələri

iltihablaşmış, qırmızı, isti dəri ilə səciyyələnən, zədələnmiş hissələr yüngül

örtülən boz və ya gümüşü qat altında, asan zədələnir və qanaxmalı, böyüməyə

ətraf lövhələrlə bitişməyə meylli, tam lövhələrin əmələ gəlməsi ilə

20-30

1 il

12.4.1.3

Pullu dəmrov yayılma, əhəmiyyətli təzahür edən yerli dəyişikliklərlə, (dərinin

əhəmiyyətli infiltrasiyası, çatlarla) açıq sahələrin və əl dırnaqlarının geniş

zədələnməsi ilə.

1 il

12.4.1.4

Artopatik pullu dəmrov birləşdirici toxumanın və oynaqların iltihabı ilə (ən çox əl

və ayaq barmaqlarının distal falanqaları) səciyyələnən şişkin əl və ayaq

barmaqlarının əmələ gəlməsi ilə (psoriatik daktilit), o cümlədən iri oynaqların

zədələnməsi ilə (bud-çanaq, diz, çiyin-bel) və fəqərə oynaqlarının (psoriatik

spondilit) statodinamik funksiyanın mülayim pozulması ilə

60-70

3-5 il

12.5

Övrə və eritema

L50-L54

12.5.1

Övrə

L50

Qiymətləndirmə

12.5.1.1

Kəskin, 4 aya qədər, ildə iki dəfə kəskinləşən yüngül gedən və tez solan

1 il

12.5.1.2

İldə iki dəfədən çox residivləşən və residivlərə səbəb olan çətin aşkarlanan

allergenlərlə və amillərlə

20-30

1 il

12.5.1.3

Xroniki, 4 aydan çox və məsələn, mədə-bağırsaq yolu ilə, qan dövranı

orqanları kimi digər orqan və sistemlərin cəlb edilməsi ilə bir il müşahidə

olunan (Kvinke ödemi)

31-60

1 il

12.5.2

Çox formalı eritema

L51

Qiymətləndirmə

12.5.2.1

Prosesin cüzi intensivliyi, ümumi vəziyyətə minimal təsirlə

1 il

12.5.2.2

Prosesin təzahür edən intensivliyi, ümumi hala təzahür edən təsirlə

20-30

1 il

12.5.2.3

Prosesin əhəmiyyətli təzahür edən intensivliyi ümumi vəziyyətə təzahür edən

təsirlə (Layella və Stivens-Conson sindromları)

40-50

1 il

12.6

Dəri törəmələrinin xəstəlikləri

L60-L75

12.6.1

Ocaqlı dazlıq

L63.

Qiymətləndirmə

12.6.1.1

Başın tüklü hissəsində tüklərin total tökülməsi, kosmetik çatışmazlıqlar-total

dazlıq (başın)

1 il

12.6.1.2

Bədənin bütün dəri örtüyü boyunca tüklərin universal tökülməsi, kosmetik

çatışmazlıqlar-universal dazlıq

31-40

1 il

12.6.2

Çəhrayı sızanaq

L71

Qiymətləndirmə

12.6.2.1

Məhdud zədələnmə, kiçik kosmetik çatışmazlıqlar

1 il

12.6.2.2

Yayılmış proses, mülayim kosmetik çatışmazlıqlar

20-30

1 il

12.6.2.3

Təzahür edən kosmetik çatışmazlıqlar

1 il

12.7

Dəri və dərialtı toxumanın digər xəstəlikləri

L80-L99

12.7.1

Vitiliqo

L80

Qiymətləndirmə

12.7.1.1

Məhdud zədələnmə, kosmetik çatışmazlıqlar

1 il

12.7.1.2

Yayılmış proses, kosmetik çatışmazlıqlar

31-40

1 il

12.7.2

Qazanılmış ixtioz

L85

Qiymətləndirmə

12.7.2.1

Yay mövsümündə periodik remissiyalarla xroniki gediş

20-30

1 il

12.7.3

Qırmızı qurdeşənəyi

L93

Qiymətləndirmə

12.7.3.1

Diskoid forma, məhdud zədələnmə, ümumi vəziyyətin pozulmaması ilə, keçən

kosmetik çatışmazlıqlar

10-30

1 il

12.7.3.2

Yayılmış zədələnmə, ümumi vəziyyətin pozulması ilə, kosmetik çatışmazlıq ilə

1 il

12.7.4

Lokal sklerodermi

L94.0

Qiymətləndirmə

12.7.4.1

Ocaqlı-xətti və lövhəli məhdud, səthi, dərinin funksional pozuntuları olmadan

kosmetik çatışmazlıqlar

1 il

12.7.4.2

Yayılmış, dərinin özünün və dərialtı qatın cəlb olunması ilə, çapıqların əmələ

gəlməsi ilə, bir sıra hallarda isə funksional pozuntularla müşayiət olunan

xoralaşma ilə

40-50

1 il

12.8

XBT-10-a uyğun olan digər rubrikalarda aydınlaşdırılmış dəri təzahürləri ilə

müşayiət olunan xəstəliklər

A18.4

12.8.1

Dəri vərəmi

Qiymətləndirmə

12.8.1.1

Məhdud zədələnmə

20-30

1 il

12.8.1.2

Yayılmış proses

31-40

1 il

12.8.2

Cüzam

A30

Qiymətləndirmə

12.8.2.1

Dəri və periferik sinir sistemi tərəfindən minimal təzahürlərlə gedən

differensasiya olunmamış tip

1-2 il

12.8.2.2

Dəri və periferik sinir sistemi tərəfindən nəzərə çarpan təzahürlərlə polyar

tiplər

50-60

2-5 il

12.8.3

Neyrosifilis

A52.1-

A52.3

Qiymətləndirmə

12.8.3.1

Sinir sistemi tərəfindən minimal təzahürlərlə prosesin cüzi intensivliyi

40-50

1 il

12.8.3.2

Sinir sistemi tərəfindən ıhımiyyətli təzahürlərlə nəzərəçarpan intensiv proses

50-60

1 il

12.8.4

Misetoma

B47

12.8.4.1

Əlilliyə səbəb olan dərin proses

40-50

1 il

12.8.5

Kapoşi sarkoması

C46

Qiymətləndirmə

12.8.5.1

Məhdud zədələnmə

1 il

12.8.5.2

Yayılmış proses

50-60

1 il

12.8.6

Dəri limfoması, o cümlədən

C81-C96

T-hüceyrəli limfoma

B hüceyrəli limfoma

Qiymətləndirmə

12.8.6.1

Yayılmış, proliferativ, kəskinləşmiş proses

1 il

12.8.7

Dermatomiozit

1 il

12.8.7.1

Məhdud zədələnmə

1 il

12.8.7.2

Yayılmış proses

50-60

1 il

12.8.8

Anadangəlmə anomaliyalar (inkişaf çatışmazlıqları), o cümlədən

Q00-

Q99

İxtioz

Q80.9

Bulyoz pemfiqoid

Q81.9

Neyrofibromatoz

Tuberoz skleroz

Piqmentli kseroderma

Keratodermiya

Qiymətləndirmə

12.8.8.1

Digər orqan və sistemlər cəlb edilməklə yayılmış, kəskinləşmiş proses

50-60

1 il

13.Sümük-əzələ sisteminin və birləşdirici toxumanın xəstəlikləri (M00-M99)

13-cü bəndə dair qeyd:

İnsan orqanizminin sümük-əzələ sisteminin xəstəliklərdən, travmanın nəticələri və ya çatışmazlıqdan irəli gələn davamlı pozuntularının ağırlıq

təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi əsasən hərəkət etmə funksiyasının (sadə və mürəkkəb hərəkətləri etmək qabiliyyəti)

pozuntusunun təzahür dərəcəsinin qiymətləndirilməsinə əsaslanır. Patoloji prosesin digər amilləri də nəzərə alınır: gedişatın forması və ağırlığı,

prosesin aktivliyi, kəskinləşmələrin olması və tezliyi, patoloji prosesin yayılması, hədəf orqanların qoşulması, immunitetin azaldılmasına ehtiyac;

fəsadların olması.

