Damat Rüstəm Paşa kimdir?
Qanun-i Sultan Süleyman dövründə baş vəzir vəzifəsində çalışmış Osmanlı dövlət adamıdır.
Rüstəm Paşa 1500 -cü ildə bu günkü Xorvatiyada anadan olub, Osmanlı ölkəsinə gətirildikdən və dövlət xidmətində iştirak etdikdən sonra dövlət vəzifəsinə götürülüb.
XÜRRƏM SULTANIN VƏZİRİ
İlk olaraq Diyarbakır valisi olub. III Vəzir vəzifəsində olarkən Şehzadə Cihangir və Bayezidin sünnət toylarında Mihrimah Sultan ilə evlənib. Damat Rüstəm Paşa qısa müddətdə Xürrəm Sultanın ən etibarlı adamına çevrilir. Hətta deyə bilərik ki, bu yolla baş vəzir rütbəsinə yüksəlib. Çünki Vəzir Hadım Süleyman Paşanın vəzir vəzifəsindən azad edilməsinin ardından II. Vəzir Divane Hüsrev Paşanın gətiriləcəyi gözlənilirdi. Ancaq Rüstəm Paşa, Xürrəm Sultanın təşviqi və əmri ilə bu ikisi Sultan III Süleymana qarşı çıxdı. Bu yol vəzir olan Rüstəm Paşanı baş vəzir (sədrəzəm) vəzifəsinə yüksəltdi.
SƏHZADƏ MUSTAFANIN ÖLÜMÜ
Rüstəm Paşa 1544 -cü ilə təyin olunduğu sədrəzəm vəzifəsini 1553 — cü ilə qədər davam etdirdi. Vəzir vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasının səbəbi, Rüstəm Paşanın Xürrəm Sultanın intriqa ortağı olmasıdır. Nəhayətdə, bu intriqa Şahzadə Mustafanın ölümünə səbəb olur. Çünki Hürrem Sultanın rəhbərliyi altında Rüstəm Paşa Şehzadə Mustafanın möhürünü təqlid edərək ağzından İran şahı Təhmasb və özünə xəyanət etdiyinə və taxtda gözü olduğuna dair böhtana inanan Sultan Süleymana məktublar yazdı. , oğlunu öldürdü. Lakin Sultan Süleyman 1553 -cü ildə Rüstem Paşanı vəzifədən azad etdi, çünki yeniçərilər Şahzadə Mustafanı çox sevirdilər və üsyana səbəb ola biləcəyindən narahat olub onu Qara Əhməd Paşa ilə əvəz etdilər. Xürrəm Sultan və Mihrimah Sultan bu vəziyyəti qəbul etmədikdən sonra Rüstəm Paşanı yenidən baş vəzir etmək səyləri nəticəsində Rüstəm Paşa yenidən sədrəzəm olur. 1561 -ci ilə qədər bu vəzifədə qaldı.
EBVAB-I RÜŞVƏT FATEHİ
Tarixçilər Rüstəm Paşanı Osmanlı İmperatorluğuna rüşvəti gətirən şəxs adlandırırlar. Hətta rüşvət alma işini o qədər şişirdib ki, bunu açıq şəkildə etməkdən və müəyyən bir tarifə bağlamaqdan da çəkinməyib. Bu səbəbdən Osmanlı mənbələrində Rüstəm Paşanın başqa bir adı «Ebvab-ı Rüşvet Fatehi», yəni «rüşvət qapısını fəth edən» şəxsdir.
KEHLE-İ İKBAL
Rüstəm Paşa üçün istifadə edilən başqa bir sifət Kehle-i İkbaldır. Başqa sözlə, «bitiylə bəxti açılan insan»! Bunun hekayəsi belədir:
Rüstəm Paşanın Mihrimah Sultanla evlənəcəyini eşidən Rüstəm Paşanın əleyhdarları onun cüzam xəstəliyi ilə bağlı şayiələr yayırlar. Sultan Süleyman bunu eşidir və həqiqiliyinin araşdırılmasını istəyir. İmtahan zamanı Rüstəm Paşanın bitləri olduğu anlaşılır və sultana şayiələrin əsassız olduğu söylənilir. Çünki bitlər cüzamlı bir insanın üzərində yaşaya bilməzlər.
İKİNCİ ƏN ZƏNGİN ADAM
Osmanlı dövlət idarəçiliyinin pisləşməsinin ən böyük səbəblərindən biri rüşvətdir. Osmanlı İmperatorluğuna rüşvət gətirən və onu yayan Rüstəm Paşanın sərvəti barədə əfsanələr dnışılır və onun sultandan sonra ən varlı adam olduğu söylənilirdi.
P.S. Nə yaxşı ki, bizdə belə şeylər, həm rüşvət, hətta heç dönmələr də yoxdu…