Romalılardan əvvəl İtaliyanın ilk sakinlərinin etrusk olması arxeoloji tapıntılara uyğun olaraq bütün dünya alimləri tərəfindən qəbul edilir. O, nə Roma, nə də Yunan mədəniyyətinə aiddir… Etrusk dili də çox fərqlidir, heç bir Avropa qəbiləsinə bənzəmir. Bütün tapıntılar, dil şözümləri, ictimai həyat, inanc İtaliyanın ilk sakinləri olan etruskların türk olduğunu sübut edir…
AVROPALILAR NƏ DEYİR?
Avropalı alimlər etiraf edirlər ki, İtaliyaya ilk məskunlaşan insanlar, şübhəsiz ki, romalılar olmayıb və hamısı yekdilliklə deyirlər: “Bu xalq qədim yunanlar deyil… Bu xalq isə heç bir Avropa xalqına bənzəmir… Estetik anlayışları ilə çox fərqlidir, dilləri, adət-ənənələri, məişəti də elədir” …
İtaliyanın ilk sakinləri üçün qərblilər, qərb mənşəli ensiklopediyaçılar belə deyirlər… Bu yerdə ağlımıza bir sual gəlir: Yaxşı, BƏS BU XALQ AVROPAYA HARADAN GƏLİB? Bu qəbilə kimə və hansı millətə bənzəyir?
Bax, bu məsələdə susurlar… Az danışan, yazanlar ürkə-ürkə, ancaq Anadoludan gəldiyini bildirməklə kifayətlənirlər…
Qərb dünyasının bütün alimləri bu məsələdə susurlar… Əslində bu susqunluq məlumatsızlıqdan, fakt yoxluğundan, dəlilsizlikdən irəli gəlmir… Çünki İtaliyanın ilk sakinləri ilə bağlı bütün məlumatlar Ön türklərə aiddir ( prototürklər)!
Avropa alimlərinin “etruks” adlandırdıqları xalqın tur-sakalar, yəni qədim türklər olduğu sənədlərlə sübuta yetirilmişdir. Lakin bunun sənədləşdirilmiş olması avropalı alimlərin həqiqəti söyləməsinə əsas vermir.
İtaliyada üzə çıxan sənədlərə görə, 10-cu əsrdə ortaya çıxan köhnə türk hökmranlığını və bu hökmranlığın gətirdiyi sivil inkişafda türklərin payını “ifadə etmək” onlar üçün asan olmayacaq.
ETRÜKSLƏR KİMDİR?
Qazan türklərinin yetişdirdiyi böyük alim Sədri Maksudi Arsalın qızı Adilə Ayda bu mövzuda ən böyük iş görənlərdəndir. 1974-cü ildə nəşr olunan «Etrusklar türk idimi?» 1992-ci ildə «Etrusklar (Tursaklar) Türk idi» adlı əsəri ilə bu məsələni ictimaiyyətə açıqlayan Ayda, topladığı məlumatlar işığında yekun mühakimə verir və «Etrusklar (Türsaklar) Türk idi» adlı əsərini nəşr etdirir.
…Bu əsər qərb alimlərinin etrusklarla bağlı müəyyənlərinin qədim türk varlığı ilə necə üst-üstə düşdüyünü sübut edir.
Ayda xanıma görə yunan əlifbasının əsasını əski türk əlifbası təşkil edir. Eləcə də Roma qurum və təşkilatları, ictimai həyat əsasında qədim türklərin izləri var.
“Tarixdən əvvəlki dövrdə etruskları və onların türklüklə əlaqəsini araşdırmaq üçün yola çıxdığım zaman qarşılaşdığım ən mühüm insanlar PELASAQLAR idi”.
Ayda deyir ki, Pelsaqlar eramızdan əvvəl 3000-ci ildə yunanlar hələ yox ikən bugünkü Makedoniya və indiki Yunanıstan adlanan bölgələri işğal edərək burada dövlət qurdular. Bu barədə Herodot da eyni fikirdədir. Yunan tarixçilərinin və başqalarının Pelesaq adlandırdıqları tayfa sonradan Anadoluya köç edir və həmin illərdə orada hökmranlıq qururlar…
Pelesaqlar əslində Saka türkləridir.
Burada Sakaların bir hissəsi Dunay vadisindən keçərək Alp dağlarını keçərək İtaliyaya daxil olur. Qərb alimləri şimaldan gələn saklara qəribə adlar qoyurlar. Onlara «Villanovalı» deyirlər. Əslində İtaliyanın Bolonya şəhəri yaxınlığında Villonova adlı kənd var. Bu kənddə ilk dəfə 1853-cü ildə aparılan qazıntılar nəticəsində Sakaların (Etrüsklərin) mövcudluğu üzə çıxır. Daha sonra yunanların Tirren (Turhan), iranlıların Tur-Turan adlandırdıqları başqa bir türk tayfası Anadoludan İtaliyaya köç edərək saklarla birləşərək Tur-saklar kimi yaşamağa başladılar. Etrüsk yazılarında türklərin qısaldılmış adı olan `Trsk` formasını etrusk yazılarında oxumaq mümkündür.