13.1

Digər osteopatiyalar

M86-M90

13.1.1

Osteomielit

M86

Qiymətləndirmə

13.1.1.1

Prosesin cüzi aktivliyi, fistulun nadir və ya orta tezliklə irinləməsi, uzunsürən

remissiyaların olması ilə

1 il

13.1.1.2

Prosesin aktivliyinin orta dərəcəsi, fistulanın tez-tez və ya daimi irinləməsi

1 il

13.1.1.3

Prosesin aktivliyinin təzahür edən dərəcəsi (ağır kəskinləşmələr hərarətlə,

təzahür edən şişkinlik və yumşaq hissələrin iltihabı, sekvestrin irinləməsi və

xaric olunması)

1 il

13.1.2

Yuxarı ətrafların anadangəlmə deformasiyası, olmaması

Q68.1

Q71.3

Qiymətləndirmə

13.1.2.1

Yuxarı ətrafların anadangəlmə tam olmaması

100

Müddətsiz

13.1.2.2

Yuxarı ətrafın birtərəfli tam olmaması

Müddətsiz

13.1.3

Boynun səthi travması

S10

Qarının, beldən aşağı hissənin və çanağın digər və dəqiqləşdirilməmiş

travmaları

S39

Onurğa sütunu sınığının nəticələri (əzələ toxuması atrofiyası ilə sinir köklərinin

sıxılması nəticəsində olan pozuntular əlavə nəzərə alınır)

T91.1

Qiymətləndirmə

13.1.3.1

Cüzi funksional poğunluqlarla və ya cüzi dərəcəli qeyri-stabillik

1 il

13.1.3.2

Mülayim funksional pozuntularla

1 il

13.1.3.3

Təzahür edən pozuntularla (məsələn, onurğa sütununun böyük hissələrinin

hərəkətsizliyi, ağır skolioz) gəzmənin əhəmiyyətli dərəcədə pozulması

1 il

13.1.4

Onurğanın bel-oma şöbəsinin və çanaq sümüklərinin sınığı

S32

Qiymətləndirmə

13.1.4.1

Cüzi funksional pozuntularla (məsələn, stabil çanaq həlqəsi, qalça sümüyünün

xaçvari oynaqlarının degenerativ dəyişiklikləri)

1 il

13.1.4.2

Orta dərəcəli funksional pozuntularla (məsələn, qeyri-sabit çanaq həlqəsi, o

cümlədən, ikincili artroz)

1 il

13.1.4.3

Təzahür edən funksional pozuntular və deformasiyalarla

1 il

13.2

Ətrafların patologiyası

13.2.1

Cüzidən mülayim dərəcəyə qədər statodinamik funksiyaların pozulması ilə

endoprotezlər

Qiymətləndirmə

13.2.1.1

Birtərəfli bud çanaq oynağının endoprotezləşməsi

Müddətsiz

13.2.1.2

İkitərəfli bud çanaq oynağının endoprotezləşməsi

Müddətsiz

13.2.1.3

Diz oynağının birtərəfli endoprotezləşməsi

Müddətsiz

13.2.1.4

Diz oynağının ikitərəfli endoprotezləşməsi

Müddətsiz

13.2.2

Aseptik nekrozlar Pecet xəstəliyi

M87

M88

Qiymətləndirmə

13.2.2.1

Budun başının nekrozu (Pecet xəstəliyi) mülayim hərəkət pozuntusu

qisamüddətli ağrı sindromu

50-60

1 il

13.2.2.2

Budun başının nekrozu (Pecet xəstəliyi) təzahür edən hərəkət pozuntusu

uzunmüddətli ağrı sindromu

61-80

1il

13.3

Bədənin bir neçə nahiyəsinin travmatik amputasiyası

Yuxarı və aşağı ətrafın istənilən müştərək (istənilən səviyyələrdə) travmatik

amputasiyası

Yuxarı ətrafın dəqiqləşdirilməmiş səviyyədə travmatik amputasiyası

Saidin travmatik amputasiyası

Bilək və əlin travmatik amputasiyası

Artrozlar

T05

T05.6

T11.6

S58

S68

M15-

M19

Əlin və barmağın (barmaqların) anadangəlmə olmaması Pəncənin və

barmağın(ların) anadangəlmə olmaması

Q71.3

Q72.3

Qiymətləndirmə

13.3.1

Yuxarı və aşağı ətrafın amputasiyası

100

Müddətsiz

13.3.2

Yuxarı ətrafın amputasiyası bazu oynağında bazı səviyyəsində və ya bazunun

çox qısa güdülü, protezləşməyə və ya amputasiyadan ilk bir il sonra bərpa

işlərinin (o cümlədən rekonstruktiv əməliyyata ehtiyac) aparılması üçün əks tibbi

göstərişlərin olması ilə

Müddətsiz

13.3.3

Yuxarı ətrafın bazu oynağı səviyyəsində və ya dirsək oynağından amputasiyası

61-80

Müddətsiz

13.3.4

Yuxarı ətrafın bazu səviyyəsində və ya dirsək oynağından amputasiyası,

protezləşməyə və ya amputasiyadan ilk bir il sonra bərpa işlərinin (o cümlədən

rekonstruktiv əməliyyata ehtiyac) aparılması üçün əks tibbi göstərişlərin olması

ilə

Müddətsiz

13.3.5

Said səviyyəsində amputasiya

Müddətsiz

13.3.6

Said səviyyəsində qısa güdüllü (2 sm qədər) amputasiya

Müddətsiz

13.3.7

Biləyin amputasiyası

Müddətsiz

13.3.8

Funksional əlverişli vəziyyətdə bazu oynağının ankilozu (əlin yüngül önə olan

vəziyyəti ilə aparma küncü 45 dərəcə) çiyin qurşağının yaxşı hərəkətliliyi zamanı

Müddətsiz

13.3.9

Funksional əlverişsiz vəziyyətdə bazu oynağının ankilozu və ya çiyin qurşağı

hərəkətliliyinin pozulması zamanı

Müddətsiz

13.3.10

Çiyin oynağının hərkətinin məhdudlaşması, o cümlədən bazu qurşağının (əlin

qalxması yalnız 120 dərəcəyə qədər rotasiyanın və aparmanın müvafiq

məhdudlaşması ilə)

Müddətsiz

13.3.11

əlin qaldırılması yalnız 90 dərəcəyə qədər rotasiyanın və aparmanın müvafiq

məhdudlaşması ilə

Müddətsiz

13.3.12

Cüzi dərəcəli bazu oynağı qeyri-stabilliyi, eləcə də nadir çıxıqlar (bir ildən sonra

və daha çox)

Müddətsiz

13.3.13

Orta dərəcəli bazu oynağı qeyri-stabilliyi, eləcə də daha təkrarlanan çıxıqlar

(ildə 2-3 dəfə)

20-30

Müddətsiz

13.3.14

Ağır dərəcəli bazu oynağı qeyri-stabilliyi, eləcə də sallanan oynaq, və daimi

oynaq çıxıqları

31-60

Müddətsiz

13.3.15

Körpücük sümüyünün psevdoartrozu

Müddətsiz

13.3.16

Körpücük sümüyünün mülayim psevdoartrozu

Müddətsiz

13.3.17

Bazu oynağında sərbəst hərəkət olduğu halda ətrafın 4 sm qədər qısalması

Müddətsiz

13.3.18

Bazu sümüyünün psevdoartrozu: stabil

Müddətsiz

13.3.19

Bazu sümüyünün psevdoartrozu: qeyri-stabil

Müddətsiz

13.3.20

Bisepsin uzun vətərinin hissəvi cırılması

Müddətsiz

13.3.21

Dirsək oynağının ankilozu, o cümlədən, qolun funksional əlverişli vəziyyədə

hərəkətinin olmaması

Müddətsiz

13.3.22

Funksional əlverişsiz vəziyyətdə dirsək oynağının ankilozu, iki tərəfli

zədələnmə zamanı

40-50

Müddətsiz

13.3.23

Funksional əlverişli vəziyyətdə qolun orta pronasiyası ilə 80 və 100 dərəcə

bucaq altında ankiloz

20-30

Müddətsiz

13.3.24

Dirsək oynağının cüzi dərəcə hərəkət məhdudiyyəti

(açılma/bükülmə 0-30-120° dək saidin sərbəst çevirmə hərəkətliliyi ilə)

Müddətsiz

13.3.25

Saidin rotasiya hərəkətliliyinin məhdudlaşması ilə bükülmənin mülayim

səviyyədə olması

20-30

Müddətsiz

13.3.26

Funksional əlverişli vəziyyətdə saidin hərəkətliliyinin izolya edilmiş olmamağı

(orta pronasiya)

Müddətsiz

13.3.27

Funksional əlverişsiz vəziyyətdə saidin hərəkətliliyinin izolya edilmiş olmamağı

Müddətsiz

13.3.28

Son supinasiya vəziyyətində saidin hərəkətliliyinin izolya edilmiş olmamağı

Müddətsiz

13.3.29

Sallanan dirsək oynağı

Müddətsiz

13.3.30

Saidin hər iki sümüklərinin psevdoartrozu stabil

Müddətsiz

13.3.31

Saidin hər iki sümüklərinin psevdoartrozu qeyri-stabil

Müddətsiz

13.3.32

Dirsək və ya mil sümüyünün psevdoartrozu

10-20

Müddətsiz

13.3.33

Bilək oynağının funksional əlverişli vəziyyətdə ankilozu (yüngül dorsal açılma)

Müddətsiz

100

13.3.34

Hər iki bilək oynağının funksional əlverişsiz vəziyyətdə ankilozu

Müddətsiz

13.3.35

Bilək oynağının hərəkətliliyinin məhdudlaşması, cüzi (açılma/bükülmə 30-

40°dək)

Müddətsiz

13.3.36

Bilək oynağının hərəkətinin mülayim məhdudlaşması

20-30

Müddətsiz

13.3.37

Bilək oynağı sümüklərinin və ya bir və ya bir neçə bilək sümüyünün

sınıqlarının bitişməsi, I dərəcə funksional pozulmalarla

10-30

Müddətsiz

13.3.38

Funksional əlverişli vəziyyətdə baş barmaq oynağının ankilozu

Müddətsiz

13.3.39

Əlin baş barmaq və əldarağı sümüklərinin funksional əlverişli vəziyyətdə

ankilozu

Müddətsiz

13.3.40

Barmağın funksional əlverişli vəziyyətdə ankilozu istifadə etmək imkanı ilə

Müddətsiz

13.3.41

Baş barmağın falanqasının olmaması

Müddətsiz

13.3.42

Baş barmağın distal falanqasının tam və əsas falanqasının hissəvi olmaması

Müddətsiz

13.3.43

Baş barmağın olmaması

Müddətsiz

13.3.44

Hər iki baş barmağın olmaması

Müddətsiz

13.3.45

Baş barmağın metakarpal sümüklə birgə olmaması

Müddətsiz

13.3.46

Bir barmağın (ikinci, orta, adsız və ya beşinci), və eləcədə, onlara aid əl

sümüklərinin hissələrinin olmaması

Müddətsiz

13.3.47

Baş barmaqla birgə iki barmağın olmaması II+III, II+IV

Müddətsiz

13.3.48

Digər kombinasiyada iki barmağın olmaması

Müddətsiz

13.3.49

Baş barmaq daxil olmaqla üç barmağın olmaması, II+III+IV

Müddətsiz

13.3.50

Baş barmaqla birgə dörd barmağın olmaması

Müddətsiz

13.3.51

Hər iki əldə əl sümükləri ilə birgə II - V barmaqların olmaması

Müddətsiz

13.3.52

Bir əlin bütün beş barmağın olmaması

Müddətsiz

13.3.53

10 barmağın olmaması

100

Müddətsiz

13.4.

Hər iki aşağı ətrafın istənilən səviyyədə travmatik amputasiyası Baldırın

travmatik amputasiyası

Aşıq-baldır oynağı və ayaq səviyyəsində travmatik amputasiya Koksartroz

(bud-çanaq oynağının artrozu)

Qonartroz (diz oynağının artrozu)

Digər artrozlar

T05.5

S88

S98

M16

M17

M19

101

Ətrafların digər qazınılma deformasiyaları

M21

Qiymətləndirmə

13.4.1

Hər iki aşağı ətrafın bud nahiyəsində amputasiyası, protezləşməyə və ya

amputasiyadan ilk bir il sonra bərpa işlərinin (o cümlədən rekonstruktiv

əməliyyata ehtiyac) aparılması üçün əks tibbi göstərişlərin olması ilə

100

Müddətsiz

13.4.2

Bud nahiyəsində hər iki aşağı ətrafın amputasiyası

90-100

Müddətsiz

13.4.3

Bir aşağı ətrafın bud, digərinin baldır səviyyəsində amputasiyası, protezləşməyə

və ya amputasiyadan ilk bir il sonra bərpa işlərinin (o cümlədən rekonstruktiv

əməliyyata ehtiyac) aparılması üçün əks tibbi göstərişlərin olması ilə

90-100

Müddətsiz

13. 4.4

Bir aşağı ətrafın bud, digərinin baldır səviyyəsində amputasiyası

protezləşmədən sonra

Müddətsiz

13.4.5

Bir yuxarı və aşağı ətrafın amputasiyası, protezləşməyə və ya amputasiyadan

ilk bir il sonra bərpa işlərinin (o cümlədən rekonstruktiv əməliyyata ehtiyac)

aparılması üçün əks tibbi göstərişlərin olması ilə

90-100

Müddətsiz

13.4.6

Bir yuxarı və aşağı ətrafın amputasiyası protezləşmədən sonra

Müddətsiz

13.4.7

Ətrafın bud-çanaq oynağı səviyyəsində amputasiyası və ya budun çox qısa

güdülünün olması, protezləşməyə və ya amputasiyadan ilk bir il sonra bərpa

işlərinin (o cümlədən rekonstruktiv əməliyyata ehtiyac) aparılması üçün əks tibbi

göstərişlərin olması ilə

Müddətsiz

13.4.8

Budun orta 1/3 səviyyəsində amputasiyası

Müddətsiz

13.4.9

Budun aşağı 1/3 səviyyəsində ətrafın amputasiyası protezləşməyə tibbi əks

göstərişlərin olması ilə və ya amputasiyadan ilk bir il sonra bərpa işlərinin

aparılması üçün (o cümlədən rekonstruktiv əməliyyata ehtiyac)

Müddətsiz

13.4.10

Güdülün və oynaqların yetərli qabiliyyəti ilə ətrafın baldır səviyyəsində

amputasiyası

Müddətsiz

13.4.11

Güdülün və oynaqların yetərsiz qabiliyyəti ilə ətrafın baldır səviyyəsində

amputasiyası

Müddətsiz

13.4.12

Hər iki aşağı ətrafın baldır səviyyəsində amputasiyası protezləşmədən sonra

70-80

Müddətsiz

102

13.4.13

Hər iki aşağı ətrafın baldır səviyyəsində amputasiyası birtəfəli funksional

əlverişsiz vəziyyətdə

80-90

Müddətsiz

13.4.14

Hər iki aşağı ətrafın baldır səviyyəsində amputasiyası ikitəfəli funksional

əlverişsiz vəziyyətdə

90-100

Müddətsiz

13.4.15

Pəncənin birtərəfli Piroqova görə amputasiyası

Müddətsiz

13.4.16

Pəncənin Şopar oynağı səviyyəsində güdülü: ikitərəfli

Müddətsiz

13.4.17

Pəncənin Şopar oynağı səviyyəsində güdülü: birtərəfli

Müddətsiz

13.4.18

Pəncənin Şopar oynağı səviyyəsində güdülü: birtəfəli, pəncənin-qeyri-düzgün

vəziyyəti ilə

40-50

Müddətsiz

13.4.19

Pəncənin Şopar oynağı səviyyəsində güdülü: ikitərəfli pəncənin qeyri-düzgün

vəziyyəti ilə

Müddətsiz

13.4.20

Pəncənin Lisfrank oynağı səviyyəsində güdülü və ya Şopar oynağı

səviyyəsində ayaq daraq sümükləri güdülü

Müddətsiz

13.4.21

Lisfranku-ya görə güdül və ya Şopara görə ayaq daraq sümükləri güdülü:

birtərəfli pəncənin qeyri-düzgün vəziyyəti ilə

Müddətsiz

13.4.22

Lisfranku-ya görə güdül və ya Şopara görə ayaq daraq sümükləri güdülü:

ikitərəfli

Müddətsiz

13.4.23

Ayaq barmağının amputasiyası

Müddətsiz

13.4.24

Pəncənin baş barmağının amputasiyası

Müddətsiz

13.4.25

Ayaq baş barmağının amputasiyası 1-ci daraq sümüyünün itirilməsi ilə

Müddətsiz

13.4.26

Ayaq barmaqlarının II-V və ya I-III amputasiyası

Müddətsiz

13.4.27

Bir ayaqda bütün barmaqların amputasiyası

Müddətsiz

13.4.28

İki ayaqda bütün barmaqların amputasiyası

Müddətsiz

13.4.29

Hər iki bud-çanaq oynağının ankilozu

Müddətsiz

13.4.30

Bud-çanaq oynağının hərəkətinin cüzi məhdudlaşması: birtərəfli

Müddətsiz

13.4.31

Bud-çanaq oynaqlarının hərəkətinin cüzi məhdudlaşması: ikitərəfli

20-30

Müddətsiz

13.4.32

Bud-çanaq oynaqlarının hərəkətinin orta dərəcə məhdudlaşması: birtərəfli

Müddətsiz

13.4.33

Bud-çanaq oynaqlarının hərəkətinin orta dərəcə məhdudlaşması: ikitərəfli

Müddətsiz

13.4.34

Bud-çanaq oynaqlarının hərəkətinin təzahür edən məhdudlaşması: birtərəfli

Müddətsiz

13.4.35

Bud-çanaq oynaqlarının hərəkətinin təzahür edən məhdudlaşması: ikitərəfli

70-80

Müddətsiz

103

13.4.36

Budun displaziyası (yarımçıxıq) tam immobilizasiya müddətinə

100

1 il

13.4.37

Budun displaziyası (yarımçıxıq) tam immobilizasiya müddətinin başa

çatmasından sonra müalicəsinin sonuna qədər

1 il

13.4.38

Bud-çanaq oynağının rezeksiyası mülayim pozuntular

40-50

1 il

13.4.39

Bud-çanaq oynağının(hər iki) rezeksiyası təzahür edən pozuntular

1 il

13.4.40

Ayağın 2,5-4 sm qısalması

1 il

13.4.41

Ayağın 4-7 sm qısalması

Müddətsiz

13.4.42

Ayağın 7 sm-dən çox qısalması

Müddətsiz

13.4.43

Bud sümüyünün psevdoartrozu mülayim pozuntularla

1 il

13.4.44

Bud sümüyünün psevdoartrozu təzahür edən pozuntularla

1 il

13.4.45

Hər iki diz oynağın funksional əlverişli vəziyyətdə ankilozu (10-15 dərəcə

bükülmə)