TURSAKLAR (ETRÜSKLAR) VƏ İTALİYA…
Tursaklar Aralıq dənizinin qərb hissəsində tamamilə hökmranlıq edirdilər. Atlantik dənizi qitəsində Tanca (Tengiz) limanını yaradırlar. Bu səbəbdən yunanlar Aralıq dənizinin qərb hissəsini Turxan dənizi (Tirren dənizi) adlandırmalı oldular.
Tursaklar həm heyvandar, həm əkinçi, həm də mədənçi xalq idilər. İtaliyanın yarı vəhşi xalqının çaşqın gözləri arasında bataqlıqları qurutmaqla hər cür əkinçiliyi inkişaf etdirdilər, Orta Asiyada olduğu kimi İtaliyada da dəmir mədənləri işlətdilər… Tursakların ən güclü dövrü e.ə. 1000-cü illərin əvvəlləridir. e.ə. 753-cü ildə dünya tarixində mühüm hadisələrdən biri baş verir. Tursaka padşahlarından birinin nəvəsi ROMÜLÜS yeni bir şəhər qurmaq istəyir. O, quracağı şəhər üçün latın adlı italik tayfasının macərasevər dostları ilə yaşadığı bölgənin sərhəddinə yaxın yerləri bəyənir. Tursaka dövlətin başına keçdikdən sonra lazımi icazə aldıqdan sonra şəhərin əsasını qoyaraq ROMA adlandırdı. Romanın adının Romülüsdən, yoxsa onun Roma adından gəldiyi bilinmir.
ONLAR NECƏ YIXILDILAR?
Roma etrüsk (Tursaka) padşahlarının təsiri altında tədricən inkişaf edir. Lakin şəhərin əsasını qoyan Romulun qoyduğu ənənə zamanla etrüsk təsirinin Romada tədricən yox olmasına səbəb olur. Həmin ənənə belədir: «Kim başqa şəhərdən qovulsa, Roma ona sığınacaq verir». Zaman keçdikcə latınlar şəhəri doldurur. Əksəriyyət getdikcə Tursakların (Etrusklar) əleyhinə inkişaf edir. Hüquqlar almış Roma vətəndaşları və latınlar Senatda böyük gücə çevrilirdilər. Ən cənubda (Siciliya) yerləşən Yunan koloniyası da təsirli olmağa başlamışdı.
Zamanla Yunan-Latın ittifaqı, e.ə. 509-cu ildə sonuncu Tursaka kralı II Tarxan (II Tarquinius) Romadan sürgün edildi və bir daha Romaya qayıtmadı. Beləliklə, İtaliyada Tursaka hökmranlığı başa çatır və Latın dövrü başlayır.
SƏNƏD NÜMUNƏLƏRİ
Etrüsklərin Qurdu dastanı ilə türk Qurd dastanı motivcə əsasən eynidir.
Etrüsklərin və türklərin Tanrı inancı da birdir. Hər ikisində “şaman” mədəniyyəti mövcuddur. Etrüsklərdə və türklərdə də bütün müqəddəslər eynidir. Məsələn, Doqquz rəqəmi etrüsklərdə olduğu kimi türklər üçün də xeyirli rəqəm sayılırdı. Etrüsklərdə bütün türk adət-ənənələri yaşadılırdı.
Qədim türklərdə də qadının rolu çox önəmli və müqəddəs idi. Etrüsklərdə də qadının rolu çox önəmli və müqəddəs sayılırdı. Etruskların məzarları Orta Asiyada tapılan türk qəbirləri ilə eynidir. Bu elə bir oxşarlıqdır ki, Asiyada bir balta və ya metal güzgünün “əkizi” saymaq olardı. Bundan əlavə, Orta Asiyada heykəllərdə istifadə edilən naxışlara etrüsklərdə də rast gəlinir. Bütün dünya alimləri etrüsk dilinin heç bir Avropa dilinə bənzəmədiyini deyirlər. Amma onun kimə bənzədiyi haqda susurlar. Bununla belə, etrüsk dili köhnə türk dili ilə demək olar ki, eynidir.
Türk dilində olduğu kimi, etrüsk dilində də fel cümlənin sonunda gəlir. Feil, sifət və subyektlərin istifadəsi türk dilində olduğu kimidir. Etrüsk türkcəsinin ən qədim forması belədir… Və bunların heç birinə qədim Avropa tayfalarında rast gəlinmir. Etrüsklərdə nə varsa, əsasən qədim türklərdə də var.
Burada bir çox oxşar dəlillər qarşısında qərbli elm adamlarının izah etməkdən qorxduqları gerçəklər var. Adilə Ayda isə bunu az qala hayqıraraq bəyan edir.
Maraqlıdır ki, əvvəllər etrüsklərin yaşadığı Şimali İtaliyanın indiki əhalisi bəzən “müstəqil” dövlət olmaq istədiklərini bildirirdilər. Deyirdilər ki, biz varlıyıq, cənubun bəlasını niyə daşımalıyıq?
Mənbə: www.turkmeclisi.org