Müddətsiz

13.4.46

Hər iki diz oynağın funksional əlverişli vəziyyətdə ankilozu

Müddətsiz

13.4.47

Funksional əlverişsiz vəziyyətdə diz oynağının ankilozu

1 il

13.4.48

Diz oynağının qeyri-stabilliyi, yüngül pozuntular

1 il

13.4.49

Diz oynağının qeyri-stabilliyi, mülayim pozuntular

1 il

13.4.50

Diz oynağının hərəkətliliyinin pozulması cüzi dərəcə: birtərəfli

1 il

13.4.51

Diz oynağının hərəkətliliyinin pozulması cüzi dərəcə: ikitərəfli

10-20

1 il

13.4.52

Diz oynağının hərəkətliliyinin pozulması mülayim dərəcə: birtərəfli

1 il

13.4.53

Diz oynağının hərəkətliliyinin pozulması mülayim dərəcə: ikitərəfli

1 il

13.4.54

Diz oynaqlarının qığırdağının təzahür edən zədələnməsi (məsələn, diz

qapağının xondromalyasiyası II—IV mərhələ): birtərəfli

1 il

13.4.55

Diz oynaqlarının qığırdağının təzahür edən zədələnməsi (məsələn, diz

qapağının xondromalyasiyası II—IV mərhələ): ikitərəfli

1 il

13.4.56

Qamış sümüyünün psevdoartrozu

20-30

1 il

13.4.57

İncik sümüyünün psevdoartrozu

1 il

13.4.58

Funksional əlverişli vəziyyətdə aşıq-baldır oynağının ankilozu (ayaqaltı bükmə

5 -15 dərəcə)

1 il

13.4.59

Aşıq-baldır oynağının funksional əlverişsiz vəziyyətdə ankilozu

Müddətsiz

13.4.60

Bir ətrafın barmaqlarının funksional əlverişli vəziyyətdə ankilozu

Müddətsiz

104

13.4.61

Bir ətrafın barmaqlarının funksional əlverişsiz vəziyyətdə ankilozu

Müddətsiz

13.4.62

Ayaq barmaqlarının ankilozu və ya əyilməsi baş barmaqdan başqa

Müddətsiz

13.4.63

Baş barmaq oynaqlarının funksional əlverişli vəziyyətdə ankilozu

Müddətsiz

13.5

Dorsopatiyalar

M40-M54

13.5-ci bəndə dair qeyd:

Tibbi-sosial ekspertiza zamanı insan orqanizminin dorsopatiyalardan irəli gələn sümük-əzələ sisteminin funksiya pozuntularının dərəcəsinin

kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi ağır sindrom davamlılığın və təzahür dərəcəsinə, onurğa sütununun hərəkətliyinin məhdudlaşmasına və yuxarı və

aşağı ətrafların funksiya pozuntularına əsaslanır, ifrazat orqanlarının funksiya pozuntuları da nəzərə alınır.

Bu halda aşağıdakı prinsiplər rəhbər tutulur:

qeyri-davamlı cüzi ağrı sindromu və onurğa sütununun hərəkətliyinin cüzi məhdudlaşması, yuxarı və aşağı ətrafların funksiyalarının cüzi

pozuntusu, sidiyin və nəcisin cüzi saxlanılmaması ilə müşayiət olunan patologiya zamanı 10-20 bal verilir;

demək olar ki, daimi və ya tez-tez kəskinləşən ağrı sindromu, onurğa sütununun hərəkətliyinin mülayim məhdudlaşması, yuxarı və aşağı ətrafların

funksiyalarının mülayim pozuntusu, sidiyin və nəcisin orta dərəcəli saxlanılmaması ilə müşayiət olunan patologiya zamanı 40-60 bal verilir;

daimi və ya tez-tez kəskinləşən ağrı sindromu.onurğa sütununun hərəkətliyinin təzahür edən məhdudlaşması, yuxarı və aşağı ətrafların

funksiyalarının təzahür edən pozuntusu, sidiyin və nəcisin ağır dərəcəli saxlanmaması ilə müşayiət olunan patologiya zamanı 70-90 bal verilir;

onurğa sütununun təzahür edən statodinamik funksiyasının pozuntuları, yuxarı və aşağı ətrafların funksiyalarının əhəmiyyətli təzahür edən

pozuntusu.

Gigiyenik vasitələrin istifadə edilməsinin qeyri-mümkünlüyü və digər şəxslərin daimi qulluğunda ehtiyac olduğu zaman sidiyin və nəcisin ağır dərəcəli

saxlanılmaması ilə müşayiət olunan patologiya zamanı 10 bal verilir.

13.5.1

Kifoz və lordoz

M40

Skolioz

M41

Ostexondroz

M42

Digər deformasiya edən dorsopatiyalar

M43

Ankilozlaşan spondilit

M45

Digər iltihabi spondilopatiyalar

M46

Spondilyoz

M47

Digər spondilopatiyalar

M48

Digər rubrikalarda təsnif olunan xəstəliklərdə spondilopatiya

M49

Boyun şöbəsinin fəqərəarası disklərinin zədələnməsi

M50

Digər şöbələrin fəqərəarası disklərinin zədələnmələri

M51

105

Digər rubrikalarda təsnif olunmayan başqa dorsopatiyalar

M53

Dorsalgiya

M54

Qiymətləndirmə

13.5.1.1

Onurğa sütununun boyun nahiyəsində hərəkətliliyin cüzi məhdudlaşması:

bükmə zamanı çənəaltı döş sümüyünə 2-3 sm çatmır, açılma və rotasiya

saxlanılıb, başın yanlara əyilməsi normadan 10 dərəcədən çox

məhdudlaşmayıb, daimi olmayan cüzi ağrı sindromu ilə;

Onurğa sütununun döş və bel nahiyəsinin hərəkətliliyinin cüzi məhdudlaşması:

onurğa sütunu (7-ci boyun 5-ci bel fəqərəsinin tin çıxıntıları arasında) 7-9 sm

böyüyür, açılması zamanı - 3-4 sm kiçilir, yana əyilmələr 30-40 dərəcəyə

bərabərdir;

Yuxar ətrafların funksiyalarının cüzi pozuntusu: yüngül paraparez, yüngül distal

və ya mülayim proksimal paraparez, yuxarı ətrafın distal və ya proksimal və ya

tam mülayim monoparezi;

Aşağı ətrafların funksiyalarının cüzi pozuntusu: yüngül parapraez, yüngül

proksimal və ya mülayim distal paraparez, təzahür edən və ya əhəmiyyətli

təzahür edən distal monoparez, distal monoplegiya, mülayim distal monoparez;

Sidiyin (8 saata 400 ml) və ya nəcisin (yelin çıxması) saxlanmamasının yüngül

dərəcəsi

10-30

1 il

13.5.1.2

Boyun nahiyəsində onurğa sütunu hərəkətliliyinin məhdudlaşması: bükülmə

zamanı çənəaltı nahiyə döş sümüyünə 4,5 sm çatmır, rotasiya 25-45 dərəcə

məhdudlaşır, başın yana əyilməsi 30-50 dərəcə məhdudlaşır, mülayim demək

olar daimi və ya tez-tez kəskinləşən ağrı sindromu ilə;

Döş və bel nahiyəsində hərəkətliliyin mülayim dərəcədə məhdudiyyəti: bükülmə

zamanı sütunun uzunluğu 4-5 sm artır, açılma zamanı azalma 2-3 sm;

Yuxarı ətraf hərəkətliliyinin mülayim pozuntusu: mülayim paraparez, mülayim

distal və ya təzahür edən proksimal paraparez, təzahür edən və əhəmiyyətli

təzahür edən distal monoparez, distal monoplegiya, əhəmiyyətli təzahür edən

40-60

Müddətsiz

106

proksimal paraparez və ya proksimal paraplegiya, təzahür edən, əhəmiyyətli

təzahür edən monoparez, yuxarı ətraf monoplogiyası;

Aşağı ətraf hərəkətliliyinin mülayim pozuntusu: mülayim paraparez, təzahür

edən distal və ya mülayim proksimal paraparez, təzahür edən və əhəmiyyətli

təzahür edən proksimal monoparez, proksimal monoplogiya, təzahür edən,

əhəmiyyətli təzahür edən monoparez, aşağı ətraf monoplogiyası;

Sidiyin (8 saatda 400-600 ml) və nəcisin (formalaşmış nəcisin)

saxlanmamasının orta dərəcəsi

13.5.1.3

Onurğa sütununun boyun nahiyəsində hərəkətin təzahür edən məhdudluğu:

bükülmə zamanı çənəaltı nahiyə ilə döş arasında məsafə 6 sm-dan çox, rotasiya

və yan hərəkətlər 50-70 dərəcəyə qədər məhdudlaşır, təzahür edən daimi və ya

tez-tez baş verən kəskinləşən bel ağrıları ilə;

Döş və bel nahiyəsində hərəkətliliyin təzahür edən dərəcədə məhdudiyyəti:

bükülmə zamanı sütunun uzunluğu 3 sm-dan artıq böyümür, açılma zamanı 1

sm-dan çox azalmır, yana əyilmələr -10 dərəcədən artıq deyil;

Yuxarı ətraf funksiyalarının təzahür edən pozuntusu: təzahür edən paraparez,

əhəmiyyətli təzahür edən proksimal paraparez və ya proksimal paraplegiya;

təzahür edən distal paraparez yuxarı ətraflarda;

Aşağı ətraf funksiyalarının əhəmiyyətli pozuntusu: təzahür edən paraparez,

əhəmiyyətli təzahür edən distal paraparez, distal paraplegiya və ya təzahür

edən proksimal;

Distal paraplegiya və ya təzahür edən proksimal paraparez aşağı ətraflarda;

Sidiyin (8 saatda 600 ml və daha çox) və nəcisin (formalaşmış nəcisin)

saxlanmamasının ağır dərəcəsi

70-90

Müddətsiz

13.5.1.4

Onurğa sütunun statodinamik funksiyasının əhəmiyyətli pozuntusu (müstəqil

hərəkətin, yataqdan durmanın, bir vəziyyətin alınmasının və saxlanılmasının,

yerdəyişmənin);

Beldə olan əhəmiyyətli ağrılarla;

Yuxarı ətraf funksiyalarının əhəmiyyətli pozuntusu: əhəmiyyətli distal paraparez,

distal paraplegiya, əhəmiyyətli təzahür edən paraparez, paraplegiya;

100

Müddətsiz

107

Aşağı ətraf funksiyalarının əhəmiyyətli pozuntusu: əhəmiyyətli təzahür edən

proksimal paraparez, proksimal paraplegiya, əhəmiyyətli təzahür edən

paraparez, paraplegiya;

Digər insanların daimi yardımına ehtiyac;

Gigiyenik vasitələrin istifadəsinin qeyri-mümkünlüyü ilə sidiyin və nəcisin

saxlanmamasının ağır dərəcəsi

13.6.

Kəllənin və üz sümüklərinin sınığı

S02

Başın hissəsinin travmatik amputasiyası

S08

Başın travmalarının nəticələri

T90

Dərinin atrofik zədələnmələri

L90

Qiymətləndirmə

13.6.1.

Kəllə sümüklərinin cüzi çatışmazlıqları (3x1 sm və az) plastika ilə

10-20

1 il

13.6.2

Kəllə sümüklərinin mülayim və təzahür edən çatışmazlıqları (3x1 sm və çox)

plastika ilə

1 il

13.6.3

Kəllə sümüklərinin mülayim və təzahür edən çatışmazlıqları (3x1 sm və çox)

örtülməmiş (plastikası mümkün olmayan)

Müddətsiz

13.6.4

Üzün (kəllə sümüyünün) cüzi eybəcərləşməyə gətirən sümük və dəri

strukturalarının həcmi və zədələnmə strukturasına görə cüzi çatışmazlıqları

10-30

1 il

13.6.5

Üzün (kəllə sümüyünün) mülayim və təzahür edən eybəcərləşməyə gətirən

sümük və dəri strukturalarının həcmi və zədələnmə strukturasına görə

mülayim və təzahür edən çatışmazlıqları

1 il

13.6.6

Burunun hissəvi itirilməsi, yəhərə bənzər burun

1 il

13.6.7

Burunun tam itirilməsi

Müddətsiz

14. Yenitörəmələr (C00-D48)

14-cü bəndə dair qeyd:

Törəmələr zamanı insan orqanizmi funksiyalarının davamlı pozuntularının təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi əsasən törəmənin

orqan və orqanizmlərdə lokalizasiyasına; törəmənin ölçüsü, diaqnozda T (tumor) simvolu ilə işarələnir; böyümənin anatomik formasına (endofit,

ekzofit, qarışıq); böyümə sürətinə; orqan divarına siraət etmə dərəcəsinə (invaziya dərəcəsi); xərçəngin gistoloji quruluşuna və differensiasiya

dərəcəsinə, bədxassəliyin gistoloji dərəcəsinə; regionar limfatik düyünlərin zədələnməsi xüsusiyyətinə əsaslanır. Uzaq metastazların olub

108

olmaması (yuxarıda qeyd edilmiş meyarlar TNM sistemi üzrə təsnifatda öz əksini tapmışdır); adaptasiya və kompensasiya imkanı;

fəsadlaşmaların

olması nəzərə alınır.

14.1

Tənəffüs və döş qəfəsi orqanlarının bədxassəli yenitörəmələri

C30-C39

14.1.1

Bronxların və ağciyərin bədxassəli yenitörəməsi

C34

Qiymətləndirmə

14.1.1.1

Radikal müalicə aparıldıqdan sonra yüksək differensiasiyalı T1-N2 M0

törəmənin müalicəsindən sonra ilk 5 il ərzində

40-60

1 il

14.1.1.2

IIA-B və IIIA mərhələlərində aşağı differensiasiya olunan törəmənin

müalicəsindən sonra ilk 5 il ərzində; III-IV mərhələdə törəmənin müalicəsinin

şübhəli nəticələrində; bronxial və qida borusu fistulaları, plevra empieması

formasında təzahür edən fəsadlaşmalar zamanı

61-80

1 il

14.1.1.3

IV mərhələ residivlərin, uzaq metastazların olduğu və törəmələrin müalicə

olunması qeyri-mümkün olduğu halda müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

81-100

Müddətsiz

14.2

Həzm orqanlarının bədxassəli yenitörəmələri

C15-C26

14.2.1

Qida borusunun bədxassəli yenitörəməsi

C15

Qiymətləndirmə

14.2.1.1

I-IIA mərhələsində yüksək differensiasiyalı törəmənin radikal müalicəsindən

sonra ilk 5 il ərzində

40-60

1 il

14.2.1.2

IIB-III mərhələsində birdəfəlik və ya çoxdəfəlik əməliyyatlar, şüa terapiyası

aparıldığı halda müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

61-80

1 il

14.2.1.3

IV mərhələnin müalicəsindən, şüa terapiyasından, kimya terapiyasından sonra

ilk 5 il ərzində; törəmənin inkişaf etməsinin davam edib etməməsindən asılı

olaraq

81-100

Müddətsiz

14.2.2

Mədənin bədxassəli yenitörəməsi

C16

Qiymətləndirmə

14.2.2.1

Əməliyyatdan sonrakı fəsadlaşmaların olmadığı halda IA-IB mərhələdə yüksək

differensiasiya olan törəmənin radikal aparılmış müalicəsindən sonra

müalicənin ilk 2 ili ərzində

40-60

1 il

14.2.2.2

Subtotal rezeksiya, qastroektomiya zamanı aparılan müalicədən sonra ilk 2 il

ərzində

61-80

1 il

109

14.2.2.3

IV mərhələdə aparılan müalicədən sonra ilk iki il ərzində, residiv, uzaq

metastazlar, törəmənin inkişaf etməsi və əhəmiyyətli təzahür edən ağrı

sindromu olduqda

81-100

Müddətsiz

14.2.3

Bağırsağın bədxassəli törəməsinin götürülməsindən sonra

C17-C20

Qiymətləndirmə

14.2.3.1

Məğbul klinik proqnoz olduğu zamanı bağırsağın I-II mərhələsində bədxassəli

törəməsinin və ya bağırsağın lokallaşmış karsinoidinin müsariqədaxili

anastomozun qoyulması (sfinkter qoruyan operativ müalicə) ilə radikal

götürülməsindən sonra ilk 2 il ərzində

40-60

1 il

14.2.3.2

Şübhəli klinik proqnoz olduğu zamanı iliostoma, kolostoma, süni arxa keçid kimi

süni dəliklərə qulluq edilməsində ehtiyac kimi əməliyyatdan sonrakı

fəsadlaşmaların olması ilə I-III mərhələdə radikal müalicədən sonra ilk 2 il

ərzində

61-80

1 il

14.2.3.3

2 il müalicədən sonra residiv, uzaq metastazlar olmadan, orqanizmin

funksiyalarının pozulması, qida çatışmazlığı (zülal-enerji çatışmazlığı)

dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.2.3.4

IV mərhələdə poliativ cərrahi müalicə və kimyəvi dərman, şüa müalicəsindən

sonra 5 il ərzində

90-100

Müddətsiz

14.2.3.5

İliostoma, kolostoma, süni arxa keçid kimi süni dəliklərə qulluq edilməsində

ehtiyac kimi əməliyyatdan sonrakı fəsadlaşmaların olması ilə IV mərhələdə

operativ müalicədən sonra residiv, uzaq metastaslar və törəmənin inkişaf

etməsi halında

90-100

Müddətsiz

14.2.4

Qaraciyərin və qaraciyərdaxili öd axacaqlarının bədxassəli yenitörəməsi

C22

Qiymətləndirmə

14.2.4.1

Şüa terapiyası, şübhəli klinik proqnoz olduğu halda I-III mərhələlərin radikal

müalicəsindən sonra ilk 5 il ərzində

61-80

1 il

14.2.4.2

Törəmənin IV mərhələ inkişaf etməsi, dağılması, uzaq metastazların və

əhəmiyyətli təzahür edən ağrı sindromu halında operativ müalicədən sonra ilk

5 il ərzində

81-100

Müddətsiz

110

14.2.5

Öd kisəsi, öd yolları və fater məməciklərinin bədxassəli törəmələrin

götürülməsindən sonrakı hallar

C23-C24

Qiymətləndirmə

14.2.5.1

Fəsadsız keçən I-II mərhələdə radikal müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

40-60

1 il

14.2.5.2

Şüa və kimya terapiyasının aparılmasında ehtiyacın, əməliyyatdan sonrakı

fəsadlaşmaların olduğu halda operativ müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

61-80

1 il

14.2.5.3

Residivlər, uzaq metastazlar, törəmənin böyüməsi, əhəmiyyətli dərəcədə

təzahür edən ağrı sindromu olduğu halda IV mərhələdə şiş əlaeyhinə spesifik

müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

81-100

2 il

14.2.5.4

5 il müalicədən sonra residiv, uzaq metastazlar olmadan, orqanizmin

funksiyalarının pozulması, qida çatışmazlığı (zülal-enerji çatışmazlığı)

dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.2.6

Mədəaltı vəzinin bədxassəli yenitörəməsi

C25

Qiymətləndirmə

14.2.6.1

Fəsadsız keçən I-II mərhələdə (və ya xərçəng in siti) radikal müalicəsindən

sonra ilk 5 il ərzində

70-80

1 il

14.2.6.2

III-IV mərhələdə şiş əleyhinə spesifik müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

100

Müddətsiz

14.3

Sidik yollarının bədxassəli yenitörəmələri

C64-C68

14.3.1

Böyrəyin, böyrək ləyənindən başqa bədxassəli yenitörəməsi

C64

Böyrək ləyənlərinin bədxassəli yenitörəməsi

C65

Qiymətləndirmə

14.3.1.1

Törəmənin I mərhələsində böyrəklərin hüceyrə karsinomasının

(hipernefroma) radikal götürülməsindən sonra müalicənin ilk 5 ili ərzində

1 il

14.3.1.2

Törəmənin II mərhələsində böyrək ləyəninin radikal götürülməsindən sonra

müalicənin ilk 2 ili ərzində

1 il

14.3.1.3

2 il müalicədən sonra, orqanizmin funksiyalarının pozulması dərəcəsinin (cüzi,

mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən), fəsadlaşmaların və (və ya)

yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

111

14.3.1.4

Törəmənin I-II mərhələsində böyrək ləyəninin, o cümlədən, böyrəyin, sidik

axarının radikal götürülməsindən sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.3.1.5

Böyrək ləyəninin, o cümlədən, böyrəyin, sidik axarının radikal götürülməsindən

sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.3.1.6

I və II mərhələli nefroblastomanın radikal götürülməsindən sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.3.1.7

Spesifik müalicədən sonra (II-III) nefroblastomanın radikal götürülməsindən

sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.3.1.8

5 il spesifik müalicədən sonra, orqanizmin funksiyalarının pozulması

dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılıq olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.3.2

Sidik kisəsinin bədxassəli yenitörəməsi

C67

Qiymətləndirmə

14.3.2.1

Sidik kisəsinin I mərhələ bədxassəli törəməsinin radikal götürülməsindən

sonra ilk 2 il ərzində

1 il

14.3.2.2

Sidik kisəsinin II-III mərhələ bədxassəli törəməsinin radikal götürülməsindən

sonra ilk 5 il ərzində

70-80

1 il

14.3.2.3

Törəmənin radikal götürülməsindən 5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür

edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.4

Göz, baş beyin və mərkəzi sinir sisteminin digər şöbələrinin bədxassəli

yenitörəmələri

C69-C72

14.4.1

Baş beyinin bədxassəli yenitörəməsi

C71

Qiymətləndirmə

14.4.1.1

Törəmənin radikal götürülməsinə zəmanət verilmədiyi halda

1 il

14.4.1.2

Törəmənin radikal götürülməsindən sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür

81-100

10-80

2 il

1 il

112

edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

14.4.2

Onurğa beyninin bədxassəli yenitörəməsi

C72.0

At quyruğunun bədxassəli yenitörəməsi

C72.1

Baş beynin və mərkəzi sinir sisteminin digər şöbələrinin yuxarıda göstərilən bir

və ya bir neçə lokalizasiyasından kənara çıxan zədələnməsi

C72.8

Mərkəzi sinir sisteminin dəqiqləşdirilməmiş şöbəsinin bədxassəli yenitörəməsi

C72.9

Beyinciyin bədxassəli yenitörəməsi

C71.6

Qiymətləndirmə

14.4.2.1

Cüzi funksional pozuntularla törəmənin erkən mərhələdə radikal götürülməsi ilə

1 il

14.4.2.2

Törəmənin radikal götürülməsindən 2 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.5

Qırtlağın bədxassəli yenitörəməsi

C32

Qiymətləndirmə

14.5.1

Radikal mülicədən sonra ilk 5 il ərzində müşayiət edən fəsadlaşmalar olmadan

1 il

14.5.2

Radikal mülicədən sonra ilk 5 il ərzində müşayiət edən fəsadlaşmalar olduqda

81-100

Müddətsiz

14.5.3

Qırtlağın hissəvi itirilməsi-qırtlağın rezeksiyası (orqansaxlayıcı əməliyyat)

1 il

Qiymətləndirmə

14.5.3.1

I-II mərhələ qırtlaq xərçənginə görə qırtlağın rezeksiyasından kimya terapiya,

şüa müalicəsindən sonra ilk 5 il ərzində, o cümlədən nitq və udqunma

funksiyasının pozulması ilə

40-60

1 il

14.5.3.2

III-IV mərhələdə şüa və kimya terapiya müalicəsində sonra ilk 5 il ərzində

2 il

14.5.3.3

Törəmənin radikal götürülməsindən 5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olması ilə olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.6

Kişi cinsiyyət orqanlarının bədxassəli yenitörəmələri

C60-C63

113

14.6.1

Kişi cinsiyyət üzvünün bədxassəli yenitörəməsi

C60

Qiymətləndirmə

14.6.1.1

Kişi cinsiyyət orqanının hissəvi amputasiyasından sonra erkən (I mərhələdə)

müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.6.1.2

Kişi cinsiyyət orqanının amputasiyasından sonra (I-II mərhələdə) müalicədən

sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.6.1.3

Kişi cinsiyyət orqanının mağaralı cimslərin amputasiyasından sonra (II-III

mərhələdə) müalicədən sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.6.1.4

Daha yüksək mərhələlərdə törəmənin götürülməsindən sonra ilk 5 il ərzində

80-90

1 il

14.6.2

Xayanın bədxassəli yenitörəməsi

C62

Qiymətləndirmə

14.6.2.1

I-II mərhələdə seminom və ya qeyri-seminom törəmənin radikal

götürülməsindən sonra ilk 2 il ərzində

1 il

14.6.2.2

Törəmənin radikal götürülməsindən 2-5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.6.2.3

II-III mərhələdə seminom və ya qeyriseminom törəmənin radikal götürülməsi

şüa və kimya terapiyadan sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.6.3

Prostat vəzinin bədxassəli yenitörəməsi

C61

Qiymətləndirmə

14.6.3.1

I mərhələdə prostat vəzin bədxassəli törəməsinin radikal götürülməsindən

sonra ilk 2 il ərzində

1 il

14.6.3.2

Prostat vəzin bədxassəli törəməsinin I- II mərhələdə radikal götürülməsindən

sonra ilk 2 il ərzində

1 il

14.6.3.3

Orta dərəcəli differensiasiya ilə II- III mərhələlərdə törəmənin radikal

götürülməsindən sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.6.3.4

Uzunmüddətli hormonal terapiyada ehtiyac halında radikal götürülmədən

sonra ilk 5 ili ərzində

1 il

114

14.6.3.5

Törəmənin radikal götürülməsindən və ya spesifik hormonal, kimya, şüa

terapiyasından 2-5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının pozulması dərəcəsinin

(cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən), fəsadlaşmaların və (və

ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq metastazların olmasından asılı

olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.6.3.6

Fəsadların olması ilə IV mərhələdə operativ müalicədən 5 il ərzində (çanaqüstü

nahiyədə fəaliyyət göstərən sidik fistulası), törəmənin artması, uzaq

metastazların olduğu halda

81-100

Müddətsiz

14.7

Süd vəzisinin bədxassəli yenitörəməsi

C50

Qiymətləndirmə

14.7.1

I mərhələdə kəsilib götürülməsindən 5 il ərzində

1 il

14.7.2

I-II mərhələdə kəsilib götürülməsindən 5 il ərzində

1 il

14.7.3

II-III mərhələdə kəsilib götürülməsindən sonra 5 il ərzində

1 il

14.7.4

Süd vəzi bədxassəli törəməsi ətraf orqanlara metastaz ilə IV mərhələ

81-100

Müddətsiz

14.7.5

Orqan saxlayıcı əməliyyat və süa terapiyasından sonra və ya hormonal

müalicə alan

1il

14.7.6

Sektoral rezeksiyasından sonra limfa disseksiyanın aparılması

1il

14.7.7

Limfostaz I dərəcə konservativ müalicə və kompression əlcəklərin geyinilməsi

ilə müalicə alan

1il

14.7.8

Mastoektomiyadan sonra rezektabel residivn olması

1il

14.7.9

I-II mərhələdə götürlməsindən 5 il ərzində

1il

14.7.10

Orqan saxlayıcı əməliyyat, kiməvi dərman müalicəsi və şüa terapiyasından

sonra

1il

14.7.11

Mastoektomiyadan sonra hormonal müalicə alan, I dərəcə limfostazla

1il

14.7.12

Limfostaz II dərəcə (konservotiv müalicə ilə tam müalicə olmayan)

1il

14.7.13

Mastoektomiyadan sonra kimyəvi dərman müalicəsi və ya şüa terapiyası

1il

14.7.14

Mastoektomiyadan sonra rekonstruktiv əməliyyatın aparılması

1il

14.7.15

Orqan saxlayıcı əməliyyatdan sonra onkoplastik əməliyyatların aparılması

1il

14.7.16

Mastoektomiyadan sonra kimyəvi dərman müalicəsi və ya şüa terapiyasından

sonra hormonal terapiya alan

1il

115

14.7.17

Mastoektomiya və limfostaz III dərəcə ( müalicəsi yalnız cərrahi yolla aparıla

bilər)

1il

14.7.18

Əməliyyat önü kimyəvi dərman müalicəsi alan süd vəzi xərçənginin residivi

olan xəstələr

1il

14.7.19

Əməliyyatdan sonra kimyəvi və şüa terapiya müalicəsi alan xəstələr

1il

14.7.20

Limfostaz II-III dərəcə (müalicəsi yalnız cərrahi yolla aparıla bilər)

1il

14.7.21

Orqanizmin əməliyyat keçirilən tərəfində yuxarı ətrafda müşahidə edilən

elefantiaz

1il

14.7.22

İki tərəfli mastoektomiya keçirən

1il

14.7.23

İkitərəfli süd vəzisi xərçəngi olan, birtərəfli mastektomiya və digər tərəfdə

orqansaxlayıcı əməliyyatdan sonra

1il

14.7.24

İkitərəfli mastektomiya və ya kimyəvi dərman müalicəsi(o cümlədən target)

və/və ya süa terapiyası

1il

14.7.25

İkitərəfl orqansaxlayıcı əməliyyatdan və şüa terapiyası alan xəstələr

1il

14.7.26

Uzaq dissiminasiyası olmayan əməliyyat önü kimya terapiya və ya hormonal

terapiya alan qeyri rezektabil xəstələr

1il

14.7.27

Uzaq dissiminasiyası olmayan əməliyyat önü kimyəvi dərman müalicəsi, şüa

terapiyası və ya hormonal terapiya alan qeyri rezektabil xəstələr

100

Müddətsiz

14.7.28

Süd vəzi bədxassəli törəməsi IV mərhələ, ətraf orqanlara metastaz ilə

90-100

Müddətsiz

14.7.29

Solitar və ya çox saylı uzaq metastazları olan xəstələr

90-100

Müddətsiz

14.7.30

Yerli yayılmış diffuz süd vəz xərçənginin (pansir forma) döş qəfəsi, qoltuqaltı

nahiyyəyə, yuxarı ətrafa və ya digər süd vəzisinə bir başa yayılan hallarda

90-100

Müddətsiz

14.8

Qadın cinsiyyət orqanlarının bədxassəli törəmələri

C53-C58

14.8.1

Uşaqlıq boynunun bədxassəli törəməsinin götürülməsindən sonra

C53

Qiymətləndirmə

14.8.1.1

I mərhələdə törəmənin götürülməsindən ilk 2 il ərzində

1 il

14.8.1.2

I-II mərhələdə uşaqlıq boynu törəməsinin götürülməsindən 5 il ərzində

50-60

1 il

14.8.1.3

Daha yüksək (II- III) mərhələlərdə törəmənin götürülməsindən sonra

2 il

14.8.1.4

Törəmənin radikal götürülməsindən 2-5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür

81-100

10-80

2 il

1 il

116

edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

14.8.2

Uşaqlıq cisminin bədxassəli yenitörəməsi

C54

Qiymətləndirmə

14.8.2.1

I-II mərhələdə törəmənin götürülməsindən sonra

1 il

14.8.2.2

Daha yüksək (III-IV) mərhələlərdə götürülməsindən ilk 5 il ərzində

2 il

14.8.2.3

Törəmənin radikal götürülməsindən 2 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür

edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.8.3

Yumurtalığın bədxassəli yenitörəməsi

C56

Qiymətləndirmə

14.8.3.1

I-II mərhələsində yumurtalığın bədxassəli törəməsinin götürülməsindən sonra

ilk 5 il ərzində

1 il

14.8.3.2

II-III mərhələlərdə yumurtalığın götürülməsindən ilk 5 il ərzində

1 il

14.8.3.3

Törəmənin radikal götürülməsindən 5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür

edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.8.4

Vulvanın bədxassəli yenitörəməsi

C51

Qiymətləndirmə

14.8.4.1

Vulvanın kraurozu, cüzi dərəcə (olmayan və ya cüzi şikayətlər)

1 il

14.8.4.2

Vulvanın kraurozu, mülayim dərəcə (əhəmiyyətli şikayətlər, ikincili dəyişikliklər

olmadan)

20-30

1 il

14.8.4.3

Vulvanın kraurozu, daha təzahür edən dərəcə (əhəmiyyətli şikayətlər,

terapevtik müalicəyə məruz qalan ikincili dəyişikliklər)

1 il

14.8.4.4

Vulvanın tam götürülməsi

Müddətsiz

14.8.5

Uşaqlıq yolunun bədxassəli yenitörəməsi

C52

Qiymətləndirmə

117

14.8.5.1

I-II mərhələsində uşaqlıq yolu törəməsinin götürülməsindən sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.8.5.2

III-IV mərhəlsində uşaqlıq yolu törəməsinin götürülməsindən sonra ilk 5 il

ərzində

2 il

14.8.5.3

Törəmənin radikal götürülməsindən 5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.8.6

Böyük cinsiyyət dodağının bədxassəli yenitörəməsi

C51.0

Kiçik cinsiyyət dodağının bədxassəli yenitörəməsi

C51.1

Klitorun bədxassəli yenitörəməsi

C51.2

Vulvanın (xarici qadın cinsiyyət orqanlarının) dəqiqləşdirilməmiş hissəsinin

bədxassəli yenitörəməsi

C51.9

Qiymətləndirmə

14.8.6.1

I-II mərhələsində xarici cinsiyyət orqanlarının bədxassəli törəməsinin

götürülməsindən sonra ilk 5 il ərzində

1 il

14.8.6.2

Daha yüksək (II-III) mərhələlərdə götürülməsi zamanı

2 il

14.8.6.3

Törəmənin radikal götürülməsindən 5 il sonra, orqanizmin funksiyalarının

pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim, təzahür edən, əhəmiyyətli təzahür edən),

fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq

metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.9

Qalxanabənzər vəzinin və digər endokrin vəzilərin bədxassəli yenitörəmələri

C73-

C75

14.9.1

Qalxanabənzər vəzinin bədxassəli yenitörəməsi

C73

Qiymətləndirmə

14.9.1.1

Limfatik düyünün zədələnməsi olmadan papillyar və ya follikulyar törəmənin

götürülməsindən ilk 5 il ərzində

1 il

14.9.1.2

Limfatik düyünün zədələnməsi ilə papillyar və ya follikulyar törəmənin

götürülməsindən və yod terapiyadan sonra ilk 5 il ərzində

70-80

2 il

118

14.9.1.3

Qalxanvari vəzin papilyar, follikkuyar və modulyar xərçəngi radikal

götürülməsindən şüa, yod terapiya və kimya terapiya qəbulundan sonra 5 il

ərzində, orqanizmin funksiyalarının pozulması dərəcəsinin (cüzi, mülayim

təzahür edən, əhəəmiyyətli təzahür edən), fəsadlaşmların və (və ya) yanaşı

gedən xəstəliklərin, residivin, uzaq metastazların olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.10

Limfoid, qanyaradıcı və onlara mənşə və quruluşca yaxın toxumaların

bədxassəli yenitörəmələri

C81-

C96

14.10.1

Hockin limfoması (limfoqranulamotoz)

C81

Qiymətləndirmə

14.10.1.1

I-dən IIIA mərhələsinədək, 6 aydan çox terapiya ilə, intensiv terapiyanın sonuna

qədər ümumi vəziyyətə olan təsirdən asılı olaraq

60-80

1 il

14.10.1.2

Tam remissiyadan sonra 3 illik müddətə (müalicə dövrü)

1 il

14.10.1.3

3 illik müalicədən sonra, tam remissiya şərti ilə orqanizmin funksiyalarının

mövcud pozuntularının dərəcəsindən asılı olaraq, (cüzi, mülayim, təzahür edən,

əhəmiyyətli təzahür edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən

xəstəliklərin olmasından asılıq olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.10.1.4

IIIB və IV mərhələdə, intensiv terapiyanın sonuna qədər

90-100

2 il

14.10.2

Follikulyar limfoma

C82

Qeyri-follikulyar limfoma

C83

Yetişmiş T/NK-hüceyrəli limfomalar

C84

Qeyri-Hockin limfomasının digər və dəqiqləşdirilməmiş formaları

C85

Qeyri-Hockin limfomasının digər və dəqiqləşdirilməmiş formaları

C85

Qiymətləndirmə

14.10.2.1

Cüzi pozuntularla (əhəmiyyətli şikayətlərin, ümumi simptomların, əhəmiyyətli

inkişafın olmaması)

20-30

1 il

14.10.2.2

Mülayim pozuntularla

31-60

1 il

14.10.2.3

Əhəmiyyətli pozuntularla, inkişaf (məsələn, ağır anemiya, əhəmiyyətli

trombositopeniya, təkrarlanan infeksiya, dalağın böyüməsi)

61-80

1il

14.10.3

Qeyri-follikulyar limfoma

C83

Qeyri-Hockin limfomasının digər və dəqiqləşdirilməmiş formaları

C85

119

Qiymətləndirmə

14.10.3.1

İntensiv terapiyanın sonuna qədər

100

2 il

14.10.3.2

Tam remissiyadan sonra 3 illik müddətə (müalicə dövrü)

1 il

14.10.3.3

3 illik müalicədən sonra, tam remissiya şərti ilə orqanizmin funksiyalarının

mövcud pozuntularının dərəcəsindən asılı olaraq, (cüzi, mülayim, təzahür edən,

əhəmiyyətli təzahür edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən

xəstəliklərin olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.10.4

Çoxsaylı mieloma və bədxassəli plazmohüceyrəli yenitörəmələr

C90

Qiymətləndirmə

14.10.4.1

Cüzi pozuntularla (əhəmiyyətli proqres olmadan)

1 il

14.10.4.2

Mülayim pozuntularla

31-60

1il

14.10.4.3

Əhəmiyyətli pozuntularla (məsələn, ağır anemiya, güclü ağrılar, böyrək

funksiyasının pozulması)

61-80

1 il

14.10.5

Leykozlar, xroniki miyeloid leykemiya

C91-

C93

Qiymətləndirmə

14.10.5.1

Xroniki faza, ümumi vəziyyətə olan təsirdən asılı olaraq, dalağın böyüməsi

61-80

1 il

14.10.5.2

Kəskin faza (akselerasiya, blast tutmaları)

100

2 il

14.10.6

Hüceyrə tipli dəqiqləşdirilmiş digər leykemiya

C94

Limfoid, qanyaradıcı və onlara mənşəcə, quruluşca yaxın toxumaların qeyri-

müəyyən və ya naməlum xarakterli yenitörəmələri

D47

Qanın və qanyaradıcı orqanların digər xəstəlikləri

D75

Qiymətləndirmə

14.10.6.1

Cüzi pozuntularla

10-20

1 il

14.10.6.2

Mülayim pozuntularla

1 il

14.10.6.3

Təzahür edən pozuntularla (məsələn, mülayim anemiya, cüzi trombositemiya)

31-60

1 il

14.10.6.4

Əhəmiyyətli təzahür edən pozuntularla (məsələn, ağır anemiya, təzahür edən

trombositemiya, dalağın böyüməsi,qanaxmaya və/və ya trombozlara meyillik)

81-100

10-80

2 il

1 il

14.10.7

Kəskin mieloblast leykemiya

C92.0

Qiymətləndirmə

120

14.10.7.1

İntensiv terapiyanın sonuna qədər

100

1 il

14.10.7.2

İntensiv terapiyadan sonra 3 illik müddətə (müalicə dövrü)

1 il

14.10.7.3

3 illik müalicədən sonra, tam remissiya şərti ilə orqanizmin funksiyalarının

mövcud pozuntularının dərəcəsindən asılı olaraq, (cüzi, mülayim, təzahür edən,

əhəmiyyətli təzahür edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən

xəstəliklərin olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

14.11

Dərinin bədxassəli melanoması

C43

Dərinin digər bədxassəli yenitörəmələri

C44

Dəridə bədxassəli törəmənin götürülməsindən sonra

Qiymətləndirmə

14.11.1

Dərinin bəd xassəli törəməsinin götürülməsindən, kimya terapiya və şüa

müalicəsindən sonra ilk 5 il ərzində

2 il

14.11.2

I-II mərhələ melanomanın götürülməsindən sonra ilk 5 il ərzində

50-60

1 il

14.11.3

III-IV mərhələlərdə melanomanın götürülməsindən kimya terapiya və şüa

müalicəsindən sonra ilk 5 il ərzində

3-5 il

14.11.4

5 illik müalicədən sonra, tam remissiya şərti ilə orqanizmin funksiyalarının

mövcud pozuntularının dərəcəsindən asılı olaraq, (cüzi, mülayim, təzahür edən,

əhəmiyyətli təzahür edən), fəsadlaşmaların və (və ya) yanaşı gedən

xəstəliklərin olmasından asılı olaraq

81-100

10-80

2 il

1 il

121

Baxış sayı: 1 119

Bu xəbəri paylaşın:

Поделились


B.e	Ç.a	Ç	C.a	C	Ş	B

"Fədai" qəzeti

İnsan orqanizminin funksiyalarının sabit pozuntularının təzahür dərəcəsinin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi

Təbrik: İsmayıl Rüstəmov — 56

Təbrik: Mərdan Paşayev — 68

Nə mutlu ki, mən türkəm!

AVMVİB rəhbərliyi Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun məzarını ziyarət edib

AVMVİB rəhbərliyi Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Şahin Tağıyevin 40 mərasimində iştirak edib

AVMVİB sədri Füzuli Rzaquliyevdən Prezident İlham Əliyevə təbrik

Azərbaycan gəncliyi: Azərbaycançılıq ideyasından Qələbəyə uzanan yol

Xaqani Şirvaninin 900 illik yubileyi qeyd ediləcək — Sərəncam

AVMVİB kollektivi Daşaltı şəhidlərini ziyarət etdi

AVMVİB kollektivi 20 yanvar şəhidlərini ziyarət edib

20 Yanvar bizim qürur və hüzn tariximizdir

AVMVİB sədri və veteranlar Milli Qəhrəman Şahin Tağıyevin vida mərasimində iştirak edib

“Azərbaycan Mədəniyyəti — 2040” Konsepsiyası təsdiqləndi

Təbrik: Təyyar Eminov — 62

Ağdaşda şəhid Məhəmməd Nəbiyevin xatirəsinə həsr olunmuş tədbir keçirilib

Azərbaycanın ən yeni tarixini yazan dahi

«DƏDƏMİZİ ÖLDÜRÜRÜK Kİ, GORUNA AND İÇƏK»…

Xaqani Ədəboğlu: «Dərə xəlvət, İvan bəy! İvan, idi domoy…»

Sumqayıt şəhəri üzrə İcra İdarəsində Tural İsayev nümunəsi — Reportaj

Təbrik: İsmayıl Rüstəmov — 56